Taha Toros Arşivi, Dosya No: 70-Halit Fahri Ozansoy. Not: Gazetenin "Sanat Haraketleri" köşesinde yayımlanmıştır

Ozansoy, Halit Fahri

Istanbul Sehir University Repository

' 
^r
jiı
ırı
yí
i'H
í"
»i 
ı<g
'<r
rrı
'iii
fiT
^T
nr
*ıı
ı>
tw
ttı
w^
rT
tTr
~,,
*:1*
'''
',l,
,1F
ll^
l!llH
W
W
fiT
Ow
rit
'’'‘
~ıi
ii**
ıriı
iw
w
w
ii 
íi
 
|rı
iîr
ııw
Tiw
ı-v
i'>
ır*
''i
|>îı
î''i
i)iı
i'j
i"~
ırT
~rf
«iM
i»n
i'ir
rııi
iii'
ifi
îir
'if
i]ı"
Ti^
ıırr
nM
ifiT
fTm
>n
"T
~T 
f
TT
i'i
 
rr
ır
-ı—
ít
.....
.....
...•
••[
"•r
yı
ıı
p-
r-
-r[
f|[
nı)
ınii
rı>
iıın
!i'
SAYFA: 2
U,oOQ3
t  ' M í  . ..
29
Mayıs talihli 
Les Nouvelles 
Littéraires mec­
muası, Fransız 
edebiyatının tanınmış e- 
diplerinden biri olan 
Francis Carco'nun son 
dakikada aldığı ölüm 
haberini onun son ma­
kalesi ile beraber ya 
yınladı. Ne garip ve ne 
herin bir tesadüf ki, o- 
nun bu son makalesi de, 
kendisi gibi şair ve ro 
menci Gérard de Nerval
için, yüz ellinci ölüm yılı münasebetiyle yazdığı 
hayranlık dolu bir yazı idi. Ebediyete geçen bir 
şairin o ebediyete çoktan kavuşmuş olan bir bü­
yüğüne seslenişi.
Francis Carco, 1886 da Yeni Kaledonya'nın 
Noumea kasabasında doğmuştu. Orada müfettiş 
olan babası ailesiyle Fransaya döndükten sonra 
da, beş yıl müddetle Villefranche de Rouergue'de 
vazife görmüştü, işte Carco ilk şiirlerini orada 
yazmış ve iki taşra mecmuasında neşretmişti. Bir 
müddet sonra Nice'e gitti ve Nice'de bazı dostları 
ile «Revue Jeune» mecmuasını çıkardı. Fakat çok 
geçmeden parasızlık yüzünden bu mecmua ka­
panmıştı. Carco, bu tarihte, Verlaine, Po, Lafor­
gue, Rimbaud, Mallermé, Henry Bataille, Hauff- 
man, Nerval gibi Fransız veya ecnebi şair ve ro­
mancıları hararetle okumakta idi. 1907 de, başta 
Belçikalı şair Emile Verhaeren olmak üzere, bir 
çok şair ve yazarlarla beraber Pan mecmuasını 
tesis etti. Bu mecmua da muayyen bir ömür sür­
dü. Fakat Carco artık kendisine, şiir, roman, hi 
kâye, tetkik ve bir iki piyesi İle şöhret kapısını 
açmış bulunuyordu. 1937 de Goncourt akademisi­
ne, 1946 da da Mallermé akademisine üye seçildi. 
★
Carco, şiirlerinde, hayatı, şehveti ve yaşamak 
saadetini, şehvetteki saadeti ve saadetteki şehveti 
terennüm etmektedir. Fantezist şairler arasında 
yer almıştır. Fakat derin tabiat sevgisi de, onu, 
çoğu zaman, acı bir melankoli, müphem olduğu 
kadar geniş bir ıstırap içinde bırakmaktadır ki, 
bir tahlilcisine göre, bu da bir nevi şehvettir. Bu 
bakımdan, tabiatie insan, tabiatle şair arasında 
çözülmez bir bağ, samimî bir münasebet kurulu­
yor. Mademki insan tabiatte yaşıyor, o halde ta­
biat insanın kendlsindedir. Bu tabiat insana nü­
fuz eder, onu kavrar, onu kendine mal eder.
Bir şiirinde «İlham perini nerede istersen 
orada ara» diyen Carco, bu ilhamı en ziyade bo­
hemlerin, derbederlerin, serserilerin hayat çerçe­
veleri içinde aramış ve bulmuştur. Pariste, içinde 
yaşadığı ve tetkik ettiği hayat, bilhassa Mont- 
martre'dır. Hele nesirleri ve hâtıraları ile, bura­
larda tanıdıklarını ne canlı portrelerle çizmiştir. 
Bütün apaşların, kanun dışında yaşıyanların ar­
gosunu da mükemmel surétte bilir. Cemiyetin ya­
rası olan bu insanlara karşı yalnız tecessüsle de­
ğil, bir nevi kardeş sevgisi ve şefkati ile de bağlı 
gibidir.
R O M ANLARI içinde «Masumlar», «Mont­martre sahneleri», Kaybolmuş zaman»,
«Sokakların köşesinde» en meşhurlarıdır. 
Bazı tetkik eserlerinden maada «.Fantezist 
şairlerin antolojisi» isimli alâka çekici bir kitabı 
da vardır. Erkeğim (Mon Homme) ismindeki ro­
manından André Picard ile müşterek olarak pi­
yese çevirdiği üç perdelik eseri de Fransız sahne­
sinde çok rağbet görmüştür. Bu piyeste bir bar 
hayatı ve yüksek sosyeteye mensup bir kadının 
bir apaşa olan alâkası çok hareketli sahnelerle 
yaşatılmıştır. Şahıslar, Carco'nun bütün eserle­
rindeki şahıslar gibi canlı ve psikolojileri de e 
nispette kuvvetlidir.
Carco'nun şahıslarında çok müsamaha ve bir 
nevi şeamet vardır. Ama bu halleri onları mâzur 
gösteremez, bilâkis ekseriya hapishaneye sürük­
ler. Ancak şu var ki bütün bu şahıslar şaşılacak 
derecede gerçektirler. Jestleri ve dilleri de öyle.
Carco, şiirlerinde de bir başka âlemdir. Hâ­
tıralarında ve romanlarında ne derece «milieu» 
ye, içinden çıkmadığı, çıkamadığı barların, mey­
hanelerin hayatına ve insanlarına nasıl en gerçek 
çizgiler ve renklerle ışık salmışsa, şiirlerine de o 
derece kudretle içinin hazin parıltısını aksettir- 
miştir. Bunlarda bir ölüm havası da sezersiniz. 
Çünkü Carco mustarip adamdır, Bâudeiaire'in bir 
|)llka tîîr*İi«if
HAREKETLERİ
Carco, şiirini yaratır- 
ken, hayatımızın bir baş­
ka hayatı ortaya çıkar­
mak için bir iç sızısı ile i 
parçalanıp açıldığı daki- \ 
kalarda, sembolistlerin o 
aziz ve sevgili ebediyeti­
ni aramıyor. Bilâkis in-;
F % _  sanlığın en derinlerde a-» n 11 r  I r  T n v n o  ç,lan sizli köşelerini y i- :I U 11 V 1 H V  U I  V II ne insanlığın kendisine
verebileceği bütün şey- 
Hulid Iuhri OZAMSOY dolduruyor. Boş
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _  odalara girmekten, ıssız
sokaklarda dolaşmaktan 
hoşlanması, oralarını, hiç kimsenin göremediğiinsanlık hâdiseleri ile doldur ak içindir. Bunları 
aramakta ve anmaktadır. Carco için, gecenin or­
tasında bir ses, uzaktan bir vapur düdüğü, kaldı­
rımda titriyen bir ışık ve hattâ belki kendi nefe­
simiz, kendi soluğumuz bu insanlık hâdiselerini 
belirtmeğe kâfidir. Demek bütün bunlar içinde biz 
varız. Bir başka insan arasında kendi aksimizi 
aramaktayız.
Carco şöyle diyor: «insanları biribirine yak­
laştıran ölüm değildir. Ancak çağlar içinde, insan 
kalabalıklarının hep aynı jestleri, hareketleri yap­
mış, hep aynı duyguları paylaşmış olmaları ka­
naatidir.»
Bu düşünceye göre, kendi sesimizin lirizmin­
den duyduğumuz coşkunluk değil, ancak bir baş 
kasının jestlerine olan sevgidir ki, o jestlere bir 
çınlayış verir ve Carco'nun bütün sanatına hük­
meder.
CM  ARCO «Hâdiselere raslamak için rasgele yürüyorum» derken az kelime ile kendi ga­yesini bildiriyor. Bu suretle, denebilir ki 
natüralizmin otantik bir vârisidir.
«B ir başka hayatın hâtıraları» nda: «Daima taş­
rayı sevdim, diyor, daima taşra için bir esef duy- ' 
dum.» Bununla beraber Carco, orada yaşamasının 
kendisi için imkânsız olduğunu biliyor ve gençli­
ğinin geçtiği, sokakları sakin, hayatı yeknesak 
kasabayı yâdettikten sonra hemen ilâve ediyor: 
«Hepimizin kendi talihimiz var. Benimki bura 
da değil. Biliyorum ki, başka yerdedir bu tali­
him; karanlık sokaklar, barlar, sirenlerin çağırış- 
lariyle çınlayan limanlar, hareket eden gemiler ve 
geceleyin ateşler. Biliyorum ki, sizden uzakta, 
muhakkak kendime daha iyi azap vermek için, 
sizin tatlılığınızı ve zarafetinizi anacağım. Fakat 
ben yalnız âzap ve ıstırapla yaşıyorum ve ne yap­
sam buna karşı koyamam.» Bu kötümserliği ile 
dünyanın öbür ucunda, Yeni Zelanda'da doğmuş 
olan Katherine Mansfield için de aynı suretle dü 
şünüyor ve Parisin Katherine'ye de «Geceyi, yağ­
muru, mânâsız ve tehlikeli varlıkları, bir kelime­
de ekzotizm ile harikuladeliğin biribirine karıştığı 
bir nevi şikâyetçi romantizmi vereceğini söylüyor. 
Hele kendisi için... Pariste en fazla, en çılgınca 
sevdiği mahal, Montmartre'dır. Ondan sonra bü­
tün Paris. Rıhtımları, mahalleleri, parlak rayları 
üzerinden trenlerin geçtiği görülen demir köprü­
leri, yan kaldırımları, sefahetleri, apaşları, düş­
kün kadınları ile bütün Paris. Bunlar, Carco'nun 
ruhî bir ekzotizm ile parça parça, levha levha 
yaşadığı ve yaşattığı âlem. İstırap âlemi.
«Şairlerin en sâf ahengi, hayatlarını harcamak 
yeisinden gelmektedir» diye yazıyor. Fakat, o 
kendi hayatını harcamışa benzemiyor. Bilâkis bu 
hayatı, bütün mânâsız yorgunluklardan, bir çok 
insanların muttarit mihanikiyetinden kurtararak 
yaşamıştır. Çünkü, o beğenmediği hayatlar em­
niyetli olmakla beraber uyutucudur. Carco ise bu 
hayatı istemiyor. Bütün varlığı ile geniş bir ruh 
içinde yaşamak için suların karardığı saati bek­
liyor. Zaman bile, bu saatte, bir ikinci hayata 
açılmak için kâinattan alâkasını kesmiş gibidir.
Gene Carco yazıyor: insan barlarda yaşa­
mağı itiyat eder ve ancak ortalık ağarırken e v i-; 
ne dönerse, bir gün evvelki hâdiseler geçmiş 
zamanınkilerle karışır ve en eski hâdiseleri farke- 
demez olur. Geçmişin yaşı yoktur. ölüler de. 
yaşıyanlar da canlanırlar.»
Hâsılı Carco için, zamanın ucunda, dünya­
nın ve itiraf edilebilen hayatın kenarında dev- 
şirilen dakika, derin ve tam bir şiirin zevkini 
taşır:
Gölgen yağmurun renginde,
Eseflerimin, geçen zamanın.
Kayboluyor ve siliniyor
Fakat her sevi sanvor. geceleyin.
Taha Toros Arşivi


Francis Carco

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository