Taha Toros Arşivi, Dosya No: 26-Yaşar Nabi Nayı

Durbaş, Refik

Istanbul Sehir University Repository

KÜLTÜR-SANAT
1
T 7 -  57L,%  i
Yaşar N abi N ayır’ın Varlık dergisi 1000. sayısına ulaştı
Yarım asırlık yazın okulu
Yaşar Nabi: Kaliteli 
okuyucu kıtlığı ve 
kalitesiz okuyucu 
bolluğu dünya 
durdukça duracak.
Bize özgü bir dert 
değil bu. Bizim asıl 
derdimiz genellikle 
okur, yani aydın 
kıtlığıdır.
REFİK DlIRBAŞ
“1950’lerde Gaziantep’te her 
ayın belirli iki günü, belirli sa­
atlerde Arif Güzel’e uğrardım. 
Onun bir masa büyüklüğünde­
ki kitabevine.
Arif Güzel, dükkânı bana 
emanet edip postaneye gider, bi­
raz sonra ellerinde kitap, dergi 
paketleriyle dönerdi. Varlık der­
gisini, Varlık Yayınları’nın pa­
ketlerini ben açardım hep.
Yaşar Nabi, uzaklarda bir ço­
cuğun dergisini, kitaplarını na­
sıl beklediğini bilmezdi. Belki de 
bilirdi.”
Ülkü Tamer’in bu sözleri ba­
na ilkgençliğimi anımsattı.
1960 yılında henüz şiir yazma­
ya başlamış bir lise öğrencisiy- 
ken Bergama’nın kuş uçmaz 
kervan geçmez bir dağ köyünde 
Varlık dergisi ve birkaç kitabını 
görünce ben de aynı heyecan, 
aynı duyguyu yaşamıştım. Hâ­
lâ unutamam.
Yaşar Nabi Nayır, dergisiyle 
ve yayınlarıyla edebiyata dam­
gasını vuran adam diye nitelene­
bilir kısaca. Cumhuriyet tarihi­
mizde kendi kişiliğinde dergisi 
ve yayınlarını böylesine bütün­
leştirebilen bir başka edebiyat 
adamının bulunabileceğini var­
saymak sanırım imkânsız... Ya­
ni Yaşar Nabi kişiliğinde bunu 
başarabilmiş tek adam...
Varlık dergisi bugün 1000. sa­
yısı ile okur önünde. İlk sayısı 
15 Temmuz 1933 tarihinde çık­
mış. Yaşar Nabi daha sonra 
1946’da Varlık Y'aymevi’ni kur­
muş, hem de Ankara’da o tarih­
lerde sahibi olduğu bir evi sat­
ma pahasına. Elimin altında şu 
anda Yaşar Nabi’nin “Yıllar 
Boyunca” adı altında çıkardığı 
kendi yazılarından oluşan bir ki­
tabı var. Kitabın iç kapağına ba­
kıyorum. Varlık Yayınları sayı 
678, mayıs 1959, fiyatı iki lira. 
Bugün 1000. sayısına ulaşan 
derginin yanında demek ki Var­
lık Yayınları da birkaç binin üze­
rinde; 1959’da 678. kitabını çı­
kardığına göre...
Cumhuriyet’in onuncu yılın­
da yayın hayatına başlayan Var­
lık, gerek dergisi gerek daha 
sonra yayınlarıyla dergide yaz- 
masalar da gelen geçen kuşak­
ları etkilemiş. Benim o dağ ba­
şında Varlık Yayınları’nı bul­
mam başka türlü nasıl açıklana­
bilir?
Önümde Varlık dergisinin 
1000. sayı özel eki duruyor. Var- 
lık’ta yazmış yazmamış kimi ya­
zarlarımız düşüncelerini açıkla­
mışlar. Varhk’ın 100Ö. sayı sevin­
ci bu yazarların düşüncelerinden 
başka türlü anlatılabilir mi?
Derginin kuruluşuna da katı­
lan ve bugün o kuşaktan tek ya­
şayan yazar olarak kalan Cevdet 
Kudret düşüncelerini şöyle açık­
lıyor:
“Varlık dışında kalıp da ken­
dini kabul ettirmiş pek az sanat­
çı vardır. (Neziha Meriç, Salâh 
Birsel, Cemal Süreya vb.)
Cahit Tanyol: Milli Eğitim 
Bakanhğı’nııı yapmış olduğu ya­
yınlardan gerek nicelik ve gerek­
se nitelik bakımından hiç de 
aşağı kalmayan Varlık Yayınla­
rının arkasında ise Yaşar Nabi- 
nin özverisinden, direncinden 
başka bir şey yoktu.
Vedat Günyol: Yaşar Nabi
Yaşar Nabi (sağdan ikinci), 1960’iı yıllarda Orhan Hançerlioğlu, Sabahattin Kudret Aksal, Tahsin Yücel ve Zahir Güvemli’yle-
adı, 57 yılına kavuşan dergisi ile 
cahilliğe, sanat ve düşünce düş­
manlarının karşısına bir tekzip 
anıtı olarak çıkıyor, ardında bı­
raktığı saygın anıların tüm gü­
zelliğiyle.
Tahsin Yücel: Varlık’ı bir ‘ya­
zın okulu’na dönüştüren şey; 
Yaşar Nabi’nin beğenisi ve titiz­
liği kadar yazarın, ozanın ve 
okurun bu beğeniye ve titizliğe 
verdiği önemdi de. Böylece genç 
ozanlar, genç öykücüler, genç 
denemeciler için Varlık’ta bir ya­
pıt yayımlamak yazın dünyası­
na katılmak anlamını taşıyordu!’
Varlık dergisiyle ilgili düşün­
celer böylece sürüp gidiyor. Bu­
raya Sabahattin Kudret, Nedret 
Gürcan, Hüsamettin Bozok’un 
sözlerini almadım, ama üçünde 
de ortak nokta Varlık’la daha 
çocukluklarında karşılaşmaları. 
Örneğin Sabahattin Kudret Ak­
sal, şunları söylüyor: “13 yaşın­
daydım. Hemen söyleyeyim ki 
birkaç yıl ona uzaktan baktım, 
almak yürekliliğini göstereme­
dim.” Oysa aynı Sabahattin 
Kudret daha sonraki yıllarda 
Varlık dergisinde yazacak, ki­
tapları Varlık Yayınları arasında 
çıkacaktır.
Yaşar Nabi’nin edebiyata et­
kisi yalnız dergiyle sınırlı değil. 
Bir ara çeviri ağırlıklı bir “Cep 
Dergisi” çıkararak çağdaş dün­
ya edebiyatım ülkemize taşımak 
görevini de üstlenmiş.
Yaşar Nabi’nin bir başka 
önemli yayıncılığı Varlık Yıllık­
ları... Ölümüne kadar sürdürdü­
ğü bu yıllıklarda Yaşar Nabi, 
düşün ve sanat dünyamızın en 
etkili kalemlerinden bir önceki 
yılın edebiyat ve sanat olayları­
nı verdiği gibi dünyanın ve ülke­
mizin geçirdiği siyasal ve top­
lumsal olayların geniş bir özeti­
ni sunmayı da amaçlamış, ö lü ­
münden sonra birkaç kez denen­
mesine karşın ne yazık ki bu yıl­
lıkların yayını sürdürülemedi.
Yeniden onun yazdıklarına 
dönmek istiyorum; kendi adıy­
la yayımladığı “Yıllar Boyunca” 
kitabına. Yaşar Nabi bu kitabı­
na 1947 ile 1957 yılları arasında 
Varlık dergisinde edebiyat konu­
larını işleyen yazılarını almış. Ki­
tap bugün de okunduğunda 
edebiyatımızda kırk yıldır kimi 
konuların güncelliğini yitirme­
den hâlâ devam ettiğini ve Yaşar 
Nabi’nin bu konulardaki söz gö­
türmez ileri görüşlülüğünü vur­
guluyor.
Şimdi de ona kulak verelim:
“Bizde edebi eserlerin tirajı, 
lise mezunu aydınlarımızın sayı­
sına göre yüz kızartacak kadar 
düşükse, bunda liselerimizde
tatbik edilen şekliyle edebiyat 
derslerinin büyük ölçüde rolünü 
artık kabul etmeli, bu derslerin 
faydalı olmasını saglayamıyor- 
sak hiç değilse zararlarının önü­
ne geçmek çarelerini aramalı­
yız.” (Varlık, sayı: 372-1951)
“Kaliteli okuyucu kıtlığı ve 
kalitesiz okuyucu bolluğu dün­
ya durdukça duracak. Bize öz­
gü bir dert değil bu. Bizim asıl 
derdimiz genellikle okur, yani 
aydın kıtlığıdır.” (Varlık, sayı: 
374-1951)
Kırk yıl sonra bugün de aynı 
sorunları tartışmıyor muyuz?
Varlık dergisinin 1000. sayısı­
nın yayımlandığı bugünlerde Ya­
şar Nabi’nin “Yıllar Boyunca” 
gibi kimi özgün düşüncelerini 
taşıyan kitaplarının da gün ışı­
ğına çıkmasını beklemek onun 
anısına bir saygının gereği sayı­
lamaz mı?
Taha Toros Arşivi
9 6 1 0 0 6


Yaşar Nabi Nayır'ın Varlık dergisi 1000. sayısına ulaştı:Yarım asırlık yazın okulu

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository