Taha Toros Arşivi, Dosya No: 178-Abidin Dino. Not: Gazetenin "Akan Zaman Duran Zaman" köşesinde yayımlanmıştır

Anday, Melih Cevdet

Istanbul Sehir University Repository

AKAN ZAMAN DURAN ZAMAN
MELİH CEVDET ANDAY
Çok Yönlü Bir Sanatçı
Abidin Dino, kedisiyle, par­
mağım sallayarak, “ Ulan Te­
kir!”  diye konuşurdu. Ruhi Su 
da onun Tekir’ le konuşmasını 
çok iyi taklit ederdi. Bu kedinin 
resmi, Abidin’in elinden çıkma 
boyalı resmi bendedir. Tekir’ ln 
sonu ne oldu, şimdi bulamıyo­
rum; ama bildiğim şu ki, Abidin 
kedi kolleksiyonu yapmaya 
kalkmadı, Tekir’le yetindi. Sart- 
re, amatör koleksiyonculuğu 
yerer, “ Ben de kimi şeyler top­
ladım, ama baktım ki, bağlanı­
yorum, ötekine berikine arma­
ğan ettim, kurtuldum”  der. Abi­
din ne yaptı topladıklarını, Pa­
ris’te iken de sormayı unuttum 
kendisine. Sözgelişi Kavaklıde­
re’deki evde iken masaların 
üzerinde Bir yığın lüle vardı, ne 
oldu? Ben Abidin’ in hangi evi­
ne gitti isem, yeni başlanmış bir 
kolleksiyonla karşılaşmışımda. 
Anladığıma göre, onun için 
bağlanma tehlikesi yoktu; top­
lar, sonra bırakır giderdi. Ben­
se, sözgelişi, şu mavi şişelerim­
den, döğme anahtarlarımdan 
kurtulamıyorum bir türlü.
Ataç’ın yazısında okumuş­
tum; bir kız, bitirme sınavına 
girmiş, Ahmet Haşim’i sormuş­
lar, “ Önce sizin istediğiniz ya­
nıtı vereyim" demiş, "simgeci 
bir ozanımızdır. Ama benim an­
ladığıma göre, onu izlenimci 
ressamlara benzetmek daha 
doğru olur. ”  On verip geçirmiş­
ler bu zeki öğrenciyi. Bilmiyo­
rum, Ahmet Haşim’in Nazmi Zi­
ya ile bir dostluğu, arkadaşlığı 
var mıydı? Olmuşsa bile, bu­
nun düşün yaşamımızdaki yan­
sımasını bilmiyoruz. Bizde, sa­
natlar arası düşün alışverişi, ol­
dum olası, yok denecek gibi az 
kalmıştır. Oysa Batı’da yeni bir 
anlayış, yeni bir akım, güzel sa­
natların, yazının nerdeyse bü­
tün dallarını sarar. Eksiktir bi­
zim bu yanımız.
Bildiğimce, bu eksiğimizi gi­
deren tek kişi Abidin Dino’dur. 
Bunda, çok yönlü bir sanatçı ol­
masının büyük payı var elbet. 
Resmi başta sayacak olursak, 
sinema, tiyatro, şiir, genellikle
yazın, mimarlık, antikacılık 
onun ilgi alanı içindedir. Sonun­
cusundan başlıyayım; yıllar ön­
ce beni Kapalıçarşı’ya, Eski Be- 
desten’e götürürdü, bütün gün 
antikacı dükkânlarının birinden 
ötekine sürünür dururduk. Ho­
şuna giden bir parça buldu mu, 
eline alır, evirir çevirir, sonra fi­
yatını sorar, aldığı yanıt üzeri­
ne de, “ Az istiyorsun" deyive­
rirdi, “ bu parça daha fazla 
eder." Sonra da almazdı.
Sinemaya önce Rusya’da, 
Eizenstein’in yanında çalışmış­
tı. Yıllar sonra Londra’da, o ko­
lay kolay erişilmez yetkinlikte­
ki olimpiyad filmini çevirdi. Bi­
zim nerdeyse bütün sinemacı­
larımız, yönetmenlerimiz onun 
“ rahle-i feofr/s/” nden geçmişler­
dir. Abidin’ le, diyelim, bu alan­
da konuşursanız, sanırsınız ki, 
karşınızdaki sadece sinema ile 
uğraşan bir sanatçıdır.
Bunun gibi, tiyatro konusu 
açıldığında, Abidin’den, yeni, 
ileri, çağdaş görüşler dinlemek 
hiç de olağanüstü bir durum
sayılmaz. “ Kel" adlı oyunu, bi­
çim, biçem, içerik bakımından 
moderndir. Birçok genç tiyatro­
cumuzun, ona danışarak, 
onunla düşün alış-verişi yapa­
rak yararlandıklarını bilirim.
Geçmişteki yazın dergilerimi­
zin en özgün olanlarında, onun 
yalnızca çizgilerini değil, sayfa 
düzenlemelerini değil, ilerici ya­
zın anlayışını da bulacaksınız- 
dır.
Daima toplayıcı, biraraya ge­
tirici oldu. D Grubu’ndaki, ün­
lü Liman Sergisi’ndeki yeri bu­
nun tanıtıdır.
Diyebilirim ki, Abidin Dino, 
gelişimlerini kendi başlarına yü­
rüten sanatçılarımız arasında 
bütünleyici bir rol oynamayı ba­
şaran tek sanatçımızdır. Bunun 
için de, hepsinden saygı ve il­
gi görmüştür. Bir mimarımız ye­
ni bir yapı mı yapıyor, gelip ona 
danışır ve bir iki duvarını ona 
boyatırdı.
Böylece kendini dağıttı mı bu 
değerli dostum? Hiç sanmıyo­
rum. Sanat ve düşün dünyamı­
zı topluca görme alışkanlığın­
daki kişiliğinin zorunlu bir sonu­
cuydu bu.
İkinci Dünya Savaşı yılların 
da, bir ara, Yüksekkaldırım’da- 
ki Kamonda Han’ın çatı katını 
kiralamıştı. Biz, gece yarısı, beş 
parasız kaldığımızda, eve dö­
nemeyeceğimiz için Kamonda 
Han’a kapağı atardık. Çokluk 
bulunmazdı Abidin evde, san­
ki dostları için tutmuş gibiydi 
orayı. Ev dediğim de, döşeli da­
yalı değildi hiç. Odalarından bi­
rinde bir minder vardı, o kadar. 
Üst yanı, balık ağları, testiler, 
bakırlar, resimlerle dolu idi. içe­
ri çoğun kapı kırılarak girilirdi. 
Orada tek başına kaldığım bir 
gece, unutmuyorum, eve bir 
kalabalığın girdiğini uykumun 
arasında duydum. Oralı olma­
dım. Sabahleyin uyandığımda 
kimsecikler yoktu. Düş gibi.
Abidin Dino’yu, bir bakıma, 
herkes yarım yarım tanımıştır. 
Ben anı yazılarımda onu, elim­
den geldiğince, bütünü ile tanıt­
maya çalışacağım.
Taha Toros Arşivi


Çok yönlü bir sanatçı

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/132681/3/001584139010.pdf

Çok yönlü bir sanatçı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository