Taha Toros Arşivi, Dosya No: 42-Hamdullah Suphi Tanrıöve

Bildik, Cemaleddin

Istanbul Sehir University Repository

Hamdullah Suphi Tanrıöver 
“YAŞ „ felsefesini anlatıyor
Her gencin aramaya muhtaç 
olduğu son güzellik nedir?
; Cemaleddin Bildik
İki yaşımız vardır. Birincisi: Astronomik yaş, İkincisi de uzviyetin kendi f 
yaşı — Eisenhower karşısında derunî bir suaî —  Bazı hâtıralar — Abdüî 
hamid’e yumuşak tülbentler yapan ihtiyar neden kızdı? —  Senelerin | 
alıp götürdüğü ve getirdiği — Dante’nin ve Vagner’in yüzleri 
Kadın erkek bir gün far''«derler ki...
• Dekorasyon, bir mağaza olmakla 
beraber, kalburüstü sanatkârların ve 
münevverlerin bir istasyonu halin­
dedir, diyebilirim... Ne zaman bu 
mağazaya uğrasam, sahibi Salâhad- 
din Refik Sırmalıyı ya bir heykeltraş 
veya ressamla sanat mevzuu üzerin­
de konuşurken bulurum, yahut da 
ya bir ileri gelen sahne sanatkârı 
veya bir muharrir, bir milletvekili 
ile yine sanat vâdlsinde samimî has­
bıhale dalmış vaziyette görürüm. 
¡Sanat aşkı üe çırpman, bizde sanat- 
(kâra lâyık olduğu değerin veril m e d i -  
j ğlnden dolayı yana yakıla şikâyette 
| bulunan Salâhaddin Refik Sırmayı, 
bir gün marangozdan mühendise, de­
mirciden heykeltraşa dokumacıdan çi 
nieiye, ressamdan edebiyatçıya ka­
dar, kendi vâdilerinde yüksek eser­
ler yaratmış sanatkârları esaslı bir 
şekilde himaye altına alan ve teşvik 
eden bir' cemiyet kurmuş olarak gö­
rürsek yadırgamamamız icabeder. Ba 
ııa öyle geliyorkl dekorasyonun mü- 
nevveler ve sanatkârlar köşesinde ce­
reyan eden o mütevazı konuşmalar, 
böyle bir cemiyetin, aynı çatı altın­
dan fışkınvermesine zemin hazırla­
maktadır.
Hamdullah Suphi 
Tanrıöver’le bir 
karşılaşma
Evvelki gün de, dekorasyonda, 
Hamdullah Suphi Tannöver’le Salâ- 
ıaddin Refik Sırmalıyı karşılıklı 
♦urmuşlar, sanat ve sanatkâr mev- 
uu üzerinde konuşurlarken buldum, 
ki GalatasaraylI arkadaş, mevzua o 
ierece sarılmışlardı ki içeriye girdi­
ğimin neden sonra farkına vardılar. 
Hamdullah Suphi Tannövere:
— Maşallah, dedim, hiç değişmi- 
ırsunuz. Yine o bembeyaz saçlar, 
ne o genç yüz...
«— Nasıl olur? dedi. Yirmi beş se- 
.e evvelki resimlerimi gösterirsem 
ıiç şüphe yok «büyük oğlunuz mu, 
rüçük oğlunuz mu?» diye sorarsı- 
ıız...»
Bu başlangıç, Tanrıöveri «vaş fel- 
efesi» nl söylemeğe ve bazı hâtıra- 
arını anlatmağa şevketti. Gençleri­
nize ve yaşlılarımıza kuvvet verece- 
İne emin olduğum bu kıymetli fi- 
irleri not etmekten kendimi alıko­
ymadım.
İki yaşımız vardır
Tanrıöver, [*] diyor ki:
«— İki yaşımız vardır. Birisi do- 
ş günümüzle, arzın güneş etrafm- 
dönmesile alâkadardır. Buna 
stronomlk yaş» İsmi vermeliyiz, 
ncisi uzviyetin kendi yaşıdır ve 
verasetle alâkadardır, kendi vü- 
umuza kendimizin göstereceği 
mamla alâkadardır. Bu, hastalık 
¡urlarını ve ölümü yenmek için 
ira kendi bünyemizde topladığımız 
iafaa kuvvetlerde alâkadardır ve 
iki yaş, biribirinden tamamen 
dır.»
amdullah Suphi, yaşı, böyleee 
<e ayırdıktan sonra «yaşlı genç- 
olduğuna bir misal vereceğini 
etle sözlerine şöyle devam etti:
-  Hocalık hayatımda, cemiyet 
ıtımda 20 - 25 yaşında ihtiyarlar 
iim. Cemiyet hayatımda, siyasi 
ıtımda 50 sini ve 55 İni hattâ 
d aşmış delikanlılar gördüm, 
•ikayı son ziyaretimde ikinci el- 
harbinin büyük kahramanı 
hower’le karşı karşıya oturdu- 
ız vakit benim, konuşarak değil 
gözlerimle sorduğum derunî 
ualim vardı: «Bu, memleketin 
r çok milletlerin çok sevilmiş 
i üçüncü bir cihan harbini de 
edebilir mi?» Onun bünyesin­
den bir telkin ile sağlam bir 
te vardım ve sualimi tereddtit- 
cevaplandırdım: «O. üçüncü 
harbîni de yapabilecek bir de­
dir.»
— Notlarımı okudu» aynen 
niş olduğumu eiirüııce neşrine 
Te etti.
Hamdullah Suphi Tanrıöver
Bazı hâtıralar
Tanrıöver, ylııe «yaş felsefesi» Ue 
alâkalı iki üç şahsi hâtırasını anla­
tıyor:
*— Yirmi yirmi bir muharrir, di­
yor, Çanakkaieye gidiyorduk, kolda 
bir arkadaşım sordu: « _  Hamdullah! 
Kaç yaşındasın?» Cevap verdim: 
«32 yaşındayım.» Cümlem biter bit­
mez kalbimin sıkışmış olduğunu, 
yakıcı bir ıstırap duyduğumu gör­
düm. Niçin? Çünkü 32 yaşın gençli­
ğin sonu, ihtiyarlığın başı olduğuna 
inanıyordum.
Aradan seneler geçti. Bir gün Ka- 
dıköyiinfîe bir çok misafirlerin top­
landığı bir salonda, beni az raman- 
danberi tanıyan bir dostum, aynı 
suali sordu: «Hamdullah! dedi. Kaç 
yaşmdasınız?» 41 yaşında olduğumu 
söyledim. Kalbim yine sıkıştı, ^akat 
bu, sade bir ıstırap değildi, ona baş­
ka bir şey daha karışmıştı: Bir piş­
manlık hissi... Çünkü otuz ikide ya­
şımı söylerken duyduğum ıstırabı 
haksız bulmuştum. Yersiz bulmuş­
tum... Eu azabı lüzumsuz yere çek­
miştim... 32 yaş, muhakkak bir genç­
lik yaşı idi. Fakat şimdi 41... İşte bu. 
ihtiyarlık...
Aradan seneler geçti. Bir gün 
Bükreşte bir akşam toplantısında 
RomanyalI bir dostum, yaşımı sordu. 
Bir çok kimseler de bizi dinliyorlardı. 
Bu sefer 54 ü itiraf ettim. Bu sözle 
bir ıstırap duymam lâzımdı. Asla 
duymadım. Duyduğum şey, yalnız 
hayretti... Farkettlm ki evvelki acın­
ma hissi artık benim için kaybol­
muştu. 54 ü rahat rahat söyliyebi- 
liyordunı.
Bu fark nasıl basıl oîdu?
Hamdullah Suphi Tanrıöver, bu 
farkın nasıl hasıl olduğunu da şoy- 
lece anlatıyor:
«— Çünkü aradan geçen tıer dokuz 
on seneden sonra 9 - 1 0  sene evvel­
kini çok beğeniyorum ve o ne güzel 
yaştı, diyorum. O halde yaşamakta 
devam edersem 60 dan sonra, 65 ten 
sonra, bu 54 yaşımı tahassürle ha- 
tırlıyacak değil miyim? Demek ki 
İleride bulamayacağımı bilerek arıya- 
cağım şeyi, simdi elimde tutarken, 
onun kıymetini bilmeliyim.»
Selâhaddin Refik Sırmalı soruyor:
— Peki! diyor. Ya şimdi kaç ya­
kındasınız?
Arkadaşı, hemen cevap veriyor:
«r— 63 yasındayım ve işte hakika­
ten ıstırap duymadan da söyliyebili- 
yorum.»
Genç İçin ihtiyarlar, 
ihtiyarlar için gençler,,.
Bıı satırları not ederken düşünü­
yordum: Hamdullah Suphi Tanrıö- 
vçrden «yaş felsefesi» mevzuunda bir
konuşma yapması rica edilseydi, işi­
nin çokluğundan bahsedecek ve bu 
konuşmayı kim bilir ne kadar gecik­
tirecekti. Fakat şimdi, konuşuyor 
işte...
«— Biz, diyor, başkalarının yaşını 
kendi yaşımız esas olmak üzere gö­
rürüz. On sekiz yirmi yaşındaki bir 
genç için 35 yaşındaki bir adam ih­
tiyardır. 60 - 65 yaşındaki bir adam 
için 45 yaşındaki bir gençtir. Bir ak­
şam tarihçi Necip Asım beyin evin­
de, Abdülhamid’in yumuşak tülbent­
lerini yapan bir ihtiyar Ermeni ile 
tanıştım. Onunla konuşurken * ben 
yaşımdan bahsettim. İhtiyar Ermeni, 
derîıal hakaret görmüş bir insanın 
tuğyanını gösterdi: «Beni niçin tah­
kir ediyorsunuz?» dedi. Hayret ettim, 
İhtiyar Ermeni devam etti: «Siz, de- 
•di, bana yaşınızdan bahsederseniz 
benim bir ölü qlduğumu söylemiş 
olursunuz. Ben 88 yaşındayım. Sizin 
yaptığınız ayıptır, ilh...» Çünkü bu 
ihtiyar Ermeniye ben, genç görünü­
yordum, aramızda 30 seneden fazla 
bir fark vardı.»
Esaslı bir nokta
Hamdullah Suphi Tanrıöver, bu 
bahis hakkında en esaslı addettiği 
bir noktayı söyliyeceğine işaret ede­
rek diyor ki:
«— Geçen seneler, bir müddet bi­
ze bir şeyler getirir. Bu, çocukluğu­
muz ve ilk gençlik yaşımızdır. Geçen 
seneler bir müddet sonra bizden bir 
şeyler almadan gitmez. Bu, ilk genç­
likten sonraki yaşımızdır. Dikkat 
ediniz! Gelen seneler bir şey getiri­
yor mu? Ve gelen seıientn ellerinde 
gidenin bir şeyler aldığına dair bir 
taviz var mı?»
Tanrıöver, kendisini dinleyen bir 
misafire soruyor:
«— Meselâ, diyor, siz evli misiniz?»
Misafir cevap veriyor;
«— Evet! Evliyim.»
«— Çocuklarınız var mı?»
«— Var!»
Hamdullah Suphi konuşuyor:
e— İlk çocuğunuzu kundağı içinde 
size uzattıkları vakit, geçen senelerin 
alıp götürdüğü hangi şeyi unuttnr- 
mamıştır? Masanızın üzerine yazdı­
ğınız kitabın ilk nüshasını bıraktık­
ları vakit, bu şöhret başlangıcı yine 
aziz bir taviz değil midir? Hangi 
meslekte olursanız olunuz, o meslek­
te mükemmel bir insan olmak şarti- 
le her gelen sene, size mutlaka eli 
dolu olarak gelir. Gidenin açık bırak­
tığı ziyanı bu tavizle kapatırsınız.»
Bir gün farkedilir ki...
«— Salonda, kadın ve erkek bir 
giin farkeder ki gençliğin ve genç­
liğe mahsus olan cins cins güzelliğin 
kendilerinden ayrıldığı zaman gel­
miştir. Eğer onlar tır» doktoru ola­
rak, sanatkâr olarak, muvaffak ol­
muş bir.cemiyet adamı olarak dik­
kati üzerlerine çekiyorlarsa, seven 
gözlerle kendilerine bakılıyorsa et­
raflarına gelip toplanmaları başka­
larına bir saadet hissi veriyorsa ter­
kedilmiş bir adam değillerdir. Bu 
mazhariyet ömürlerinin sonlarına 
kadar geçmiş senelerin açışım on­
lara, derece derece unutturmağa 
hizmet eder.
Şimdi şu fikre dikkat ediniz! Üç 
yaşındaki bir çocuğu bir iskemle 
üzerinde karşınızda oturtuyorum. 
Eu çocuk çok güzel olabilir. Bir genç 
kız, bir delikanlı da çok güzel olabi­
lir. 40 - 45 yaşındaki bir adam çok 
güzel olabilir. Hattâ 60 - 65 yaşında­
ki bir adam da yine çok güzel olabi­
lir, Bu güzellikler asla birihivine 
benzemezler. 3 yaşındaki çocuğun 
güzelliği ile kız ve delikanlının gü­
zelliği arasında hiç bir münasebet 
yoktur. 20 - 25 yaşındaki adamın 
güzelliği ile 45 yaşındaki adamın 
güzelliği arasında hiç bir münasebet 
yoktur. Hele 60 -  65 yaşını geçmiş 
adamların güzelliği İse iç âlemimiz­
den yüzümüze sirayet etmiş bir iyi­
liğin ifadesini taşır. Eğer doğru yol­
da çalışmış isek insanlığın, ruha
(Arkası 6 ncı sahifede).
Taha Toros Arşivi


Hamdullah Suphi Tanrıöver yaş felsefesini anlatıyor:Her gencin aramaya muhtaç olduğu son güzellik nedir?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository