Taha Toros Arşivi, Dosya No: 2-3-Abalıoğlu, Yunus Nadi, Nadir Nadi, Doğan Nadi. Not: Gazetenin "Arada Bir" köşesinde yayımlanmıştır

Müezzinoğlu, Ziya

Istanbul Sehir University Repository

f l f f l ü d  B S ı
M. Aytür’ün Ardından
Ziya MÜEZZİNOĞLU
SEÇEN hafta İçinde ülkemiz değerli bir evladını da­ha yitirdi. Altmış beş yıllık yaşamının kırk dört yı­lını devlete adamış olan büyük bir bürokratı. Mem- 
duh Aytür’ü kaybettik. Onunla birlikte, Türk bürokrasi­
sinde önemli bir kuşağın sayılı temsilcilerinden biri de 
tarih oldu artıkl
Devlet yönetimi İçinde bürokrasinin yeri ve işlevi 
hemen hemen her ülkede uzun süre tartışma konusu 
olmuştur. Bu tartışma günümüzde de yer yer sürmek­
le birlikte, güçlü bir devlet İçin güçlü bürokrasi anla­
yışı içinde bir tür bürokratik dokunulmazlığı savunacak 
kadar İleri gidenler, ya da özellikle gelişme yolundaki 
ülkelerde bürokrasinin dinamik devlet anlayışına ters 
düştüğünü ve kalkınmayı engellediğini ileri sürerek ro­
lünü enaza indirmeyi öngören görüşler de geçerliğini 
büyük ölçüde yitirmiş bulunuyor.
Aslında sorun toplumun siyasal, ekonomik ve sos­
yal yapısında meydana gelen değişme ve gelişmelerin 
devlet yönetimine sağlıklı bir biçimde yansıtılmasıyla 
İlgili olduğundan, demokratik gelenekler çerçevesinde 
buna geçerli çözümler bulan ve politika ile Bürokrasi 
arasında anlamlı bir denge oluşturan ülkelerde konu­
nun artık bir sorun olmaktan çıktığı söylenebilir. Bu 
dengeyi gerçekleştiremeyen ülkelerde konu önemini ko­
rumaktadır. Demokratik kuruluşlarını henüz yeterince 
pekiştirememiş olan gelişme yolundaki ülkelerin çoğu bu 
durumda bulunuyor. Birikmiş sorunlarını kısa zamanda 
çözmek çabası İçinde olan bu ülkelerde, İşler yolunda 
gitmeyince çok kez bu suç bürokrasiye yüklenerek İk­
tidar değişikliklerinden sonra gerçekleşmeyen özlemler­
le askıda kalan vaadlerln hesabı bürokrasiden sorulmak 
istenir. Böylece, bu ülkelerde bürokrasi, zaman zaman, 
bir bakıma taraf olmadığı bir «kavga»mn içinde bulur 
kendini. Oysa, aslında gerçek sorumlu, glttiKçe eski­
miş ve geçerliliğini yer yer yitirmiş devlet ve yönetim 
düzenidir.
Geçmişte Türkiyemlz de zaman zaman bu tür an­
layış ve uygulamalara sahne olmuş ve önemli hizmet dal­
larının başında bulunan yöneticilerin boy hedefi olarak 
seçildiği görülmüştür. Memduh Aytür, hizmet anlayışın­
dan ödün vermeden bu dönemleri geride bırakaraK bü­
yük bir bürokrat ve devlet adamı olarak uzun hizmet 
yıllarını noktalamış bulunuyor. Ölümünün yurt İçindeki 
ve yurt dışındaki yankıları bunu açıkça ortaya koy­
muştur.
Kaynağını erdeminden, çalışma gücünden, yasalara 
bağlılığından, kültüründen ve özgüveninden alan güçlü 
ve ödünsüz bir kişiliği vardı. Bu ödünsüz kişiliği yü­
zünden zaman zaman köşeye İtildiği olmuştur. Ama o, 
devlete hiç bir zaman küsmemiş, devlete hizmet etme­
nin çok güç olduğu dönemlerde de hizmet verme az­
mini sürdürmüştür.
Gönlünde ekonomik ve sosyal alanda etkin, katıksız 
bir hukuk devleti yatardı ve ancak böyle çağdaş Bir 
devletin öncülüğünde Türk toplumunun Atatürk'ün he­
def olarak gösterdiği çağdaş uygarlık düzeyine erişe­
bileceğine inanırdı. Merkez Bankasında danışman ola­
rak beklediği sırada yazdığı tKalkınma Yarışında Tür­
kiye» onun bu inanç ve umudunu yansıtır. Devlet Plan­
lama Teşkilatının başında bulunduğu yıllarda bu inanç 
ve heyecanla çalışmış, yurt İçinde ve dışında üstlen­
diği tüm görevlerde ulusal çıkarların yılmaz bir savu­
nucusu olmuştu. Her şeyin üstünde tuttuğu bürokrat 
kişiliğinin yanında çok yönlü bir insan kişiliği de var­
dı: Okurdu, yazardı, düşünürdü, çizerdi.
Memduh Aytür, büyük bir yurt ve İnsan sevgisinin 
zenginleştirdiği 6evecen kalbiyle, engin bir kültür, bilgi 
ve deneyimle yuğrulmuş kişiliğiyle, aydınlık ve İlerici 
görüşüyle, araştırıcı ve üretken yapısı İle, bu ülkenin 
yetiştirdiği sayılı İnsanlardan biri İdi. Mâliyede, Devlet 
Planlama Teşkilatında, Merkez Bankasında, Dışişlerin­
de her düzeyde birlikte çalıştığı ve yetişmelerine katkı­
da bulunduğu kuşaklar, onu yurt İçinde ve dışındo ya­
kından tanımış olanlar, bütün bu yönleriyle Memduh 
Aytür’ü her zaman takdirle ve rahmetle anacaklardır.
N O T :  Arkadaşımız OKTAY AKBAL çağrılı ola­
rak Libya gezisinde olduğundan birkaç gün için 
yazılarına ara vermiştir.
Taha Toros Arşivi


M. Aytür'ün ardından

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository