Taha Toros Arşivi, Dosya No: 34-Haldun Tane

Erkoca, Yurdagül

Istanbul Sehir University Repository

:rler
T7-
CU M H U RİYET/7
11 . ödülünü Sedat Simavi Vakfı’ndan aldı
Haldun Taner: İlk hikâyem için aldığım 
5 lira, benim için en büyük ödül oldu
YURDAGÜL ERKOCA
“Hem bu kadar ince eler, sık 
dokur ayrıntı inceliği, hem bu 
kadar akıcı ve aydınlık bir anla­
tı, hem böyleşine entelektüel, 
hem bu kadar halkçı ve popüler 
olmanın sırrını yakalamış bir ya­
zar” .
Sedat Simavi Vakfı Edebiyat 
Ödülü’ne değer görülen Haldun 
Taner’in “ Yalıda Sabah" adlı 
kitabının arka sayfasında yer 
alan bu paragraf Alman dergisi 
VV'ahrheit’in Taner’e ilişkin gö­
rüşlerini aktarıyor.
Haldun Taner Türk hikâyesi­
ni ulusal sınırların dışına taşıran, 
Türk hikâyesine ince mizahı ve 
ironiyi getiren bir hikâyeci, bir 
oyun yazarı, bir köşe yazarı... 
Taner’in bugüne dek aldığı ödül­
lerin sayısı “New York Herald 
Tribune Hikâye Ödülü” , “Bor- 
dighera Mizah Festivali Hikâye 
Ödülü” ile birlikte onu bulmuş. 
Bir bölümü basılmış, bir bölümü 
ise henüz basılmamış 65 eserin 
sahibi Haldun Taner ödül töre­
ninden sonra yaptığımız görüş­
mede sorularımızı şöyle yanıtla­
dı:
Sayın Taner, çok ödüllü bir 
yazar olarak ödülün sanata ve 
sanatçıya olan katkılarını anla­
tır mısınız?
“ Her ödül gençlere bir yürek­
lendirme, tanınmış yazarlara da 
bir onay etkisi yapar. Saygıdeğer 
bir jüri tarafından yeteneğinizin 
onaylanması moralinizi yüksel­
tir. Çabanızın boşa gitmediğini, 
farkınıza varıldığını anlarsınız. 
Yazar takımı şu fani dünyada 
bundan başka ne bekler ki? Ço­
ğu kimseye ödül bir doping et­
kisi yapar. Hiç unutmam, Türk 
Dil Kurumu’nun Tiyatro ödülü­
nü kazandığım gün hocam Muh­
sin Ertuğrul “ Hemen şimdi ma­
sa başına geç, bu hızla yeni pi­
yesine başla. Bak kalemin nasıl 
kayacak” demişti. Ödüllerin bir 
yararı da kazanan eser üzerinde 
okuyucu kitlesinin dikkatini çek­
mesinde görülür. Tabii bu yarar 
yayıncıların da yüzünü güldürür.
mi nedir sizce?
Sedat Simavi Beyi genç kuşak­
lar sade Hürriyet’in yaratıcısı 
olarak bilirler. Oysa üstat bizzat 
sanatçı idi. Tiyatro piyesleri ve 
senaryolar, romanlar yazmıştı. 
Birçok dergiler çıkartmıştı. Ye- 
digün bunların içinde adeta bir 
akademi gibi idi. Orada Hüseyin 
Cahit, İbrahim Alaattin, Nurul­
lah Ataç, Aka Gündüz, Reşat 
Nuri, Peyami Safa, Nizamettin
Nazif, Vâlâ Nurettin, Muhsin
Ertuğrul, devrin daha nice ünlü 
kimseleri yazarlardı. Bundan 40 
yıl kadar önce “Töhmet” adlı 
ilk hikâyemi çekine çekine, red­
dedilir diye de takma ad ile bu 
dergiye gönderme cesaretini gös­
termiştim. Bir ay sonra hikâyem 
çok güzel bir desenle çıkmıştı. 
Sevincimi tahmin edersiniz. Se­
dat Simavi Bey bir gün beni ça­
ğırttı ve “Hikâyenizi beğendim” 
dedi. Yüzü gülmüyor ve bana 
bakmadan konuşuyordu. “Baş­
ka hikâyeler de yazarsanız basa­
rım. Muhasebeye uğrayın, telif 
ücretinizi alın” dedi. Basıldığı 
yeteri kadar büyük bir nimet de­
ğilmiş gibi, bir de telif ücreti ala­
cağımı hiç düşünmemiştim. O 
gün aldığım o beş lira beni en 
çok sevindiren ödül oldu. Öyle 
ki geçen yıl “Die Zeit” dergisi­
nin “Şeytan Tüyü” adlı hikâyem 
için bana ödediği 1100 marklık
yazarlığınız da var. Bir seçim 
yapmak zorunda kalsaydınız 
hangisini yeğlerdiniz?
Piyes kolektif bir çalışmadır. 
Siz metni yazarsınız. Buna reji­
sör, aktör, dekoratör, ışıkçı, 
müzikçi kendi katkılarını da ge­
tirirler. Bu, adamına göre bazen 
çok iyi, bazen de kötü sonuçlar 
verebilir. Oysa hikâyede tek so­
rumlu sîzsiniz. Senarist, rejisör, 
kameraman hep sîzsiniz. Hikâ­
ye sizin kişiliğinizin rengini da­
ha çok taşır. Üstelik tiyatroyu 
çok kişi seyreder. Piyes yazarken 
büyük kitlelerin algılamasını da 
hesaba katmak zorundasınız. 
Öyküde böyle bir kaygı yoktur. 
Öykü sizin dalga uzunluğunuz­
daki insanlara, dostlara yazdığı­
nız mahrem bir mektuba benzer. 
Büyük kalabalıklardan çok kü­
çük fakat anlayışlı bir okur gru­
buna seslenir.
“Şişhaneye Yağmur Yağı­
yor” , “İznikli Leylek” , “Me­
meli Hayvanlar” , “Yalıda Sa­
bah” gibi birçok öykünüzde 
hayvanlar ya ön planda ya da hi­
kâyenin baş kişisini oluşturuyor. 
Bunun nedeni var mı?
“ Olmaz olur mu? Bir değil, 
iki sebebi var. Hayvanlar ve bit­
kiler, dünyamızın kaçınılmaz 
parçaları. Çevremizin değişmez 
dekorları. Bu sebeple yaşam on- 
larsız yansıtılamaz. İkinci nede­
ni de şu: Hayvanlar ve bitkiler 
insanlardan daha sahih ve sağ­
lam. Neyseler o ’lar. Gıllıgışları, 
dalavereleri, ikiyüzlülükleri yok. 
İkide bir hayvanlara, ağaçlara, 
doğaya yer vermek insanların bu 
saydığım niteliklerini vurgula­
maya da yarıyor.”
Türk hikâyeciliğinin bugünkü 
durumunu değerlendirir misiniz?
‘ ‘Ö y k ü c ü l ü ğ ü m ü z  
1945-1950’lerde altın yıllarını ya­
şadı. Başta Sabahattin Ali, Sait 
Faik, Orhan Kemal olmak üze­
re öykücüler o tarihte baş tacı 
edilirlerdi. Daha sonra “ Küçük 
Dergi”nin başlattığı edebiyat 
matineleri, şiirin yanında öykü­
nün de tadını büyük okur kitle­
lerine tattırdı. Hikâye kitapları 
da iyi satılır oldu. Sonra bir dur­
gunluk geldi. Daha sonraki dö­
nemde yetişenler içinde değerli, 
yetenekli öykücüler yetişmesine 
yetişti ama, okuyucuda o eski 
heves ve istek azaldı. Bunun ne­
denlerini edebiyat dışı etkenler­
de aramak gerek. Biz öykü yaz­
dığımız zamanlar talep bakımın­
dan çok daha şanslı olmuştuk. 
Bugün genç öykücülerimiz okur
lümü henüz basılmamış 65 eserin sahibi... 
Sedat Simavi Ödülü’nün öne-
40 yıl önce ilk hikâyemi Sedat Simavi’nin dergisi 
“Yedigün”e takma adla, çekine çekine göndermiş­
tim. Bir ay sonra hikâyem çok güzel bir desenle çık­
mıştı. Sedat Bey beni çağırttı ve “Başka hikâyeler 
de yazarsanız basarım. Muhasebeye uğrayın telif üc­
retinizi alın” dedi. O gün aldığım 5 lira beni en çok 
sevindiren ödül oldu.
rekor ücret bunun yanında sol­
da sıfır kaldı. Şimdi de mesleği­
min ilerlemiş döneminde edebi­
yat jürisinin bana layık gördüğü 
bu saygın ödül beni yazarlıkta 
ilk yüreklendiren Sedat Simavi’­
nin adını taşıyor. Bu mutlu bir 
rastlantı” .
Sayın Taner, niye roman de­
ğil de hikâye?
“ Hikâye romandan çok baş­
ka bir yaklaşım ve turnür gerek­
tirir. Ben hikâyeyi romandan 
çok daha zor ve zor olduğu ka­
dar da mükemmel bir tür olarak 
kabul ediyorum. Romanda in­
san yayılabilir, ama hikâyede an­
latılmak isteneni derli toplu bir 
yoğunlukta anlatmak gerekir. 
Aynı zamanda hikâye de roman 
kadar derin olabilir. Kısalığı, az 
kişi ve az olayla yetinişi hayatı 
yoğun olarak yansıtmadığını 
göstermez. Bilâkis aynı yoğun­
luk hikâyede de vardır.”
uikâveciliğiniz yanı sıra oyun
kitlesinin duvarlaşmış pasifliği­
ni de yıkmak zorundalar. Bere­
ket versin son yıllarda Tüyap Ki­
tap Fuarı, tüm türlere olduğu gi­
bi öyküye de rağbeti arttıran bir 
sihirli değnek oldu.”
Uzun yıllar bu işle uğraşmış, 
birçok ödüle değer görülmüş bir 
hikâyeci olarak “iyi bir hikâye­
nin nasıl olması gerektiğini” 
söyler misiniz.?
“ Hikâyede önce bir atmosfer 
olmalı, bu en önemli öğedir. İyi 
bir hikâye yapaylıktan uzak 
olur. Hikâyede soyuta kaçmayı 
da ben onaylamıyorum. Açık se­
çik olmalı hikâye. Açık seçiklik 
ve sadelik yazarın okura nezaket 
borcudur bence. Kısacası iyi bir 
hikâye soyutla somutun, gerçek­
le şiirin mutlu bir bileşimi olma­
lı. Yazarın yüreğinin sıcaklığını 
taşımalıdır. Hikâye yoğun bir 
yaşam tecrübesinin kâğıda yan­
sımasıdır çünkü.”


11. ödülünü Sedat Simavi Vakfı'ndan aldı:Haldun Taner:İlk hikayem için aldığım 5 lira, benim için büyük ödül oldu

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository