Taha Toros Arşivi, Dosya No: 154-İsmail Habib Sevü

Sevük, İsmail Habib

Istanbul Sehir University Repository

Avrupa yolundan notlar
Çanakkaleye girerken: 4
- = A N A F A R T A = -
Toplu kaleler üstünde boşa gidecek yer 
bulamıyan şarapneller bir yerine yüz 
tırpanlıyor. Düşman inmelenmişti! 
İsmail Habib Sevük
Eskiden iki çeşid harb vardı; uzun 
süren kale cengi, çabuk biten meydan 
harbi. Biri duruşun, öteki hareketindir. 
Kale ya zorlıyarak vira ile, ya pes de - 
dirterek aman ile alınır; ikisinde de met­
ris kazıp bekliyeceksin. Meydan harb - 
leri ise kısaydı; orduyu yarmak veya çe­
virmek; düşman ya kaçırılmış, ya yok 
edilmiştir; durma olmadığı için uzama 
yok. Halbuki son zaman harbleri eski - 
nin iki çeşidini bir araya getirdi: T o p ­
rağın üstündeki hareket çengine topra - 
ğln böğründeki köstebek çengini de ka­
ta rak !!
Yarmak istedin, olmadı; çevirmeğe 
çalıştın, sökmedi; kaçıp gitmek, hiç ol- 
mıyacak. Öne, yana, geriye... Üç ha - 
reketin üçü de tükenince dördüncü ha - 
reket yerin içine inmekti. Bunun adına 
siper cengi dediler. Arıburnunun altı 
günlük hareket harblerinden sonra siper 
boğuşmaları üç buçuk ay sürüyor. Düş­
manı denize atamadık, arkada donan - 
ması var; düşmanı hareket ettirmedik, 
önünde biz varız!
Üç buçuk ay hendekle hendek çar - 
pisti. Suyu çekilmiş dere yatakları gibi 
üklüm büklüm hendekler raylar gibi ikiz 
bir kıvrılışla sarmaş dolaştır. Bizim zey­
beklerin sedirden sedire sigara tabakası 
fırlatması gibi siperden sipere elbombası 
atılıyor. Bir dakika göz açtırmıyacak - 
sın, bir dakika gözünü kapamıyarak 
Üstte ışıldaklar geceyi kovdu. Alttan 
alta volkan oluğu gibi uzatılmış lâğam- 
lar patlıyor. Hele iki taraftan lâğam 
kazanların karşılaşması: Dirilerin kabir­
de boğuşmasıdır bu!
Aylarca mıhlanıp kalan düşman ye­
niden hareket çengine geçmek için yüz 
bin kişilik taze bir ordu gönderiyor. Bu­
na o zaman İngilizlerce en dilde olan 
adamın adı verildi: Kiçner ordusu. Biz 
bu sefer eskisinden daha korkunç bir ka­
ranlık içindeyiz. Yeni ordu nereden vu­
racak? Artık belli: Y a boş kalan Ana­
dolu kıyısından, ya Saros körfezinin da­
ralttığı berzahtan. Zaten Marmarada 
onların denizaltı gemileri çalışıyor. Ber­
zahı kesen düşmanla bu gemiler birleşti 
mi..» Artık toplar güllesiz, tüfekler 
kurşunsuz ve asker ekmeksizdir. Bu öy­
le bir plân ki düşman bizi kansız yene - 
cek!
Fakat harbde en iyi plân en yapıla - 
cak olan değil en umulmıyandır. Düş - 
manın topları gibi plânı da büyük çap­
taydı. Biz kuvvetlerimizi en olacağa koş­
tururken o ordusunu en beklenilmiyene 
getiriyor. Kumkale ve Bolayır mi? Düş­
man iki kolayı bıraktı, en çetini zorlıya- 
cak. Biz iki uca yerleştirdiğimiz kuv - 
vetlerle kolaylan güçleştirdik sanıyoruz; 
o, saldıracağı yeri boş bıraktırarak en çe­
tini kolaylaştırıyor!
Bu delilik gibi cür’ette aklı yeniş, 
ve bu mantıksız gibi harekette mantığı tc- 
peleyiş var. Düşmanın böyle yapacağını 
kestirebilmek için de akıl ve mantık üs - 
tünde birşey gerekti. Keramet gibi bir - 
şey; tanrılardan gelen o anlaşılmaz pı - 
rıltı gibi birşey. Arıburnunun karanlığı­
nı yırtan o mavi gözlü kaymakam sim­
di de o röntgenli görüşile «büyük meç­
hul» ü yırtan miralaydır: «Düşman A- 
nafartaya çıkacak» dedi ve .... düşman 
Anafartaya çıktı!
Ağustosun b'rinci haftası sonundayız. 
Vaziyet yalnız ciddî değil korkuncdu. 
Düşman bizi adamakıllı aldattığını bile­
rek, yanyana kollarla, yaygın ve besili 
kırkayaklar gibi tasasız, Conkbayırma 
tırmanıyor Liman Paşa şaşırmış tele - 
fonla miralaya sorar: «Dediğiniz çıktı, 
şimdi ne yapmalı?» Tek çare; bütün bu 
cephede başkumandanlık salâhiyetini tek 
adama vermek. «Bu salâhiyet size çok 
gelmez mi?» Hangi çokluk... İç kud - 
ıeti bu, çeken Kudret: Baş salâhiyet, ö- 
ııüne geçilemez bir mıknatısa tutulmuş 
gibi, rütbenin üç dört basamağını birden
sıçrıyarak, bir anda miralayın ayağına 
koştu!
Ağustosun ikinci haftası başındayız. 
Askerimiz yerden fırlayıvermiş gibi düş­
manın karşısındadır. M iralay, yürüyen 
düşmandaki iki büyük yanılışı bir bakış­
ta görmüştü: Biri kollar önündeki avcı 
hatlarının çok hafif oluşu; öteki de kol­
ların fazla semiz bulunuşu. Öyleyse ya­
pılacak şey ikidir: Her kolun başına 
yaylım açmak, ve her kolun gövdesine 
şarapnel yağdırmak. Avcı hatları çil gi­
bi dağıldı. Toplu kıt’alar üstünde boşa 
gidecek yer bolamıyan şerapneller de bir 
yerine yüz tırpanlıyor. Düşman inme - 
lenmişti!
Ne o? Miralayın göğsüne tak diye 
birşey çarptı. Yanındaki zabit: «Eyvah 
yaralandınız» diye telâşlanıyor. O he - 
men elile zabitin ağzını kapadı: «Sus, 
asker işitmesin!» Çarpan, bir şarapnel 
parçasıymış ve Allahtan miralayın göğsü 
üstündeki saate raslıyor. O sağlam mar­
kalı ceb saati paramparçadır. Kahrama­
nın üstündeki eşya bile kahraman olu - 
yor: Saat kendini kurban ederek onu 
kurtardı. Onu ve herşeyi!
Düşmanın daha büyük bir kuvveti 
Koçaçimeni ele geçirmek için hareket - 
tedir. M iralay bütün gece kuvvetlerini 
yürüterek sabahtan önce tepenin son ya­
macını tuttu. Düşman da öteki yamacın 
son kertesinde. Aramızı ancak tepenin 
son çizgisi ayırıyor. İşitilmesin diye ök­
süren yok. Karanlıkla aydınlığın birbi - 
rine karıştığı alaca bir zaman. M iralay 
tek başına beş on adım ilerledi. Düşma­
nı gözetliyecek, eğer vaziyet elverişliyse 
hemen süngü hücumuna geçilmesi için 
kamçısını kaldıracak. Asker biliyor ki o 
kamçıyı kaldırırsa yapılacak şey yapıl­
ması gerek olan şeydir. Halbuki o, düş­
mana bakmadı bile. Kafasile gören gör­
meden görür; kamçı hemen kalktı. Bu, 
en derin bir pisikolojiyi kamçının ucuna 
takıştı. Kumandan inandırandır. Bir 
kamçı işareti; asker baştanbaşa şahla - 
nıverdi!
Bu cengi anlatan Hamilton raporun - 
da «Türkler kovanından fırlıyan arılar 
gibi saldırıyordu» der. Biraz sonra da­
ha coşarak «Türkler Allah Allah diye 
yeleleri kabarmış aslanlar gibi üzerimi - 
ze yükleniyorlardı» der. Fakat gene der 
ki biz onun askerlerini asıl toplarımızın 
gülle yağmurile eritmişiz. Halbuki bu, bir 
süngü baskınıydı. Gülle değil kurşun bile 
atılmamıştı. Zaten iki ordu on beş, yirmi 
adım kadar birbirine yakınken topçu işe 
karışamaz ki... Hamilton ya utancından 
öyle yazmış, ya Mehmedciğin her na - 
rasını bir gülle sanmış olacak: İkisinde 
de hakkı var!
O gün Hamilton oradaydı; Kayley, 
Koper, Baldwin gibi en güvendiği ge - 
neraller hep fırkalarının başındadır. 
Bunlardan biri aklını oynatacak kadar 
ürkmüş, biri yaşıyamıyacak kadar ağıt 
yaralanmış, biri de bütün erkânıharbiye- 
sile beraber ölmüştü. Hamilton on iki 
bin İngiliz cesedini topraklar üstünde bı­
rakarak zırhlısına dar kaçabiliyor. Bir 
miralay, sağa baktı: Başkumandanlık
salâhiyeti üç dört rütbeyi atlıyarak ona 
koşar; sola baktı; başkumandana kadar 
kat kat rütbeler önünden kaçar: Ku -
mandan rütbelerinin üstünde olandır!
Beş altı gün sonra Kireçtepe harbi. 
Düşman bizim Anafartalar grupunu sa­
ğından çevirecek. Miralay oraya on iki 
tabur gönderdi. Biraz sonra kendi de 
gider. Bir de bakıyor' ki gönderilen kuv­
vetler bir boğazın berisinde toplanıp kal­
mışlar. Orası Kirectepeye giden tek ve 
dar bir yoldur. Denize açık olduğu için 
iki düşman zırhlısı yolu bir teviye ateş 
altına almış. Kimse geçemiyor. Miraia - 
yın mavi gözleri birden şimşeklendi:
—  Neye geçmiyorsunuz?
—  Gemiler ölüm saçıyor, geçilemez.
—  Böyle geçilir, dedi, ve hızlı hızlı 
yürüyerek geçiverdi. O öyle geçince kim
duracak, ve böyle geçenlerin önünde 
kim durar? Ne yersiz tehlikeye atılan 
kumandandır, ne yerinde tehlikeden ka­
çan. Kireçtepe zaferini bir tek geçişle 
kazandık!
Conkbayın, Kocaçimen, Kireçtepe. .n 
Bu üç çevirme harekti de sökmeyince 
düşman dördüncü harbini Suvla koyu ö- 
nünden yarma şeklinde yapıyor. Bu sefer­
ki fırkalar «halisüddem» îngilizdir. Ha- 
miltonun deyişine göre bunlar yeryüzünün 
en seçmeleriymiş. Bu üç fırka iki alayı­
mıza yenildi: Başında kumandan olduk­
tan sonra Mehmedciğin süngüsü için ka­
rışık kan da bir, katıksız kan da!
26 ağustos... Düşman şimdiye kadar 
yarımadanın hiç işitmediği biçimde bir 
bombardıman açıyor. Karadan, deniz - 
den, havadan: nekadar güllesi, şarap - 
neli, bombası varsa hepsi birden boşal - 
maktadır. Yağı tükenen lâmbanın son ı- 
şığı hepsinden parlak olurmuş. O kanlı 
Knnhkayacık oğlu cengi de öyle oldu: 
Anafartalardaki beş tane çengin bu so­
nuncusundan sonra düşman, siperleri i « 
çinden bir daha ancak kaçmak için çıka­
cak!
26 ağustos, Türkün tarihi ve bahtı i- 
cin üç defa mutlu: On asır önce, Malaz- 
kirdde, Anadoluyu o gün kazandık. İkin­
cisi Anafartaların sonu, üçüncüsü Dum- 
lupınarın başıdır. Bir tane ağustosu olan 
herhangi bir millet yeryüzünde ben hep 
varım diyebilir. Benim üç ağustosum 
var!
İ S M A İL  H A B İB
Taha Toros Arşivi
♦ O O l ó - V O l ó f O l O *


Avrupa yolundan notlar:Çanakkale'ye girerken:4:Anafarta

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository