Taha Toros Arşivi, Dosya No: 34-Haldun Taner.



Not: Gazetenin "Duyduk/Gördük" köşesinde yayımlanmıştır

Pekşen, Yalçın

Istanbul Sehir University Repository

T T -  5 / 5 ^ 4 »
CUMHURİYET/9
5 .
DUYDUK/GÖRDÜK
Y A LÇ IY  PEKŞEY__________________
Değerli yazar Haldun Taner'i yitirdik. Ancak hep aramızda olacak..
3 gün önce yitirdiğimiz değerli yazar 
Haldun Taner’le eski bir konuşmadan:
Bir daha dünyaya gelsem 
yine yazar olurum
Bert ölümü her zaman 
düşünmüşümdür. İnsanların biraz da 
tesadüfen yaşadığı bir ülkede.. Bu 
trafik olayları., türlü hastalıklarla.. 
İnsan tabii ölümü düşünür.. Fakat ben 
şöyle düşünüyorum. Eğer insanın 
yapacağı çok şey olursa ölümden 
daha çok korkar.
7 mayıs çarşamba günü yaşama gözierini ka­
payan öykü ve tiyatro yazarı (daha doğrusu ti­
yatro adamı), gazeteci Haldun Taner’le bu kö­
şede daha önce yaptığımız konuşmada Taner, 
"yazmayı kesmek mümkün değil”  diyordu. Ya­
şamın değişmez kuralı ne yazık ki Taner’e "yaz­
mayı kestirdi.”
Bu hafta, değerli yazarın anısına, iki yıl ön­
ce ilk kalp krizini geçirdikten hemen sonra yap­
tığımız ve ölüm üzerine düşüncelerini de içe­
ren konuşmamızı yayımlıyorum:
— Sayın Haldun Taner, size çok gecikmiş bir 
"geçmiş olsun”  demek istiyorum. Aslında bu 
konuşmayı kalp krizi geçirdiğiniz sıralarda has­
tanede yapmak için gelmiştim, ama doktorlar 
içeriye bırakmadılar. Daha sonra da gazetemiz­
de, Sedat Simavi ödülünü kazanmanızla ilgili 
bir konuşma yayımlandı. Ben sizinle edebiyat 
dışı konularda sohbet etmek istiyorum. Mese­
la kalp krizi insana neler düşündürüyor? Ölü­
mün kıyısından dönmek nasıl bir duygu gibi..
— Kalp krizi değil, bir koroner yetmezliği idi. 
Aslında bu kadar çok çalışma ile, üstelik de bu 
yaşta bir sürpriz sayılmaması gerek, ama insan 
tam gazla çalıştığı bir sırada böyle bir şeyle kar­
şılaşınca ister istemez şaşırıyor. Daha genç yaş­
ta gelse çok daha fazla şaşırtabilir. Belli bir ya­
şa gelince olağan karşılanmalı, ama olmuyor.. 
ÖLÜMÜ DÜŞÜNMEK
— Ölümü düşündünüz mü?
— Ben ölümü her zaman düşünmüşümdür, 
insanların biraz da tesadüfen yaşadığı bir ül­
kede.. Bu trafik olayları., türlü hastalıklarla.. İn­
san tabii ölümü düşünür.. Fakat ben şöyle dü­
şünüyorum: Eğer insanın yapacağı çok şey 
olursa ölümden daha çok korkar..
— Korktunuz yani..
Dünya
sahnesinde aktör 
olmaktan çok 
seyirci olmayı 
yeğledim ve böyle 
bir seyirciliğin 
insana daha 
büyük bir 
üstünlük sağladığı 
kuruntusundayım..
— İnsan korkuyor. Eğer insan ununu elemiş, 
eleğini asmışsa, emeklilik dönemine geçmiş 
olursa., bir nevi ölümü bekler gibi olursa., ko­
lay da... Fakat yapacak çok şeyi olursa "Ölüm 
beni engeller” düşüncesi içinde oluyor.
— Haldun Bey, sanıyorum yaşamınız hep ya­
zı yazmakla geçti. Çok da yazdınız.. Demek yet­
miyor..
— Yetmez.. Çok yazdım: Yirmi kadar kitabım 
yayımlandı. Ikinci-üçüncü baskıları yapıldı. Kırk 
kadarı yeni basılacak. Yani yaklaşık 60 kitap 
dolduracak kadar yazmışım ama daha yazacak 
şeylerim var..
— Bu kadar çalışmaya karşılık nasıl geçin­
diniz?
— Hep kıt kanaat geçindim. Hep kira evin­
de.. Bir defa şans yüzüme güldü. "Keşanlı Ali 
Destanı”  olağanüstü bir ilgi gördü.. Elime top­
luca paralar geçti..
— Yine de ev sahibi olamadınız.
— Olamadım, ama bunun bir avantajı da var. 
Züğürt tesellisi de olsa oir semte mıhlanıp kal­
mıyor insan.. İstanbul’un tam yirmi bir ayrı sem­
tinde oturmuşum. Düşünün yaşım altmış sekiz.. 
Yetmiş desek.. Bir ömür içinde ortalama bir ev­
de üç-dört sene geçmiş..
İSTANBUL’U SEVMEK
— Neden bu kadar sık ev değiştirdiniz? Ev 
sahibi-kiracı anlaşmazlığı mı?
— Hayır... Belki sıkıntıdan.. Hasta bir başın 
sık sık yastık değiştirmesi gibi.. Ev sahibi olsak, 
bir yere mıhlanır kalırdık. Kiracılığın hiç değil­
se değişik bir üstünlüğü var.. Bir sevgilinin bi- 
iiğini, avucunun içini, omzunu, boynunu, göz­
ünü, yanağını, saçlannı, dizini, kalçasını ayrı ay­
rı öper gibi İstanbul'un her semtiyle yaşamak, 
sevmek fena mı?
— Sıkıntı dediniz.. Neyin sıkıntısı bu?
— Bu sıkıntı yazmanın zorluğu.. Yazmak as­
lında bir nevi rahatlayış ve boşalıştır. Ama yaz­
manın en güzel dönemi yazmış olmak dönemi.. 
Yani bittiği zaman.. Halbuki yazarken insana 
hakikaten stres yapar. Doğum sıkıntısı gibi. 
Sonra iş bitince rahatlama devri gelir.. Tedavi­
sidir işin.. Bence resim yapabilen, yazı yazabi­
len insanlar sinir hastalıklarına daha az tutu­
lurlar.. Sıkıntıyı boşaltmak imkânları var çünkü..
— Oysa siz mizah yazıyorsunuz. Herkes ne­
şeli bir iş sanır bunu..
— Beni mizah yazarı sayıyorlar.. Evet benim 
hikâyelerimde gülümsenebilir bir şey var. İnce 
mizah. "İroni” diyorlar ama dünyada zaten ku­
ral gibi bir şey.. Dünyanın en karamsar insan­
ları mizahçılar oluyor. Mizah yapan insanın ya­
pısı neşeli değildir..
— Neden?
.. — Galiba neşesini yazısına boşalttığı için.. 
Özel yaşamına kalmıyor belki.
— Fakat sonuçta mutlusunuz galiba..
“ BİR DAHA GELİRSEM...”
— Bir daha dünyaya gelsem yine yazar olu­
rum.. Çünkü bir insanın en büyük mutluluğu 
mesleğini sevmesi.. Meslek insanın hayatının 
en büyük kısmını dolduruyor. Mesleğinde mutlu 
olmayan insan yaşamının büyük bir kısmında 
mutlu değil demektir.
— Ama para getirmiyor.. Para ile mutluluğun 
alâkası yok öyleyse..
— Zengin olabilirdim.. Çok iyi koşullarda ye­
tişmiştim. Benim gibi iyi yetişmiş insanlar bu 
ülkede çok iyi meslekler elde edebilirlerdi. Ba­
na da çeşitli dönemlerde bu meslekler — 
bakanlık dahil— teklif edilmiştir. Paranın geti­
receği mutluluğu tepmemin nedeni, kendi mes­
leğimin bütün mesleklerden daha büyük bir ni­
met olduğunun bilincinde oluşumdandır. Daha 
başka bir deyişle dünya sahnesinde aktör ol­
maktan çok seyirci olmayı yeğledim ve böyle 
bir seyirciliğin insana daha büyük bir üstünlük 
sağladığı kuruntusundayım.
— Hem zengin, hem yazar olunamaz mıy­
dı?
— Olabilir belki.. O güzel bir şey.. Böyle ar­
kadaşlar da var. Onların adına övünç duyuyo­
rum. İnsanın kalemi ile zengin olması iyi bir şey. 
Ama ben da kalemim sayesinde fakir değilim..
— Nasıl yaşıyorsunuz Haldun Bey.. Çalışma 
şekliniz nedir?
— Çok erken yatıp, kalkıyorum. Eşim bir has­
tanede görevli.. Altı buçukta kalkıyoıuz. O işi­
ne gidiyor. Ben masanın başına geçiyorum. Ge­
nel olarak on ikiye kadar yazıyorum. Her gün 
uzun yürüyüşlerim oluyor. Öğleden sonra yazı 
yazmıyorum ama yine çalışıyorum. İncelemek, 
düşünmek, konuşmak gibi çalışma uzantıları­
mı masa başında olmaksızın sürdürüyorum. 
EVLİLİK VE TANER
— Evlilikle aranız nasıl?
— Bu hadise iki defa başımdan geçti. Önce 
17 yıl süren bir evlilikten sonra onu izleyen 10 
yıllık dolu bir bekârlık.. Sonra da gerçek mut­
luluğu bulduğum ikinci evliliğim.
— Hem evliliği hem bekârlığı ikişer kez ya­
şamışsınız. Hangisi daha iyi?
— Tabii aradaki bekârlık.. Yani ikinci bekâr­
lık.. İlk bekârlık evlenmeden önce gelen, önceki 
bekârlık, insanın değerini pek farkedemediği hı­
şırca bir yaşayıştır. Evlilik tecrübesinden sonra 
gelen bekârlığın ise, iki yaşam tarzını da tatmış 
biri olarak ayrı bir değeri oluyor. Sokrat’ın meş­
hur bir lafı vardır.. "Evlenin, evlenin”  der iki ke­
re..
— Yani “ iki kere evlenin” mi demek istiyor?
— Hayır.. Sonra şunu söylüyor.. "Evlenin ev­
lenin.. Karınız iyi çıkarsa mutlu, çıkmazsa filo­
zof olursunuz”  diyor.
— Anladığıma göre siz hem mutlusunuz, 
hem de filozof olmuşsunuz. Çünkü yazarlık da 
bir tür filozofluk değil mi? Düşünürlük..
— Evet.. Ben iki tecrübeden de geçmeyi bir 
kazanç sayıyorum. Bunu da tekdüze bir mut­
luluktan daha kazançlı sayıyorum. Aslında ge­
çimsizlikte bizim de payımız yok değil mi?
— Mutlu bir bekârlık da olamaz mı?
— Elbette olur., mutlu bir bekârlık da tadın­
dan yenmez.. Ama evliliğin bekârlığa bir üstün­
lüğü var ki, insana özveriyi ister istemez öğret­
mesidir. Bir ikinci avantajı da dünyanın en bü­
yük nimeti olan “ paylaşmayı”  öğretmesidir. 
HASTALIKTAN SONRASI
— Sayın Taner, kalp spazmı geçirdikten son­
ra yaşamınız değişti mi? Neler önerdiler size?
— Ben esasen aşırı bir hayat tarzı sürmedim. 
Erken yatıp, erken kalkıyordum. Açık havada bol 
bol yürüyüşler yapıyordum. Ömür boyu sigara 
içmedim. İçkiye, yemeğe düşkünlüğüm yoktu. 
Bugün de bana tavsiye edilenler bunlar. Bu ba­
kımdan bir değişiklik oldu diyemem. Eski ya­
şam tarzını sürdürüyorum.. Bir tek farkla.. Ça­
lışma konusunda bazen kendimi kapıp koyver- 
diğim olurdu. Şimdi daha ölçülü hareket etmem 
gerekiyor. Yorulmasam bile sık sık aralar ver­
mem öğütleniyor.
— Eğlence hayatınız yok mu?
— Mesleğimi başlı başına bir eğlence ola­
rak alıyorum. Gençliğimde deli dolu yaşadığım 
günler oldu. Ama zamanla bu deli dolu yaşam­
da başka eğlenceler arıyor insan.. Okumak, sa­
nat eserlerinden zevk almak gibi.. Hasılı belli 
bir yaştan sonra hayatın içine balıklama dalmak 
yerine bol bol okuyarak, ayrıca diğer sanatlara 
içten bir ilgi duyarak eğlenme yolunu tuttum...
Haldun Taner'le konuşmamız burada bitmiş­
ti.. Değerli yazar artık yok. Ancak hep aramız­
da olacak..
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 1 5 5 0 6 0 0


3 gün önce yitirdiğimiz değerli yazar Haldun Taner'le eski bir konuşmadan:Bir daha dünyaya gelsem yine yazar olurum

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository