Taha Toros Arşivi, Dosya No: 42-Cemal Reşit-Ahmet Reşit-Ekrem Reşit Re

İlyasoğlu, Evin

Istanbul Sehir University Repository

CUMHURİYET
KÜLTÜR
Cem al Reşit R ey anıldı
EVİN İLYASOĞLU_________________________
Geçen hafta Cemal Reşit Rey Konser Salonu’nda, 
salona ismini veren besteci Cemal Reşit Rey için bir 
anma gecesi düzenlendi. Anılarla, filmle, 
yapıtlarıyla, ölümünün onuncu yılında Cemal Reşit 
Rey anılmış oldu.Ben Cemil Reşit Rey’i, toplumsal 
ortamı müzikle yönlendirmiş ve bugün 
medya dediğimiz alana müzik dünyası ile 
öncülük etmiş bir sanat adamı olarak 
görüyorum. Günümüzde radyo, televizyon, 
videobant, CD-Rom, dat, çeşitli gazete ve 
dergiler medyanın gücünü sergiliyor. Bu 
yaygın iletişim araçları, sanatın her dalını 
zenginleştiriyor. Cemal Reşit Rey’in en etkin 
olduğu gençlik yıllarına, 1920’li, 30’lı yıllara 
dönüp bakarsak basın-yaym organları henüz 
filizlenmediğinden; eski Türkçeden Latin 
harflerine bile henüz tam geçilemediğinden 
kuşaklar arasında iletişim zorluğunun 
yaşandığı bir dönem görürüz. İşte Cemal 
Reşit Rey, bu dönemde, müzik sanatının 
herkese seslenen tılsımı ile bir iletişim 
ortamı yaratmaktadır. Müzik analizi dersleri 
vererek öğrencilerine müziğin alımlı 
dünyasını sunar. Bu dersler adeta ‘one man 
shosv’dan oluşan televizyon programı 
niteliğindedir: Bir opera yapıtını tüm 
karakterleri ve orkestra bölümleriyle 
piyanoya uyarlayıp Fransızca söylediği gibi 
Türkçe açıklamalarını yaparak; yazıldığı 
dönemi anlatarak bestecisi ve çağdaşları 
üstüne de bilgi vermektedir.
Kurduğu orkestrayla haftalık konserler 
düzenleyerek halka düzenli konsere gitme 
alışkanlığını öğretir. ‘Piyano Dünyasında 
Gezintiler' başlıklı radyo dizilerinde, canlı 
programlarla müzik tarihinin değişik 
dönemlerinden ve kendi yapıtlarından 
piyano dağarcığını örnekler. Böylece 
radyoda da klasik müzik programcılığına 
öncülük etmiş olur.
Operetleri, revü müzikleri ve marşlarının 
yıllarca ağızdan ağıza gezmesi de Cemal 
Reşit Rey’in toplumun nabzını 
yakaladığının, içinde yaşadığı günün 
ortamına göre geniş kitlelerle bir iletişim 
kurabildiğinin kanıtıdır. Çoksesli müziği 
sunarken içine alaturka şarkıları yerleştirdiği 
revülerde halka tanıdık bir kulakla 
seslenmiştir. Senfonik şiirlerinde müziği 
resimle birleştirme ustalığı, İstanbul’u veya 
Anadolu’yu müzikle anlatmadaki zerafeti 
başlıbaşına bir tanıtım olayıdır.
‘Enstantanelerde sanki İstanbul’un her 
köşesinden bir başka minyatür fotoğraf 
çekmiştir.
Gün geçtikçe öncü bestecilerimizden 
öğrenilecek çok şey olduğu ortaya çıkıyor.
Yalnız kompozisyon öğrencisi olarak değil, 
sanat tarihçisi, müzik araştırmacısı ya da 
toplumbilimci olarak da bu bestecileri daha 
yakından tanımamız gerekiyor. İlhan 
Isman baş, 1985’te Orkestra dergisinin 
Cemal Reşit Rey özel sayısında şöyle der:
“(Cemal Reşit Röy’in) yapıtlarının tümü 
ortaya çıktığında onların gelişme çizgisiyle 
birlikte bir sanatçının bir toplum yaşamını 
özümsemesindeki gizli gücünü bir kez daha 
şaşırarak görmüş olacağız.” İşte bu toplum 
yaşamını özümsemedeki gizli güç, bence 
sanatçının medya yaratmadaki öncülüğü 
olmuştur. Cemal Reşit Rey’i anma 
konserinde öğrencilerinden Aydın Karlıbel’in 
onun en son yapıtı olan ve kaybolduğu 
sanılan improvisation’u çalması, hocasının 
deyişiyle ‘son derece manidardı’. Ardından 
halk türkülerinden örnekleri dinledik. Vedat 
Koşal’ın bis olarak çaldığı ‘Onuncu Yıl 
Marşı’ ise yapıtın yoğunluğunu ortaya koyan
bir yorumdu. ‘Sextuor’ (Altılı), bestecinin 1939’da 
yazdığı ve o günden bu yana hiç seslendirilmemiş bir 
yapıtı. 2 keman, viyola, çello ve piyanoya şan 
eklenmiş. Tıpkı çağdaşı Schönberg’in kuvarteti gibi. 
Mevlana’nm gazelinden alınmış sözlerle örülü, Şafak 
Mula, Ülkü Koper, Tuba Genç, Suzan Altıner ve 
Seher Tannyar ile Ece İdil’den oluşan altılı bu
gizemli ve zarif yapıtı son derece profesyonel bir 
yorumla bizlere kazandırdılar. Bu uzun anma 
gecesinin sonunda, Cemal Reşit Rey’in tohumlarını 
attığı İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası, Erol Erdinç 
yönetiminde ‘TürkSahneleri’ni seslendirdi. 
Bestecinin çizdiği yer yer hüzünlü, yer yer coşkulu 
havayı gözeten, incelikli bir yorumdu.
Taha Toros Arşivi
0 0 1 5  1 4 0 3 8 0 0 6


Cemal Reşit Rey anıldı

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/157783/3/001514038006.pdf

Cemal Reşit Rey anıldı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository