Taha Toros Arşivi, Dosya No: 5-Behçet Kemal Çağla

Çağlar, Behçet Kemal

Istanbul Sehir University Repository

Edebiyatımız N e H aldedir ?
Şair Behçet Kemalin Cerrabı \
“ Halk Şairlerimizin İmbikten Geçirilmiş Berrak 
Şiirleri, Cemiyetimizin Arzularına Uygundur...,,
Bir iki senedenberi, muhtelif 
gazete ve mecmualarda genç ne­
sil ve birinci Büyük Harp sonrası 
edebiyatı hakkında, uluorta söz­
ler söylendi, yazılar ve anketler 
açıldı.
Bütün bu yazılan yazılar ve 
j söylenen sözler, bir nesil davası- j 
| na muhtelif cephelerde yapılan, ı 
jya müdafaa ve yahut hücumlar-v 
dan ibarettir.
Pek tabiî olarak, bunun hari­
cinde hiç bir tesire kapılmadan 
objektif olarak yazılan ve söyle­
nenler de var. Geçenlerde, gaze­
temizde bu hususa dair, İsmail 
Hakkı Baltacıoğlu ile Sadrı Ertem 
ve Ömer Bedrettinin fikirlerini, 
neşrettik. i
Bu üç fikir adamımız, o yazıla- ; 
rında birbirine zıt düşüncelerim 
kendi görüş zaviyelerinden mü­
dafaa ediyorlardı.
Bugün şair Behçet Kemalin ta- 
mamile orijinal bir tezi müdafaa 
eden fikirlerini neşrediyoruz:
«Suallerinizi hep birden okuma 
ma, benden ayrı ayrı değil edebi­
yat davamız ve şahsiyetlerimiz 
etrafında kafamda yer etmiş o- 
lan düşünceleri kendi sıra ve ter­
tiplerinde söylememe imkân verir 
misiniz?
Edebiyat davamız derken siz, 
sualleri soran arkadaşımın da bir 
sanat davacısı ve yolcusu olduğu- 
! nu düşünüyor ve bu sualleri bir 
çok kereler bir çok gazetelerimi­
zin yaptığı gibi kafaları dinlendi­
recek ve gönülleri eğlendirecek 
bir hafif anket telâkkisile tertiple, 
mediğinize inanıyorum.
Evet, gelişmekte, kendini ve 
kökünü aramakta, yeni aşılar yap­
mak için ağacını urlardan temiz­
lemek mevkiinde olan Türk ce­
miyetinin bünyesinde ve inşasın­
da edebiyat en mühim yerlerden 
birini alıyor. Bütün geçmiş devir­
leri bize aynasından seyrettiren 
çok kere şu bu tahriflerin çar­
pıttığı tarih değil edebiyat olmuş 
tur. Bir milletin edebiyatı o mil­
letin diliyle o milletin duygusunu, 
o milletin bir ferdi ağzından ve­
ya kaleminden ifade eden edebi­
yattır.
O halde sanat kıymeti ne olur­
sa olsun, bizim edebiyatımız halk 
edebiyatı diye şimdiye kadar i- 
kinci plâna attığımız öz edebi­
yattır. Divan edebiyatının serde 
yetiştirilmiş hurmalardan farkı 
yoktur. Bizim his âlemimiz ve 
iklimimiz söğüt veya incir nasıl 
sayılırsa sayılsın halk edebiyatını 
verendir.
Kaldı ki hangi edebî mektebe 
ve telâkkiye mensup olunursa o- 
lunsun dünyada revaçta bulunan 
isabetli sanat mihenklerine vuru­
lunca asıl edebî eser denmeyi 
hakkedecek, hissin gönülden ko­
pup mısra haline girmiş olduğu­
nu belirtecek halk şiirleridir. Bi­
zim bağımız ve tarlamız onu ve­
riyor; bizim milyonlarımız onun­
la coşup onunla avunuyor. Mille­
ti yeni şevkler, dünyevî gayret­
ler, medenî hamleler ve İnsanî 
hasletlerle yenibaştan yuğurmak 
ve yaratmak vazifesini üzerine a- 
lacak yeni sanatin ürküşü ne ga­
zel, ne Sonne, ne de filân başka 
ve buhranlı cemiyetlerin mah­
sullerinin mırıltı halindeki takli­
didir. *
Halk şiirlerinin imbikten geçi­
rilmiş berrak, ferahlatıcı, eşsiz 
iksiri gibi cemiyetimizin arzuları, 
iştiyakları ve ihtiraslarından sü- 
| zülüp gelen şiirler bizim sayılma- 
! yı hakkedebilecektir. Son yıllar 
içinde edebiyatımız bu hidayete 
ermektedir. Yani şehir yazıcıları 
mahdut zümrelerin aletleri ol­
maktan çıkıp engin halk kitlele­
rine, dünya görüşlerine, insan o- 
larak içimizi burkan ve oyan me­
selelere doğru açılmışlardır. Bü­
yük hakikatin kâh sıtması kâh 
şaşkınlığı kâh vecdi onlarda bir 
kekemelik, bir vuzuhsuzluk do­
ğuruyorsa bunu dıştan bir görüş­
le onların istidatsız'ığına hamlet­
memek icap eder. Kaldı ki yeni 
şiir yazanlarımız arasında artık 
komşu kızına name yazan, man­
zum zenperestlik gayreti güden 
kimse yok gibidir.
Hepsi büyük sanat ateşiyle sa­
yıklamaktadırlar. Buracıkta bu 
sayıklamalardan bazılar-,nm he­
zeyan alâmetleri gösterdiğini de 
itiraf etmek lâzım gelir. Böylele- 
ri, çözüldüğü ve çöktüğü cihan 
mikyasında alâmetlerle meydana 
, çıkan frenk sanat .eşenııiiçünü 
t bilmeden ruhlarına nakletmiş, bir
Anketi Yapan: 
Baki Süha
Şair Behçet Kemal Çağlar
| Türk sanatkârı olmanın kendile­
rine verdiği büyük vazifeyi far- 
kedememiş gafillerdir. Bunların 
bu sayıklamalarını, kendi reybî 
ve soğuk ruhlarına eğlence edin­
miş ve münakkit diye şöhret al­
mış kimseler, büsbütün körükle­
mekte ve azıtmalarına sebep ol­
maktadırlar. Yeni ve istidatları 
üzerine titremekte olduğumuz 
sanat yolcularına onlardan mik­
roptan sakınır gibi sakınmalarım 
candan tavsiye ederiz.
Yeni istidatlar derken hepsi 
kendini kendi tarzında deha sa­
yan sapıtmışlardan bahsetmiyo­
rum. Onlara ben de Babıâlide â- 
det olduğu veçhile bıyık altından 
gülerek (Üstad) der geçerim. 
Size bir yeni istidattan haber ve­
riyorum: Seyhanda oturan bir 
genç arkadaş. Bakın, henüz öy­
lelerinin tesirine kapılmadığı için 
yeni şiiri fazla sapıtmadan ne iyi 
yazabiliyor:
«Seyhan feyezan etmiştir 
Yazsın bizim eski şairler 
Akın eden suya destanları 
Portakal bahçeleri, sebze bostanları 
Çamurda ve yalnız çamurda dilim,
dilim
Elde ne meyva var, ne başak, ne
çiçek
Bir tek gönlüm vardı sana verecek 
Onu da Seyhan alıp götürdü sevgilim
(Bugünkü İçtimaî bünyemize 
uygun bir edebiyatın doğması i- 
çin) yapılacak şey, bütün kendi­
ni aramış, bulmuş ve kurmuş o- 
lan millet edebiyatlarının yaptı­
ğını yapmak, yani Hümanizma- 
nın öz arayıcılığı ile kendimizi, 
kendi eski ve asîl sanatimizi bul­
mak, onu mebde noktası say­
mak, o kaynaktan içmek olacak­
tır. Ve bu sade lâzım değil mu­
kadderdir de. Halk sanat, hak­
kında malûmatımız henüz kıttır. 
Halk sanat eserlerinin hepsi he­
nüz elimizin altında değildir. He­
nüz bu dokumaları lâboratuvar- 
larımızda ilk nesiçlerine ayırmış, 
eserden müessire intikal alışkan­
lığını peydahlamış değildir. Om­
zunda heybesi, iman ve sanat 
şevkiyle köy köy dolaşan Hora­
san erlerinin yenileri olacak ve 
alnında müsbet bilginin, ruhun­
da millet aşkının, gönlünde san­
atkâr haysiyetinin ışığını taşıya­
cak Ankara erlerini yurdun köşe 
bucağına salmış değiliz.
Sanat ateşi ve Türklük hidaye­
ti kendi de farkında olmadan bü­
tün diğer iddia ve davalarını 
altetmiş, bütün dokunduğu maz­
munlar sanatinin imbiğinden ge­
çip halk ağzına tad verecek şe­
kilde taktir edilmiş olan Yunus 
Emre gibi halk şairleri bize hem 
cemiyet ve dava, hem sanat a- 
damı olabilmenin, içinde yaşadı­
ğı memleketin ve halkın anane­
sini, dilini yaşatıp yüceltmenin 
sırrını vermektedirler. Onlarra 
dehalet etmesini, onlardan feyiz 
almasını bilenler yeni edebiyatı­
mızın ümitleri olacaklardır. On­
lardan feyz almak, yarım kafi­
ye çalmak, şekil aşırmak demek 
değildir. Hem yeni bir davanın 
bayraktarı, hem ruhundaki yu- 
ğurulma ve kıvranmaların mü- 
nadisi, hem yeni sanat oluşunun 
yaratıcısı olmak yolunda O l ların 
bir sanatkâra herşeyden ziyade 
lâzım sade, derin ve samimî insi­
yakına sahip olmak yeni sanat 
erlerinin tek umutlu ve çıkar ça­
residir.
Ben Yunus Emrenin mezarı 
başında bir samimî sanat yolcu­
su olarak neslim namına bu ek­
sikliği duymuş ve ona şöyle ses­
lenmiş bulunuyorum:
Asi gönül azatsız kulelidir, gönül bu
ya.
Tuz aranan knzular gibi düştü Tuz- 
cu’ya (1)
Tuz yalayan knzular gibi öpüp taşını 
Taze kekileriııe döküyor göz yaşını 
Pirim bana ayan et ne yüzden erdi­
ğini
, Gizleme benden sana Taptuk’uıı ver- 
' diğini
I Gözlerim dulu dolu, göz çevrem hal­
ka halka
i Yeter sürünmeyeyim pir olayım bu 
I halka
j Bir ses ver başım hazır seslenirsen
(Ver) di.ve
Galatı hilkat olduk bizler münevver
dij e
Halkı ürkütmektedir attığımız her
adını.
Seslen bir daha seslen: «Mürşit halk 
tır»; anladım 
Eşeli gerçek onlar, iyreti yalan bi
ziz;
Onlar bir uçtan ermiş, hmervah olan
bizi/..
Kim demiş çile çeken beş - on der­
viş, Yunus,
Bu millet baştan başa çekmiş, er­
miştir, Yunus-
Şiir, roman, hikâye, piyes va­
dilerinde muvaffak genç imzalar 
hangileridir, diye soruyorsunuz. 
Bir kere genç denince hangi ya­
şın kasdedildiğini belirtmek la­
zım. Çünkü Faruk Nafiz, Yusuf 
Ziya, Orhan Seyfi gibi sanat a- 
ğabeylerimiz de hâlâ şu bu eser­
leri müjdelenirken (genç şair­
lerimizden) diye ilân edilmekte­
dirler. Ben genç tabirini Mütare­
keden bile değil, Millî Mücade­
leden sonra yazmaya başlayan ve 
sanatte eser vermiş olan arkadaş­
lara hasrederek bu sualinize ce­
vap vereceğim.
Şiirde sıra gözetmeksizin ve 
aklıma gelmemiş olanlardan ne­
zaket için değil samimiyetle pe­
şin özür dileyerek şu kıymetleri 
derhal sayıyorum:
Ahmet Muhip, Ömer Bedret­
tin, Cahit Sıtkı, Arif Nihat Asya, 
Ceyhun Atuf, M. Uluğ, Faruk 
Şükrü, Rifat İlgaz, İlhan Berk, 
Hamit Macit, Cezmi Tahir..,
Ruhları bizim millî ateşimizle 
yanan ve sanat çerağları bu ate­
şe eğilmiş olup asıl yanma günü 
yaklaşmış olan ve sesleri Anado- 
lunun yaylâ ıüzgârlariyle karışa­
rak bize yeni yeni ulaşan: Münir 
Müeyyet, Osman Attilâ, M. Ne­
cati Öntgay, Hamza Sadi, Kerim 
Yund, Hakkı Geylân, Fethi Te- 
vet, Cemal Oğuz, Şükrü Ulu, 
Vehbi Cem gibi arkadaşları bu­
rada samimiyetlerine ve coşkun­
luklarına gıpta duyarak anıyo­
rum. Bir takım reybî kimselerin 
bu meçhul dâhiler de kim, diye­
ceği tutabilir. Bunlar bizim dava 
ve sanat müjdecilerimizdir.
Hikâyede en çok son zaman­
lardaki sapıtmaları ve kendini 
harcamaları hariç, Sait Faikı ve 
motiflerini ve kahramanlarını A- 
nadoludan alırken daha İnsanî ve 
millî bir rikkatle ve muhakkak 
menfî kalmaya azmetmeden yaz­
masını çok istediğim Sabahattin 
Aliyi sayacağım. Ertuğrul Şev­
ketin kendine mahsus bir canlı­
lık ve yerlilik taşıyan hikâyeleri 
gazetelerimizde yegâne zevkle 
takip ettiğim hikâyelerdir. Eğer 
suali soran olarak karşımda bu­
lunmasaydınız sizi de bu arada 
sayacağımdan emin olabilkdiniz. 
İlhan Tarusun bazı hikâyelerinde 
hemen hiç kimsede Taslamadığım 
bir orijinallik görüyorum. Kenan 
Huiûsinin hikâyelerini okurken 
üslûbuna bayılmaktan mevzuu­
nu akılda tutamaz oluyorum; ta­
biî gazetesinde boş kalan sütun­
ları vazife icabı doldurmak gay­
reti güttüğü zamanlardakiler 
değil. Kemal Bilbaşarın hikâye­
lerini Anadoluyu en iyi veren hi- 
kçyeler sayıyorum. Samet Ağa- 
oğlunun hikâyelerine hayranım.
Roman ve piyeste şiir ve hi­
kâye gibi muvaffak sayılmamız 
için henüz vaktimiz ve yaşımız 
müsait değildir. Bunlar büyük 
yaşların, sürekli ıstırap, görgü ve 
tecrübe haddelerinden geçmele­
rin mahsulüdür. Çok iyi müjde­
ler, emareler var. Neslimiz için o 
vadilerde de şöhret yapan ola­
caktır. Sanatiıııiz, memleket aş­
kımız ve aıayıcılığımızla gelişe­
cektir. Ne varsa halkta var. On­
dan almak, ona duyurmak ge­
rek....
(1) Tuzcu, Yunus Emre ile üstadı 
aptuk Emre nin ya uyana mezarla- 
mı ihtiva eden ve bütün Erzurum 
aylası davarlarının vakitte gelip 
uz yaladıkları kayaların öterinde 
kurulmuş olan bir Köydür.
Taha Toros Arşivi


Edebiyatımız ne haldedir?:Şair Behçet Kemal'in cevabı:Halk şairlerimizin imbikten geçirilmiş berrak şiirleri, cemiyetimizin arzularına uygundur...

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/167702/3/001515115006.pdf

Edebiyatımız ne haldedir?:Şair Behçet Kemal'in cevabı:Halk şairlerimizin imbikten geçirilmiş berrak şiirleri, cemiyetimizin arzularına uygundur...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository