Taha Toros Arşivi, Dosya No: 34-Haldun Taner.

Not: Gazetenin "Devekuşu'na Mektuplar" köşesinde yayımlanmıştır

Taner, Haldun

Istanbul Sehir University Repository

YENİ TİYATRO 
MÜZESİ ÜZERİNE
İYATRO müzesine günümüzde nihayet bir yer 
sağlanmasının sevinciyle İki yazı yazmıştık. Bu 
yazıların tiyatroseverler ve vefalı okur dostları­
mızda olumlu yankı bulduğu, aldığımız mektuplardan 
anlaşılıyor. Bir kısmı, tanıdığı bazı meraklı ve koleksi­
yoncuların adlarını, sanlarını vererek böyle bir müzeye 
bazı eşyalar hibe edebileceklerini bildiriyor. Bazıları da, 
gönüllü hizmete talipler. Bu işte en önemli unsur, ya­
pıdan da çok, el ele bir malzeme toplama kampanyası­
nın başlatılması olacaktır.
B ÖYLE bir tiyatro müzesinin içinde ne gibi mal­zeme teşhir edilir? Müzenin içine girmeden he-
--------men önce şunu söylemeliyiz ki, bizim müzelere
sığmayacak en büyük materyalimiz, yurdumuzdaki an­
tik tiyatrolardır. Antik tiyatrolar da, seyirciler ve turist­
lere göstermelik birer mekân olarak değil, içinde 
festivaller düzenlenir, temsiller verilirken daha iyi tanı­
tılır. Komşumuz Yunanistan, bunun dikâlâsını, yıllar yı­
lıdır yapıyor.
M ÜZE İçinde teşhir edilebilecek objeler olarak şunlar düşünülebilir:A — ianuscriptler (eski yazarların el yazısı piyes 
metinleri), tuluat oyunu defterleri, eski piyeslerin suf­
le defterleri, reji notları. B—  Duvar ve el ilanları, prog­
ram kâğıdı veya broşürler, biletler, davetiyeler. C —  
Pusatlar, sahne elbiseleri, requistler. Ç —  Dekor eskiz­
leri, dekor maketleri, dekor parçaları. D—  Fotoğraflar 
(eski temsillerin, eski tiyatrocuların ve eski tiyatroların 
resimleri). E—  Eleştiriler (eski oyunlar için yazılmış eski 
eleştirilerin, dönem dönem, piyes piyes tasnif edilmiş 
kupürleri. F —  Karagöz figürleri, kukla figürleri. G —  T i­
yatro yaşamına ve kişilere ait yağlıboya tablolar (me­
sela ressam ve ortaoyuncu Muazzez Bey’in tabloları). 
H —  Heykeller (Halen elde mevcut Kavuklu Hamdl’nin, 
Suzan Sururl’nin, Musahlpzade Celal'in heykelleri gi­
bi). İ-Ses kaydına mahsus eski telli rulolar, meddahla­
rın taş plak üzerine saptanmış anlatıları, yine taş plak 
üzerinde ortaoyunu sekansları, tiyatro temsilleri sıra­
sında yapılmış ses kayıtları. J — Televizyon ve vldeoka- 
setlerindekl aynı konuda görüntü kayıtları.
Türk tiyatro tarihi üzerine TR T için yaptığım çeşitli 
programlarda, bu kurula hayli tarihi materyal stokunu 
kazandırdım. Prof. Metin And’ın yıllardır topladığı ma­
teryal ise, başlı başına bir küçük müze oluşturur. An­
kara ve İzmir Tiyatro-enstitüleri arşivleri, Taha Toros’un 
arşivi, Faruk Yener’ln arşivi İlk ağızda aklımıza gelen­
ler. Daha ne köşelerde, kimbilir neler var.
VRUPA’da gördüğüm müzelerin önemli bir bö­
lümü de, kitaplıkları idi. Bizim tiyatro müzemizin 
kitaplığında tiyatro tarihimizle ilgili araştırmalar 
oluşturulabilir. Yabancılardan Ignacz Kunos, Theodor 
Menzel, Helmut Ritter, Franz Werner, Georg Jacob, Otto 
Spiess, Herbert Duda, Heinz Kindermann, Margaret Di­
etrich İlk aklıma gelenlerden. Türk araştırmacıları ise, 
başta Ahmet Rasim olmak üzere, Selim Nüzhet Gerçek, 
Refik Ahmet Sevengil, Sabri Esat Slyavuşgil, Ahmet 
Kutsi Tecer, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Melahat Özgü, 
Metin And, Cevdet Kudret, Özdemir Nutku, Pertev Bo- 
ratav, Raif Ongan, Lütfü Ay, Sevda Şener, Fahir İz, Nur­
han Karadağ, Ayşegül Yüksel, Sevinç Sokullu ve daha 
nicelerinin eserleri burada toplanabilir. Türk tiyatro ta­
rihi ile İlişkin kitap haline gelmiş incelemeler, “Türk T i­
yatro Müzesi Yayınları” olarak bastırılabilir. Başta Ah­
met Fehim Efendi’nin anıları olmak üzere, Muhsin Er- 
tuğrul’un basıma hazırlanan anıları ve Türk tiyatro­
cularının benzeri vesikaları da ayrı bir kalem oluştu­
rabilir.
ÖRÜLDÜĞÜ gibi, müzeyi dolduracak materyal­
den yana hiç de fakir sayılmayız. Mesele, bun­
ların sistematik bir şekilde toplanması, sıralan­
ması ve teşhire hazır hale getirilmesidir. Toplama 
kampanyasının baş şartı, önce kaynakları saptamak, 
sonra sahiplerine devlet ağırlıklı güvence sağlamaktır. 
Müzenin emrinde bir projeksiyon makinesi, bir dia ko­
leksiyonu, bir epidiaskop bulunmalıdır. Anma günlerin­
de, özel gösterilerde açıkoturumların konuşmaların 
yapılacağı 200-300 kişi kapsamlı bir konferans salo­
nu da, statik eski materyali bugünün seyircilerine ve 
dolayısıyla bugünün canlı yaşamına getirecek bir bağ­
lantı teşkil edebilir.
Büyük bir kültürel eksiğimizi dolduracak tiyatro mü­
zesinin bir an önce gerçekleşmesi için yeterli iti, 
hamdolsun mevcuttur.


Yeni tiyatro müzesi üzerine

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository