Taha Toros Arşivi, Dosya No: 178-Abidin Dino.

Not: Gazetenin "Resim" köşesinde yayımlanmıştır

Köksal, Ahmet

Istanbul Sehir University Repository

Bir çizgi ustası
BİOİN Dino’nun “Eller” adlı resim dizisiyle son 
aylarda İstanbul’da gerçekleştirdiği heykelcikle-
_____  ri Ortaköy Arkeon Galerisi'nde sergileniyor.
Yalnız çizgisiyle değil, iki yıl önce Paris'te Fransızca ya­
yınlanan “Eller” kitabının Türkçe basımıyla da aynı 
konuyu ele alan Dino'ya göre eller, insanlık serüvenim 
özetleyen bir çağrışımlar, yorumlar kaynağıdır. Şimdiye 
değin sayısız el resmi çizmiştir Abidin. Ona göre el, sa­
dece çizen ve görünen değil, Claudel'in deyimiyle “gö­
ren” bir organdır. “El kendi İmgesini yansıtıyor: 
özpoıtre. Bir el? Beş parmak, her parmakta üç bağlam, 
salt başparmakta iki büklüm var. Boyunun kısalığına bak­
madan başparmak kalın ve güçlü. Hem çengel, hem 
kral.” (Eller den)
Dino’nun “bir yaşama birçok yaşamı sığdırmak is­
teğinden kaynaklanana resim dizileri, yıllardırtükenmez 
bir tuttuyla “yeniliğin ülkemiz açısından taşıması gere­
ken anlam İçeriğine” bireysel ve özgün boyutlar getir­
mekte, gelenekseli çağdaşlığa bağlayan yorum 
olanaklarını irdelemektedir. “Eller” dizisinde bir ustalığı 
vurgulayan grafiğe çok yatkın çizgi anlatımı oldukça uzun 
bir birikimden gelmektedir. Onbeş yaşında gazetelere 
karikatürçizmeye başlayan Dino’nun 1940 yıllarında SES 
dergisinde yayınlanan çini mürekkepli desenlerinde ka- 
rikatürsü biçim esprisi sonraları Pertev Boratav’ın “Türk 
Masalları” (1953), Nazım Hikmet’in “Kuvayı Milliye Des­
tanı” (1968), Yaşar Kemal’in “Deniz Küstü” (1979)'sünde 
illüstratif bir niteliğe dönüşmüştü. 1980’de sergilediği 
gravürlerde yöresel figür ve temalardan çıkış yapan öz­
gün biçemciliği “Labirentler” adlı bir dizide Doğu kökenli 
bir motif anlayışı, kaligrafik nitelikte imzalarla çeşitlen­
mişti Lavi tekniğinin yumuşak fırça duyarlığını taşıyan 
“Kayalar... Adalar...” (1981) dizisinde, acının iç devriminı 
hat sanatına eğimli bir tutumla saptayan "Acıyı Çizmek 
(1988)’te onun çok yönlü anlatımlara açılan çizgi ustalığı
vurgulanır.
1985 sonlarında Urart’îa sergilenen siyah kâğıt üze­
rine füzenle yapılmış paralel eğrilerle oluşan parmak 
çeşitlemeleri, kitlesel etkili figür soyutlamaları, mitolojik 
yaratıkları anıştıran özgün desen araştırmalarını bugün­
kü “Eller” dizisinin öncüsü sayabiliriz. Onun çizgilerin­
deki biçim özgünlüğü “ Elleri'de izleyiciyi soyut ilgilerin 
ötesinde evrensel anlam v e  çağrışımlara götürmekte. Bir 
bölümü beyaz kâğıda siyah çini mürekkeple, bir bölümü 
siyah fon kâğıdına beyaz ya da sarı yaldızla çizilmiş bu 
resimlerde, eller ve parmakların değişik kurgularından 
soyut düzenlemelere, siyah-beyaz taramalara, heykelsi 
formlara eğilimli çeşitlemelerle insanlığın sonsuz zaman 
içindeki günlük uğraşlardan aşklara, acılara, savaşlara, 
utkulara uzanan nice eylemi biçimlendiren çağrışımlar 
uyandırılıyor. Abidin Dino’nun öteki resimlerinde de izle­
nen benzetişim (alegori), başkalaşım (metamorfoz), 
düşleme ve yorumlama olanaklarını biçimlendirme yete­
neği "Eller”de de ustalıkla gözler önüne seriliyor.
Siyah bir fon kâğıdı üzerine bir tür tarama yöntemi, 
paralel çizgilerle yapılmış az renkli bir el/parmak düzen­
lemesinde onun iki boyutlu yüzey etkisinden üçüncü 
boyuta yönelme eğilimi açıklanıyor. El ve parmak motif­
lerinden düzenlenmiş soyutlamaya, başkalaşıma yatkın 
form çeşitlemelerinde Dino’nun eski bir hat ustasının 
uzun deneyim ve disipline dayanan dinamik, güvenli, yo­
rumlayıcı çizgi ustalığını buluyoruz. Son aylarda Yavuz 
Pllevnall’nin atölyesinde hazırladığı, üç vitrinde sergile­
nen seramik heykelciklerinde ise kimi çizgilerindeki 
üçüncü boyut ilgisi somut bir biçimlendirmeye dönüşü­
yor. Bu heykelciklerde soyutlanmış eller, parmaklar, 
yaratıklar, birleşenler, tekleşenler gibi ayrıntıdan uzak | 
girinti ve çıkıntılarla yumuşaklık, sertlik gibi dokunsal 
özellikler duyumsanıyor. Dino’nun organik soyutlamaya, 
başkalaşıma formlara yatkın heykelcikleri resimlerine 
koşut özgün biçem arayışları yanı sıra yorumlayıcı çağrı­
şımlara da açılmaktan geri kalmıyor.
Taha Toros Arşivi


Bir çizgi ustası

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/157932/3/001512666006.pdf

Bir çizgi ustası

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository