Taha Toros Arşivi, Dosya No: 2-3-Abalıoğlu, Yunus Nadi, Nadir Nadi, Doğan Nadi. Not: Ekte Bedir Nadi Abalıoğlu'nun 'Özlenen Ruh' başlıklı yazısı bulunmaktadır

Soner, Şükran

Istanbul Sehir University Repository

riyet
i d i
G enel Y ayın  Y önetm eni: O r h a n  E rin ç  
0  Genel Yayın Koordinatörü: H ik m et 
Ç etm kaya 0  Yazıişleri Müdürleri: İbrahim  
Y ıld ız  - D in ç  T a y a n ç  0  Sorum lu M üdür: 
F ik r e t tik iz  0  H aber M erkezi M üdürü: 
H akan K ara 0  Görsel Yönetmen: Fikret Eser
Dış Haberler: Şinasi Danışoğlu 0  İstihbarat: C engiz 
Yıldırım  0  Kültür: H andan Şenköken 0  Spor 
A bdâlkadir Y üeelm an 0  Ekonomi. Seda O ğuz  
0  Makaleler Sam i Karaören 0  Düzeltme: Abdullah 
Yazıcı 0  Fotoğraf Erdoğan Köseoğlu 0Bilgi-Belge: 
Edibe Buğra 0  Yurt Haberleri: M ehm et Faraç
Y a y ın  Kunüu: Ilh an  S e lçu k  (Başkan), 
O r h a n  E r in ç , O k ta y  K u r tb ö k e ,  
H ik m e t  Ç e t in k a y a ,  Ş ü k r a n  S o n e r ,  
E r g u n  B a k ı,  D in ç  T a y a n ç , İb ra h im  
Y ıld ız ,  O r h a n  B u r s a l ı ,  M u s ta f a  
B a lb a y , H a k a n  K a r a .
A nkara T em silcisi: M u s ta fa  B a lb a y  A tatürk  B ulvarı 
N o: 125, K at:4 , B akanlık lar-A nkara Tel: 4195020  (7 hat), 
Faks: 4195027 0  İzm ir T em silcisi: S e r d a r  K ız ık , H . Z iya 
Blv. 1352 S. 2 /3 Tel: 4411220 , Faks: 4419117  0  A dana 
Temsilcisi: Ç etin  Y iğen oğ lu , İnönü Cd. 119 S .N o :l K at:l, 
Tel: 363 12 11, Faks: 363 12 15
Müessese Müdürü: Ü stün A km en  
©Koordinatör A hm et Korulsan 0  
Muhasebe: B ülent Y en er0 Jd a re : 
H üseyin  G ü rer 0  İşletme: Ö nd er  
Ç elik  0  Bilgi-lşlem: N ail İnal 0  
Bilgisayar Sistem: M ürüvet Ç iler
M E D Y A  C :  #  Y ö n e t im  K u ru lu  
B a şk a n ı -  G e n e l  M üdür: G ü lb in  
Erduran #  K o o rd in a tö r: R e h a  
Işıtman #  G en el M üdür Y ardım cısı: 
M in e  Akdağ T el: 5 1 4  0 7  5 3  -  
5 13  95  8 0 - 5 1 3  8 4 6 0 -6 1 , Faks: 51 3 8463
05 05 (20ha.) Fak, «V212) 5.3  85 95 20 AĞUSTOS 1997 İmsak: 4.35 Güneş: 6.12 Öğle: 13.15 İkindi: 17.00 Akşam: 20.04 Yatsı: 21.33 B a s ıld ığ ı  yer: G a z e te  E g e  T es is le r i A lsa n c a k /iz m ir
Berin Nadi - Nadir Nadi beraberliğinin ve yaşadıkları güzelliklerin ekseninde ‘Atatürkçülük’ var
4 Sorumluluk onu gazeteci yaptı’
ŞÜKRAN SONER________________
• Berin Nadi’yi ne zaman Yeniköy’deki 
evlerinde, bildik köşesinde ziyaret etsem, 
gözümün önüne önemli iki çelişen kare 
gelir: Nadir Nadi yaşarken yüzüne ya da 
ölümünden sonra fotoğraflara bakıp ba­
kıp, güzel anılara daldığında yüzünü kap­
layan gülümseme, sevinç. Ya da tam ter­
si acı ve kaygıyı yansıtan bakışlar. İki zıt 
duygudan birinin yüzüne egemen olma­
dığı, donuk bir anı var mıdır?
Nadir Nadi’nin, 12 Mart sürecinde ga­
zeteden ayrılmak zorunda kaldığı gün­
lerde onu biraz neşelendirmek için gös­
terdiği çabada, öldüğü gün yüzünü son sey­
redişlerinde, yakın dostlan ile ünlü kah­
kahasını atarken keyfini paylaşımında, 
rejimine aykın bir şeyler yediğinde, ölü­
münden sonra fotoğrafıannı okşarken, 
gazetenin iflas, kapanma noktasına gel­
diği günlerde, “Atatürk’ün, Yunus Na- 
■ di nin, Nadir’in gazetesini koruyama­
dı m_” diye hastalanacak kadar üzüldüğü, 
gazetenin yeniden toparlanmasını sağla­
yan vakıf girişimini gerçekleştirdikten 
sonraki keyifli, onurlu günlerinde..deği- 
şen birbirine zıt kareleri buluşturan ise hep 
çok yoğun bir sevgi ve şefkat yansıması.
“Ne kadar büyük bir sevgi, aşk bu. Sır­
rınızı, ilk aşk günlerinizi biraz anlatır im­
siniz?“ diye takıldığımda, Viyana anıla­
rına uzandığımızda hiç de romantik olma­
yan, helede ne kadar saklamaya çırpınır­
sa çırpınsın, kelimenin tam anlamı ile 
“sanatçı ve romantik” Nadir Nadi kimli­
ğine hiç yakıştıramadığım, benzer söz­
cükleri duyarım...
Viyana’da ilk buluşmalarda, konuşma­
larının gündeminin ağırl ıkla Atatürkçülük 
olmasına beni inandıramadığını düşenen 
Berin Nadi, “İnanmıyorsun, kimse inan­
maz ama biz güzelim Viyana’nın roman­
tik ortamında, hep Atatürk’ten, Atatürk­
çülükten konuşurduk. Bunun nasıl bir 
tutku, bizi yaklaştıran bir sevgi olduğunu 
sizin kuşaklar anlayamaz. Dünyaya yüz­
yıllar içinde ancak bir kere gelebilecek bir 
güzel insanın yaptıklarına, yapmak iste­
diklerine, bizim kuşaklara aşıladığı büyük 
bir memleket sevgisine, duyulan bağlıbk 
ve coşku, aşk...“ diyerek devam eder.
Berin Nadi doğmdan anlatmaz ancak 
satır aralarından, Nadir Nadi’nin Viya­
na’dan İstanbul’a dönüşünde Berin Nadi 
aşkının da payı olduğu anlaşılır. Sonra­
sında ise tepeden tırnağa bir sanatçıyı ga­
zeteci yapan sorumluluklar vardır.
Berin Nadi’nin geçmişle bugün ara­
sında gelgitlerle dolu yaşamında acılarla 
mutluluklar kadar güzelliklerle çirkinlik­
lerin çelişkisi de öne çıkar. Sultanahmet’in 
üç kültür evinden birinde, aydınlar, sanat­
çılarla dopdolu bir çocukluk. Yaşadığı üç 
evin de çağın kültür-sanat merkezleri olu­
şu. “O kadar güzel, aydın, sanatçı insan-
► Berin Nadi, Nadir Nadi’yi en çok Atatürk, Kemalizm 
üzerine çirkin tartışmaların üzebileceğine işaret ediyor, sanatçı 
Nadir Nadi’yi gazeteci olmaya zorlayan nedeni de bu inanç ve 
sorumluluk olarak açıklıyor.
lar arasında yaşadım ki, bugün tanık ol­
duklarımın bana bir tür ceza, bedel oldu­
ğunu düşünüyorum” diyor.
Yunus Nadı’nin, Nazime Nadi’nin bü­
yük özveri ve desteği ile yoksunluklar, zor­
luklarla geçmiş ama inanç ve büyük bir 
kavganın içinde geçmiş yaşamından din­
lediği anlan aktarıyor.. “Bir Yunus Na­
di’nin Atatürk’ün çevresindeki bütün 
inanmış kadroların, o zamanki milletve­
killerinin, siyasetçilerin yaptıklarına, inanç 
ve özverilerine, dürüstlüklerine, yurt sev­
gilerine balon, bir de bugünkülere. Mec- 
lis’teki tartışmaları, gündemini, siyasile­
rin kalitelerini izliyorum. Elimde değil, 
televizyonu da kapatamıyorum. Nadir’in 
yaşamadığına, bunlara tanık olmadığına 
seviniyorum. İyi ki Nadir, bu siyasileri Çil- 
ler’i, Erbakan’ı yaptıklarını yaşamıyor, 
kahrolurdu-” diye söyleniyor.
Berin Nadi’ye göre Nazime Nadi’nin 
dayanıklı, dirençli, yoktan var eden kişi­
liği, 4 çocuğu ile her sıkıntıya büyük bir
beceri ile katlanışı, Yunus Nadi’yi güçlü 
kılan başlıca nedenlerden. Yunus Nadi’yi 
bir yandan çok dirençli bir Atatürkçü, ay­
nı zamanda bir film seyrederken ağlaya­
bilecek kadar duyarlı bir insan olarak 
anımsıyor.
Nadir Nadi ise başkalarının yanında 
hep ciddi görünmek için gösterdiği onca 
çabaya rağmen her şeyi ile gerçek bir sa­
natçı ve duygu inşam. Sorunlarını çözmüş 
bir ülkede, sorumlu bir konumda olmasa 
gerçekten büyük bir sanatçı olurmuş. Ama 
ülke koşullan..aile konumu, sorumluluk­
lar onu siyasetin içinde bir gazeteci, yö­
netici ve gazete sahibi kılmış.
Berin Nadi ’nin gözlemlerine göre Na­
dir Nadi’yi en çok yaralayan olaylar, ül­
kedeki olumsuz siyasi ve sosyal gelişme­
ler. Atatürkçülük karşıtı, gerici, şeriatçı 
gelişmelere, 12 Mart, 12 Eylüllerdeki 
olup bitenlere ne kadar çok üzüldüğünü 
unutamıyor. Hani bir fotoğraf vardır. 12 
Mart döneminde Nadir gazeteden, yöne­
timinden aynlmak zorunda kalır. Kapıda 
Agop Arad uğurlamaktadır. “Yüzündeki 
üzüntüyü hiç unutamıyorum. O günler­
de o kadar kötü idi k i Kendine bir zarar 
vermesinden ödüm kopuyordu. Biraz ne­
şelenir umudu ile, kemanını çalışma ma­
sasının üzerine, kitaplarını odasına yaydım. 
Mozart’ı o günlerde yazdı.”
Berin Nadi yabancılar içinde biraz içi­
ne kapanık, az konuşan, mahcup Nadir Na- 
di’nin çok sevdiği yakın dostlan arasın­
da çok neşeli, konuşkan biri oluverdiği- 
ni anımsatıyor. Bu nedenle galiba biraz 
evin dışında geçen, ünlü haftalık, en sev­
gili dostlar soffalannı kıskanmış. Ilhan Sel­
çuk ile takılmalannda biraz büyük bir 
sevgiyi paylaşamama ya da paylaşmanın 
katkısı var mıdır?
Şakası bir yana Berin Nadi, Nadir Na­
di ne zaman bir şeylere sıkıtsa, çok sev­
diğini ve onu açacağını bildiği yalan dost- 
lannı davet eder, yemekler düzenlerdi. 
Kültür etkinlikleri dışında hiç sosyetik 
yaşamları olmadı. Nadir Nadi ile yaşam 
bilinen gazete patronları ile yaşamdan 
çok farklı, çok zorlu, bir o kadar da sade, 
ama kendi içinde renkli ve zengin, çok özel, 
çok güzeldi.
Berin Nadi anılarla günümüz arasında gidip gelirken sanatçılarla, aydınlarla dolup taşmış üç kültür evindeki yaşamı ile, 
bugün topluma egemen olan yoksunluk arasındaki uçuruma hayıflanıyor. Meclis’teki tartışmaların gündemine, dıizeysiz- 
liğine bakıp bakıp, “iyi ki Nadir bu günleri görmedi. Çok acı çekerdi” diye söyleniyor. (Fotoğraf: UĞUR GÜNYUZ)
Özlenen Ruh
Egemenlik ulusundur, diyoruz. Bu söz “Hâkimiyet milletin­
dir” biçimiyle ilk kez birinci Büyük Millet Meclisi Başkanlık 
kürsüsünün arkasına asıldığı sırada egemenlik henüz ulusun de­
ğildi. Düşman, yurdumuzun bağrına hançerini saplamıştı. Ül­
kemizin önemli bölgeleri yedi düvel tarafından işgale uğramış­
tı. Saraya bağlı çevrelerden “Padişahım çok yaşa” sesleri yan­
sıyordu. Bu seslere tempo tutanlar, egemenliği kişiliğinde top­
ladığını vahmettikleri padişahın da yabancı güçler elinde bir kuk­
la haline düşürüldüğünü halktan saklama çabası içinde idiler.
“Hâkimiyet milletindir” yazısını Millet Meclisi Başkanlık kür­
sünün arkasına astıran Mustafa Kemal, olmuş-bitmiş bir ger­
çeği dile getirmediğini elbette biliyor, bir özlemin gerçekleş­
mesi uğruna savaşıyordu.
Egemenlik ulusun olmalı idi, egemenlik ulusun olacaktı.
Nasıl başarılacaktı bu iş?
İlkin düşmanı yenecek, yurt topraklarını yabancı çizmesi al­
tında ezilmekten kurtaracaktık. Sonra egemenliğe sahip çıkan 
sanayi ve onu ayakta tutmaya yarayan kuruluşları baştan aşağı 
yıkacaktık. Daha sonra ulus egemenliğinin vazgeçilmez şartı 
olan çağdaş uygarlık düzeyine doğru yola çıkacaktık.
Topsuz, topraksız, dikensiz çalısız, rahat bir yol değildi bu 
yol. Yüzyıllar boyu ihmal edilmiş, yarı sömürge halinde inim 
inim inletilmiş halkı eğitmek, onun köstekleyen sosyal ve eko­
nomik zincirlerini koparmak, ona kendi öz gücünün tadını tat- 
tırabilmek için gerekli atılımlara girişmek gerekiyordu.
Beş yılda, on yılda, on beş yılda tamlanır iş değildi bu. Tür­
kiye’nin geri kalmışlıktan kurtulması, çağımız koşullarına ayak 
uydurabilmesi, ancak devrimci ilkeleri benimseyen halka dö­
nük iktidarlarla adım adım gerçekleşebilirdi.
Ne yazık ki, Atatürk’ün ölümü üzerine, hele çok partili ya­
şam geçeli beri biz devrim yolundan saptık. Bir ara duraladık 
ve arkasından gerisin geriye gittikçe artan bir hızla yuvarlan­
maya başladık.
Atatürk’ün önderliği altında devrinin sol eğilimlileri arasın­
da sayılan ülkemiz bugün sağa doğru koşuşan partilerin bir ya­
rış alanı haline gelmiştir. DP, CHP’nin sağında yer almıştı. Mil­
let Partisi DP’nin, Adalet Partisi Millet Partisi’nin de sağma kay­
dı. Şimdi ise yeni kurulan Millî Nizam Partisi Genel Başkanı 
Sayın Erbakan, Adalet Partisi’nin sola kaydığını iddia etmek­
te ve boş kaldığını varsaydığı sağ kanadı işletmek amacıyla or­
taya atıldığını söylemektedir.
Partilerimizin genel durumuna şöyle bir baktığımız zaman 
bunları sağ ayaklan üzerinde seksek oynayan çocuklara ben- 
zetmemczlik edemeyiz.
Kimi politikacılanmız hesabına belki pek yararlı olan bu 
oyunun yurt çıkarlan açısından hiç de iç açıcı olmadığını gör­
meye imkân var mıdır?
Ve bu oyun hep “Egemelik ulusundur” parolası üzerine dön­
dürülmek istenmektedir.
1920 yılında Mustafa Kemal’in kutsal bir ülkü olarak dört 
elle sanldığı o temiz düşünce bugün ticaret firmalannın rek­
lam sloganı gibi anlamını yitirmiş, halka yürekten bağlı, halkı 
yükseltici değil, halktan uzak, halkı kandıncı bir niteliğe bürü­
nür olmuştur. Buna 1946 ruhu diyenler belki haklıdırlar.
Ama neden saklayalım, biz 1920 ruhunun özlemini çekiyoruz.
Nadir Nadi
28 Ocak 1970
Taha Toros Arşivi


Berin Nadi-Nadir Nadi beraberliğinin ve yaşadıkları güzelliklerin ekseninde 'Atatürkçülük' var:Sorumluluk onu gazeteci yaptı

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/167755/3/001515322006.pdf

Berin Nadi-Nadir Nadi beraberliğinin ve yaşadıkları güzelliklerin ekseninde 'Atatürkçülük' var:Sorumluluk onu gazeteci yaptı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository