Taha Toros Arşivi, Dosya No: 154-İsmail Habib Sevü

Sevük, İsmail Habib

Istanbul Sehir University Repository

30 güzide arasında bir anket: 20
“Teceddüt edebiyatı,, 
müellifinin fikirleri
((Bence erkeğin güzelliği kuvveti, 
kadının kuvveti güzelliğidir»
İsmail Habip Beyle, bu maruf maa- 
rifçi, eski muharrir, kıymetli ede - 
biyat hocası ile karşı karşıyayız. Su­
allerime şifahen cevap vermedi tercih 
etmişti. Konuşuyoruz. Yenilik cere­
yanları hakkmdaki ilk sualime ce - 
vap veriyor;
—  Yeniliğe düşman olmak kafa­
nın küflülüğü, mutlak taraftar ol - 
mak ta idrakin bodurluğudur. Her 
san’at yeniliğinde iki cenhe vardır. 
Biri iç, diğeri dış, biri kabuk, diğeri 
öz.
Dışı orta malıdır. İçe gelince orada 
her şey vardır. Şahsiyetin damgası o 
özdedir, özsüz yenilik bir midye ka­
buğundan farksızdır.
Eğer bu suali bana soranlar genç 
şairler olsalardı onların kulaklarına 
iğilir;
İsmail Habip Bey \
Yenilik diye yenilik yapmak es-
kiliktir! Buna dikkat edin! derdim. I
Herkes kendi yerinde dursun! I
— Güzel erkek ve güzel kadın size 
göre nasıl tarif edilir? Birbirlerine 
benzemelerini beğeniyor musunuz?
—  Bir Fransız edibi «aşk tezattır» 
diyor. Tezat olmazsa aşk olmaz. Er­
kekler erkek gibi kadını sevmezler, 
kadınlar kadın gibi erkeği sevmez - 
ler. Bence erkeğin güzelliği kuvveti, 
kadının kuvveti güzelliğidir, 
tki cins birbirlerinden ne kadar u- I 
hırlar. Mantığın gür, kuvvetli sesi bu 
bahiste haykırır:
—  Herkes kendi yerinde dursun!
Yalan değil, yalancılık fena!
—  Hayatınızda hiç yalan söyledi - 
» iz  mi? Yalan söylemiyen insan olur 
mu?
—  İnsana böyle bir şey sormak; 
nezaket lâzım mı, zaruretlere bo - 
yun iğilir mi, bediî şeyler sevilir mi, 
vatanperverlik makbul bir meziyet 
midir? diye sormak gibidir. Yalan 
söylememek bazen kabalık, bazen 
fitnecilik olur, bazen felâket getirir. 
Millî mücadelede bir çobanın yalan 
söyliyerek bir orduyu kurtardığını ı- 
şıtmiştik. Mes’ele yalanda değil, ya­
lancılıktadır. Yalanı meslek yapmak­
tadır. Yalancılığın mayup olması yü- 
zündendir ki biz yalanı da çirkin gö­
rüyoruz.
Aşk yüz basamaklı bir 
merdivendir!
—  Size göre açık nedir? Hiç âşık 
oldunuz mu?
—  Ortada bir aşk ismi dolaşıyor. 
İsim bir, müsemma binbir. Aşk yüz 
basamaklı bir merdivendir. Her ba - 
samakta ayrı bir ufuk, ayn bir man - 
zara, ayrı bir cihan vardır. Basamak­
ların altındaki de «seviyorum», diye 
bağırır, üstündeki de.
Şair ıherkesin maksudu bir ama 
rivayet muhtelif» demiş. Biz bu mısraı 
bu bahiste şöyle yapabiliriz: «Hep 
rivayet birdir ama muhtelif mak • 
sutlar».
Fuzuli de sevmiş, Mevlâna da sev­
miş, sonra sokaktaki sarhoş külhan­
beyi de sevmiş. Askı tarif et diyor - 
sunuz! «zevk» kelimesini «zevk» ke­
limesinden daha iyi anlatan bir şey 
var mıdır?
Yalnız aşkı muhtelif zamanlarda 
ayrı ayrı şekillerde görüvoruz. Es - 
kiden bir* bin severdi, simdi bir bini 
seviyor. Eskiden aşk daha zivade 
içimizden dışarıya çıkardı. Sim­
di dışarıdan içeri giriyor. 
Sinemalar, intiharlar, tiyatrolar, 
gazeteler velhasıl haricî tesirler in­
sanı âşık yapıyor.
İnsan ne zaman mes*ut olur?
—  İyi bir zevç ve iyi bir zevce, 
size göre nasıl olmalıdır? Bir - 
birine ihanet eden karı koca nasıl bir 
mukabeleye hak kazanmış olur?
—  Bu sualiniz bana Anadol 
Frans’ ın güzel bir fıkrasını hatırlattı.
Anadol Frans diyor ki: Eskiden
insanlar iki gözlü, dört kollu, dört a- 
yakîı imişler. Fili hortumundan tu - 
tar devirir, arslanın ağzını yırtar, 
baubap ağacını yere sererlermiş. Ken 
di kuvvetlerinin derecesini anlıymca 
bir gün bir araya ve'mısler, bi-’ nre* 
lim, şu «jübiter (Allahın) da hakkın­
dan gelelim» demişler. Allah bu is - 
yankâr kullarını tedip etmek için hep­
sini birer birer tutmuş ikiye ayırmış, 
bir parçasına kadın, diğer parçasına 
erkek demiş, o zamandanberi herkes 
eşini, parçasını ararmış ve eğer bu - 
lursa, onunla birleşirse eski kuvve­
tini iktisap eder, fili yere serer, arsla- 
nın ağzını yırtar, baubap ağacını de­
virirmiş. İnsan eşini bulursa iyi, fakat 
bulamazsa işte o zaman yarımlık za­
manını arar.
Mezar ölünün değil, dirinindir!
—  öldükten sonra yakılmak ister 
misiniz?
—  Bu ahret suali hakikatte hiç te 
ahret suali değildir. Bilâkis en dün­
yevî bir sualdir, ölüyü ister yaksın­
lar, isterlerse yakmasınlar. Bu ölü 
ile değil, geride kalan diri ile alâka­
dar bir mes’eledir. Mezar ölünün de­
ğil, dirinindir. Mezar ölüye abide de­
ğil, faniye tesellidir. Binaenaleyh 
mezarı ortadan kaldırırsak ne kâr 
edeceğiz? Bir avuç toprak mı? Fa­
kat buna mukabil beşeriyetin elinden 
en masum bir tesellivi almış olacağız. 
Mezarın hizmeti velmz bu delildir.
Mezar ölüyü biraz dirilten, diriyi biraz 
uhreviyete karıştıran bir şeydir. A  - 
yakta insanlar görüyoruz ki hiç bir 
şeye hizmet ekmiyorlar. Bu böyle i- 
ken ne diye biz mezartaşını devir­
meğe kalkıyoruz?
¥
Bu sözleri İsmail Habip Bey söy­
ledi. ben yazdım. Eğer notlarımda 
eksiklikler varsa kabahat benim eli­
min ağırlığında değil, onun sözleri­
nin güzelliğindedir.
CEVAT FEHMİ
Taha Toros Arşivi


30 güzide arasında bir anket:20:Teceddüt edebiyatı müellifinin fikirleri

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository