Taha Toros Arşivi, Dosya No: 65-Şair Nigar Hanımİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Es, Hikmet Feridun

Istanbul Sehir University Repository

Genç kadın sabaha kadar 
kocasını beklemişti, fakat.
Nigâr hanım, Sultanahmetteki konaktan sedye ile 
ve bitkin bir halde Büyükadaya gütürülüyor.
( Konağın penceresinde,, —  Şimdiki sağlık müzesi —  Sultanahmet m eyda-  ; 
ntnda sabah —  «A l şu süpürgeyi eteği beline topla »  —  «19  uuncu 
muharriri —  Avrupaya götürülen damat —  Sadullah paşa ve İhsan bey  
—  îstanbuldan Berlin*  —  19 yaşında hayatı kırılmış hisli bir kadın
Nigâr hanımın salonu..
asır»
Şimdiki, Cağaloğlunda gördüğümüz 
[ «Sıhhiye müzesi» o  saman (alı Nigâr 
; hanımın kayınbabası Hacı Salih efen­
dinin konağı idi. Nigâr hanımın oda­
sı en üst katta bulunuyordu.
Sabahın pek yakın bir zamanı. Hat­
tâ İlerideki Sultanahmet meydanında 
koyu gece karanlığı yavaş yavaş ala­
calamıyor. Nigâr hanımın pencerele­
rinde ışık var. Genç kadın sabah 
yaklaştığı halde henüz yatmamıştır. 
Temizliğine pek meraklı olduğu yata­
ğı bozulmamıştır bile. Kocasını, İhsan 
beyi bekliyor.» Lâkin genç adam hâlâ 
ortada yoktur.
Neteklm henüz iki senelik gelin 
i olan Nigâr hanım bir ve ondan evvel­
ki gecelerde böyle sabaha kadar ko­
casını beklemiştir. Fakat beklenen 
gelmemiştir. Hattâ genç kadın bazan 
bütün bir hafta kocasını boş yere 
beklemiştir. İhsan bey eve uğrama­
mıştır:
Sabah aydınlığı içindeki Sultanah­
met meydanını yüksekteki pencere­
sinden seyreden genç şair kadın şöy­
le düşünüyor: Acaba evlenmek ve bir 
kadın için evlilik saadeti, gelmiyecek 
olan bir erkeği gecelere* sabahlara 
kadar beklemekten İbaret midir?..
Artık dışarıda horozlar ötüyşr. Mi­
narelerin uçlarında ilk gün ışıkları 
belirdi... Yatmak lâzım!..
Yatağa girerken bununla kocasının 
' üç geceden beri eve uğramadığını dü­
şünüyor.*
Şiirimize en hisli ve en «Kadın» sa- 
hifeleri hediye eden Nigâr hanim ev­
lilikte hiç mesudolmamış bir kadın­
dır. Sebep?.. İhsan bey '  kendisini se­
verek ve büyük ısrarla almamış mı 
idi?. Onları yakından tanıyanlar kan
O zamanki tuvaletlerde, Nigâr hainim ve bir arkadaşı [Nigâr 
hanınım üzerinde üstü gayet sanatkârane yazılarla kaplı bir
elbise vard ırj
İl olan genç damat bütün bunları, 
bilhassa «Gece hayatı» m. ileri, Avru­
pai bir hareket diya yapıyordu.
Bu vaziyet karşısında damada Av- 
rupanm katiyen böyle olmadığını, 
hakiki ileri hayatın başka şekilde ol­
duğunu yerinde gösterilmesine karar 
verildi. İhsan bey Avrupa’ya gönderi­
lecekti. Hâdise şöyle oldu:
Sadullah paşa
Tanzimattan sonra edebiyatın en 
maruf simalarından olan «19 uncu
ve kocanın arasındaki bu vaziyeti çok asır» müellifi Sadullah paşa Nigâr
iyi tahlil ediyorlar: hanımın kocası Ihsan beyin büyük
— Onlar büyük bir inkılâbın nesil- eniştesi idi. Sadulah paşanın Lâmar 
lerl İdi. Tanzimatın üzerinde tesiri j tinden tercüme ettiği Gül manzume- 
büyüktü. Nigâr hanım Tanzimatın j si ve hâlâ dilimizde dolaşan darbı 
ruhunu çok iyi anlamış bir kadındı.| mesel gibi beyitleri. Avrupa’dan Ebüz-
İhsan beğe gelince o Tanzlmatm ru­
huna değil, yalnız şekline meftundu. 
Yeniliği, modem hayatı Beyoğlunda, 
eğle mede, zevkte görüyordu.. Haddi 
zatında hiç fena bir insan değildi. 
Lâkin hayatı bir yaz günü buzlu bir 
şerbet gibi İçmek istiyordu. Eğlen­
mek, gününü gün etmek... Zevk... Ve 
Beyoğlu!.. Esasen çocukluğundan be­
ri hiç bir arzusunun yerine getirilme­
mesine alışmamıstı. Vapurda gördüğü 
genç kızı işte almıştı. Bir sene, bir 
buçuk sen* pek mesut görünmüştü. 
Fakat sonra yine eski âlemlere, ar­
kadaşlarına ve Beyoğluna dönmüş­
tü..*
Kalb tarafı sem derecede İyi bir 
insandı. Belki Nigâr hanım kadar 
hassas olmıyan bir kadm bu açık 
elli, alabildiğine eğlenmesini seven bir 
erkekle bedbaht olmıyabilirdi. Fakat 
Nigâr hanım?.. İmkânı yokl..
Net-ekim evlilikteki talihsizliği si­
nirleri üzerine de tesir etmeğe başla­
mıştı. Çok asabi olmuştu.
«Al şu süpürgeyi..»
Sonra Nigâr hanım, bu 14 yaşındaki 
hasta denilecek derecede hassas ka­
dm bizim eski evlilik telâkkilerimizin 
bazı garip tarafları İle mücadeleye 
mecbur olmuştu. Meselâ konakta en 
az yarım düzüne genç cariye İşe baş­
ladıkları zaman ona da:
— Al bakalım şu hasır süpürgeyi 
eline... Konakta temizlik var bugün!.. 
Eteklerini beline topla... deniliyordu.
O süpürgeyi eline almadansa. Aynı 
elle masasının başına geçip Efsus ve 
«Aksi şada» gibi şaheserler çıkarmağı, 
güzel resimler çizmeği, piyano çal­
mağı tercih ederdi.
Neteklm ki böyle yapmakta İdi.
Belki bütün bunlara da tahammül 
edecekti. Fakat kocasile, hakkında bir 
çok dedikodular çıkan «L* adında bir 
hanımın da işi pişkinliğe vurup elini 
kolunu sallıya sallıya eve gelip git­
mesi bedbaht gelini büsbütün sinir­
lendiriyordu.
Bütün bunlar arasında hakiki bir 
melek olan kayın babası ilacı Salih 
efendi ancak onu teselli ediyordu. 
Oğlunun geceler cp eve gelmemesinden 
Hacı Salih efendi âdeta yerlere geçp*
Sor, gelinind n mütemadiyen özür di­yordu. Şair Nigâr hanımın da bu 
muhterem adama hürmeti pek bü­
yüktü. Hattâ kocasından ayrıldığı z;> 
man b l!j bu hürmet katiyen eksilme­
den devam etmişti* 
tjln dikkate değer taraf! Tanzimat 
İnkılâbının yaînıs jekii. tarafinâ b a ^
ziya mecmuasına yazdığı seyahat 
mektupları ve sen derecede ileri fi­
kirleri, inkılâpçılığı meşhurdur.
Abdülhamid’den önce bir müddet 
Sultan Muradın baş kâtipliğini yaptı­
ğı İçin Kızıl Sultan kendisinden pek 
kuşkulanırdı. Bu hakikaten kuvvetli 
muharriri ve şairi memleketten uzak­
laştırmak için Berlin ve sonra da Vi­
yana sefir! yapmıştı. Sadullah paşa 
Viyana sefiri iken orada havagazı 
musluklarını açık bırakarak intihar 
etmiştir.
Bu hareketinin sebebi de.memleket 
hasreti idi. Gerek Berlin ve Gerk Vi­
yana sfiri İken bir kaç kere raezu- 
nen İstanbul'a gelmesini saraydan 
istemişti. Abdülhamid İse, bir kaç gün 
İçin bile, onun İstanbul’a gelmesine 
katiyen razı olmamıştı. Yer değiştir­
sin ve oyalansın diye Berlin’den ken­
disini Viyana’ya gönderirken dahi 
İstanbul’a dönmesini istememişti.
İşte Sadullah paşayı hayatından 
bıktırıp da Viyana sefaretinde hava­
gazı musluklarını açarak çılgınca bir 
harekete sevkeden de bu derin memle­
ket hasreti İdi.
Sadullah paşa İstanbul’dan ilk defa 
olarak Berlin'e sefir olarak giderken 
Nigâr hanımın kocasına, yani İhsan 
beye:
— Beraber gideceğiz. Ve siz orada 
hakiki Avrupa’yı hakikî ikılâbın ne 
demek olduğunu göreceksiniz... dedi.
Nigâr hanım ve İhsan bey de buna 
razı oldular. İhsan bey Berlin sefareti 
kâtipliğine tâyin edllfll. Zaten dil bi­
lir, İyi giyinir, terbiyesi yerinde, es­
prili bir zattı. Yakışıklı İdî de.
Nigâr hanım İstanbul’da kaldı. İh­
san bey, büyük eniştesi Berlin sefiri, 
adullah paşa İle birlikte Berlin’e ha­
reket etti. 19 uncu asrı ve o zamanın
lim M M IllllllM IH H M IllllM IIIIIIIH M H IH in lIM H iU iaU in iiH I
ikılâp telâkkisini şiire sokmuş olan 
«19 uncu asır» şairi genç kocaya ha­
kiki Avrupalılığı yerinde, Avrupa’da 
anlatacaktı.
Fakat İhsan bey Berimde çok kal­
madı. Cam sıkılmıştı. İstanbul, kendi 
muhiti dah eğlenceli geldi. Berlin’de 
kendisini fazla sıkmak istemedi. Her 
şeyi bırakıp döndü.
19 yaşında ayrılış
Berlin’den dönüş genç adamı büs­
bütün arkadaşlarına şevketti. Artık 
geçimsizlik son raddeye gelmişti. Bü­
tün bunlar Nigâr hanımın o  derece 
sıhhatini bozuyordu. Cağalcğlundaki 
konaktan bitkin bir halde ve sedye 
İle Büyük adaya götürüldü. Tever- 
rumden şüpheleniliyordu..
Nihayet dilenin büyükleri de işe ka­
rışmak mecburiyetinde kaldılar. Bu 
iş, bu tarzda yürüyemezdi. Nigâr ha­
nım tarafının şerî mahkemeye müra­
caatı üzerine ayrılış karan alındı.
Evlilik hayatına lüle lüle saçları ile 
kırlangıçları kovalıyarak ve bir çocuk 
olarak giren Nigâr hanım, dulluk, 
yalnızlık dünyasına adımını attığı va­
kit de on dokuz yasma henüz yeni 
basmıştı.
Babasının konağına dönünce bu 19 
yaşındaki güzel kadm bu kadar genç­
liğine rağmen derhal mükemmel bir 
ev sahibi oldu. Küçüklükten beri mi­
safir ağarlamak, kalabalık salonlar 
İdare etmek meziyetini kazanmıştı.
Baba evine döndüğü zaman artık 
annesi dünyada değildi. Ev sahibesi 
kendisi olması lâzım geliyordu. Mem­
leketin en münevver tabakasının kay­
naştığı bu salonlarda, 19 yaşındaki 
bir genç kadının ev sahibeliğl yapma­
sı da oldukça mühim bir mesele İdi. 
Fakat Nigâr hanım bunu hiç yadır­
gamadı. İşte «Şair Nigâr hanımın sa­
lonu» diye edebiyat tarihimize girmiş 
olan toplantıların başlangıcını bu­
radan almak lâzımdır.
Nigâr hanım bir yandan da edebi­
yat şöhretini gittikçe yükseltmekte 
İdi..
HİKMET FERİDUN ES
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
0  0  1 5 8 3 3


Genç kadın sabaha kadar kocasını beklemişti, fakat Nigar Hanım Sultanahmetteki konakta sedye ve bitkin bir halde Büyükada'ya götürülüyor

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository