Taha Toros Arşivi, Dosya No: 42-Hamdullah Suphi Tanrıöver.

Not: Gazetenin "Tenkit ve Bibliografya" köşesinde yayımlanmıştır

[Karaosmanoğlu], Yakup Kadri

Istanbul Sehir University Repository

Kânunuevel 18
T E N K İ T  ve B İ B L İ O G R A F Y A .
GÜN KB AK AN.
Hamdullah Suphi’nin “ Güne- 
bakan,, unvanı altında topladığı 
yazıların her biri başlı başına bir 
eserdir; öyle ki, bize her biri bir 
ayri kitap mevzua teşkil edebilir­
di. Lâkin HamdullahSuphi’nin ka­
lemindeki münakkihlik onlara bu 
veciz şekil kısalığını verdi. Bu ka­
lem daha yeşil ve taze bir kamış­
ken, bundan yirmi bir, yirmi iki se­
ne evelden beri, Türk milletinin ve­
ya insanlığın mukadderatile alâka­
dar, ne mühim,ne çetin ve ne kadar 
kapital mes’elelere, davalara, emel 
ve ideallere temas etmiş,ve nasıl ol­
muş da bu gevrek unsur, o sert, acı 
ve yakıcı şeylerin arasında bükü­
lüp burkulacağı yerde, sonuna ka­
dar lıep ayni tazeliği ve 37esilliği, 
hep ayni bahar kokusu ile muha­
faza etmiş ?...
Genç Hamdullah Suphi, bu bü­
yük millet ve insaniyet mes'elele- 
rine karıştığı sıralarda yolunun 
üstünde valisi ceylân bakışlı genç 
kızlardan, kızıl karanfil dudaklı 
genç kadınlardan eser yok mu idi? 
Boğaziçi kıyılarının renkleri sob 
| muş, kokulan kaçmış mı idi? Gece 
vakti, serin korularda, gümüş sesli 
bülbüller ötmiyor mu idi? Niçin 
o yaşta bunları ve bunlara benzer 
şeyleri terennüm etmek varken. 
Hamdullah Suphi, daima bize ya 
Rumeli’ndeki ırk ve mezhep kav­
galarından, ya T o lsto y ’un ölümün­
den, ya açlık ve safalet kavgaların­
dan, ya bağrıyamk Anadolu kö y­
lüsünden sarp ve yaman sergüzeş­
tinden bahsetmiş! Acaba bu adam 
genç olmamış mı? Bakmız. kadına 
dair yazdığı vakit bile, cinsiyet 
lerzelerinden ne kadar uzak katı­
yor! Kadından bir bakış, bir gülüş, 
bir aziz vait isteyeceği yerde ya l­
nız, onun için hürriyet istemekle
lini de Bulgaristan Hariciye ve 
Maliye Nazırlarım kabul etmiş. M. 
Buroff ve M. Maloff M. Mussolini 
ile uzun uzadıya görüşmüşlerdir.
Mülakat esnasında hariciye na­
zırı M. Grandi de hazır bulunmuş­
tur.
İtalya ticarî muvazenesi.
Milano’da intişar eden Corriere 
della Sera gazetesi bu hususta şu 
malûmatı vermektedir:
İtalya haricî ticaret muvazene­
si birkaç aylardanberi idhalat ile 
ihracat arasındaki farkı göster­
mektedir. Bu fark son üç ay zar­
fında iki yiiz milyon İtalyan fran­
gı olarak tesbit edilmiştir. Geçen 
sene ayni aylarda fark dört yüz 
milyon İtalyan frangı idi.
Haricî ticaret muvazenesinde 
ihracat lehine bu sene husule ge­
len fark buğday mes’eîesine karşı 
Mussolini hükümetinin ittihaz et­
tiği tedbirler neticesidir.
Y U N A N İ S T A N .
Siyasî buhran.
Hükümet fırkasının bir içtima- 
mda M. Venizelos sabık reisicum­
hur Kondouriotis’in sitayişinde bu­
lunmuş ve yeni intihap edilen M. 
Zayimis hakkında sitayişkârane 
sözler söylemiştir. M. Venizelos
kalıyor; zira onun gözünde bir ka­
dın yoktur; bir Türk kadını var­
dır; bir Türk kadını dâvası vardır.
Hamdullah Suphi, bu yazıların 
bîr çoğunu otuzundan ev,el yazm ış­
tır. “ Kırık kiremit,, , ’’T o ls to y ’un 
ölümü,, gibi dört beş parça var ki 
daha uzak gençlik devirlerine ait­
tir. Buna rağmen bu parçalar 
okunduğu vakit —  muharririn kale­
mine mahsus daimi taravet ve ru­
huna mahsus daimî coşkunluk 
müstesna olmak şartı ile —  kemale 
ermiş bir insanın vakarından, ol­
gunluğundan ve derinliğinden baş­
ka bir şey hissedilmez. Bu vak­
tinden evel ergenliği, Hamdul­
lah Suphi, yalnız birkaç kuşaklık 
intelektuel cetler sayan ailesine, 
yalnız kendi idealci hamuruna de­
ğil, ayni zamanda mensup olduğu 
nesle ve yetiştiği devrin havasına 
borçludur. O, neslin ruhunda biri- 
birine ait bir çok fikirler, gayeler 
ve düsturlar, Kahottk bir âlemin 
içindeki unsurlar gibi, erimiş bir 
ateş batinde kaynıyordu. Basımı­
zın üstünde, biribtrine düşman ide­
aller yabn kılıçlar gibi çatışmış 
duruyordu. Meşrutiyetin ilanı 
Türk cemiyetinin üzerindeki ağır 
mezar taşma benzeyen kapağı kal­
dırınca, onun altından bütün çür - 
müş, kokmuş şeylerle beraber (Ya- 
rm)ın mayası da azamî tahamıuür 
halinde meydana çıkrruşıtr. Bunu 
öbür çürümüş şeylerden ayırmak 
hususunda epeyce müşkülât çeki­
yorduk. Bize eyiyt kötüden, sağla­
mı çürükten ve halisi hileliden, 
faydalıyı tehlikelerden ayırt etti­
recek rehberlerden ortada henüz 
eser yoktu. Herbirimiz, kendi tır­
naklarımızla, o karışık, o külçe 
halinde maddenin içinden "Doğru,, 
nun, “ Güzel.,in vc "eyi„  nin has un­
surunu kazıyarak çıkarmak mecbu­
riyetinde idik. Bu kazdığımız bam 
külçeden daha karışık ve bulanık 
olan o zamanki rejim bize bu husus­
ta kuvvet ve cesaret vereceği yer­
de. bilâkis, türlü türlü dalâletlere, 
zaıflara düşürüyordu. Kimimizi 
Osmanlılık, kimimizi Müslüman­
lık. kimimizi bir nevi mağşuş libe­
rallik peşinde yoruyordu. B azıla­
rımıza sadece Balkanlı çetecilik ru­
hunu aşılıyordu. Âdi sokak politi­
kacılığı. âdi sokak kabadayılığı her 
köşeden yolunuzu kesiyordu. Çok 
defa fikirlere kursunlar cevap veri­
yordu. V  e bütün bunlar şimdiki ne­
sillerin tahayyül bile edemivecek- 
leri bir karanlık, bir fırtınalı çöküş 
ve batış, bir inhizam, bir yas ve fe­
lâket havası içinde... İste, Ham­
dullah Suphi'nin nesli bu hengâ­
menin ortasında vaktinden evel 
kavrulmuş olan bir nesil idi ve 
Hamdullah Suphi; bıi Sahipsiz ve 
âvâre neslin içindeni şayanı hayret 
bir hamle ile, kendiliğinden haki­
kate ilk eren oldu. Onun kırk üçlük 
çehresi, bize Türkçülük mezhebi­
nin ak sakallı mürşitleri arasından 
g ö z ü k ü y o r .
On temmuz inkılabı nesli türk- 
çüliik dini yolunda cok şeyini kur­
ban verdi: hattâ bir çoğu tatlı ca­
nını feda etti Hamdullah Suphi 
bu yolda daha tath olan gençliğini 
verdi . Yakup K A D R İ
Taha Toros Arşivi


Günebakan

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository