Taha Toros Arşivi, Dosya No: 169-169/A-Bedrettin Simavi.



Not: Gazetenin "Tetkikler" köşesinde yayımlanmıştır

Bardakçı, Cemal

Istanbul Sehir University Repository

Şeyh Bedrettin Simavî 
ve Komüni zm
“Varidat,, adlı kitaptan meraklı parçalar
yam) denilen yan­
gını çıkaran hani-Yazan
Cemal Bardakçı
Semavene kadı­
sı oğlu (Bedrettin 
Maîımud) un, ken­
disine isnad olunan 
iştirakçilik, komü­
nistlik gibi akide­
lerle yakından, uzaktan hiç bir alâ­
ka ve münasebeti yoktur. Bu isnad- 
lar tamamile yalan ve uydurmadır. 
OsmanlI devrine ait tarihlerin çoğu­
nu gözden geçirdim. Kazasker Kar ı- 
çelebizadenin eseri de dahil olmak 
üzere bunlardan hiç biri, şeyhin bu 
kabil fikir ve kanaatleri olduğunu 
göstermiyor. Aksine olarak hepsi de 
onun ilminden, fazlından, kemalin­
den takdirle, hayranlıkla bahsediyor. 
Esasen Bedrettinin kitaplarında, ha- 
susile dinî, tasavvuf! düşünce ve ka­
naatlerini ihtiva eyliyen ve şarkta, 
garpta şöhreti bulunan (Varidat) ni­
da bu mezheplere temas eder tek k i­
lime bulamazsınız. Bir de şeyhin di­
nî, felsefî, tasavvuf! fikir ve kanaat­
lerini köylülerin, dağlıların anlama­
ları, hazmetmeleri imkânsızdır. Bu­
gün bile bunları anlamak her oku­
muş adamın kârı değildir. Şu halde 
Börklüce Mustafamn idaresi altında 
isyan bayrağım açmış olan Ayd.n 
havalisi halkı Bedrettinin bu fikir ve 
akideleri uğruna ayaklanmış olamaz. 
Sonra, Türkün iştirakçilik, komü­
nistlik fikirlerini kabul edebileceğini, 
iddia etmek değil, tasavvur eylemek 
dahi Türkü hiç tanımam,.'t, bilme­
mek demektir. Böyle iddialar anca* 
sahiplerinin kara cahilliklerinin, ap- 
. taUıklarının delili olabilir. Türkün 
ıffei. v . ,o ,„v. ,. iw c le !c n  b ak kam a . 
aşırı' ve münakaşa- kabul etıîıez ti­
tizliği yalnız bizim değil, bütün ci­
hanın malûmu ola- 1  bir hakikattir. 
Sonra Anadoluda bir karış toprağa 
temellük iddiaları yüzünden ne kav­
galar çıktığım idareciler, adliyeciler 
çok iyi bilir. Bunun içindir ki bu di­
yarda malı, mülkü, kadını orta -malı 
yapmak istiyeceklerin dün de, bu 
gün de, yarın da yeri yoktur.
Selçuklular devletinin son yılların- j
ki sebepler bunlar­
dır. Komünistlik, 
iştirakçilik fikirle­
ri değil...
Bir de istiklâllerini kaybetmiş o- 
lan (Aydın), (Saruhan), (Menteşe) 
oğullarının ve taraftarlarının bu ih­
tilâlde mühim roller oynamış olacak­
larını da kabul etmek lâzımdır. Börk 
lüce Mustafa ve yaranının parolaları 
(kûnu ibaduilahi ihvanen) yani (Al­
lahın kullan, kardeş olunuz) cümle­
si idi. Bununla, halkı şu veya bu şeh­
zade uğruna birbirlerini boğazlamak­
tan vazgeçirmek istiyorlardı. Bu 
sözden mal, mülk, kadın ortaklığı 
manası çıkarılabilir mi?
Çelebi Mehmedin kumandanı (Be­
yazıt Paşa) bu isyanı kan ve ateş 
içinde boğdu. Haccaca rahmet oku­
tan zulümler yaptı. Bu hareketlerini 
mazur göstermek ve kumandası al­
tındaki Türkleri ırkdaşları üzerine 
sevkedebilmek için türlü yalanlar 
uydurdu. Adamları arasında südü, 
kanı bozuk olanlardan seçtiği kim­
selere çok şeni iftiralar, isnadlar 
düzdürdü. Fetvalar aldı. Ve bütün 
bunları memlekete yaydı. Onbinler- 
ce temiz, masum Türkün ahnlarına 
kara lekeler sürdü. Düşmanlarını, 
işlerine yaramıyanları, menfaatleri­
ne alet olmıyanları bu şekilde kara­
lamak kanı bozukların ezelî ve ebe­
dî âdetleridir. Şu fetvaya bakınız: 
(Semaviler taifesinden bir taife 
şarap içüp birbirinin hatunlarına 
îcazetlerne tasarruf etseler şer'au 
mezburelere ne lâzım olur; beyan 
buyurulup mesab oluna. Elcevap 
katli lâzımdır. İmza: Hoca Ali) 
Biliriz ki fetva söylenene göre ve­
rilir. Herkes herhangi bir mesele 
hakkında istediği, arzu ettiği şekil­
de fetvalar alabilir. İşte komünist­
lik, iştirakçilik iddialarını doğuran 
bu biçim fetvalar, tezvirler, iftira­
lardır.
da Anadolu korkunç bir anarşi için-1 Buraya (Varidat) tan bazı parça- 
de yüzüyordu. Memleketin yanma- j lar nakletmekten kendimi alamadım: 
dik, yıkılmadık, harap olmadık biri (Bil ki âhiret umuru cahillerin
yeri kalmamıştı. Hiç bir şeyden ha­
beri olmayan, fakat ceplerinde biraz 
parâları, ağıllarında sığırları, boyun­
ları, ahırlarında atları, kısrakları 
bulunan kimselere hatır ve hayalle­
rinden bile geçirmedikleri cürümler, 
cinayetler isnad olunarak herşeylcri 
müsadere olunuyordu. (Müneccim-
zamettikleri gibi değildir.... Kitap­
larda yazılmış olan ve dillerde dola­
şan (cennet), huri, köşk, meyva, 
nehir, azap, ateş ve benzerleri zahiri 
manalarına münhasır değildir. Bun­
ların diğer manaları dahi vardır ki 
onları velîler, safîler bilir...
«., Bu beden için beka olmadığı
başı) tarihinin anlattığına göre ha.k | gibi fena bulduktan sonra eczası için 
vahşi hayvanlar gibi dağlara, or- j tekrar toplanmak yoktur. Vakıa
inanlara, mağaralara sığınmak, giz­
lenmek suretile canlarını kurtarabi­
liyordu. Selçuklular devleti yıkıldık­
tan sonra onun enkazı üzerinde ku­
rulmuş olan küçük beylikler arasın­
da da boğuşmalar eksik olmadı. Ni­
hayet Timur istilâsı da bütün bu ¿m kaşri de mümkün olamaz. Me
Kur'anda ölüyü diriltmek meselesi 
vardır. Fakat oradaki ölüyü dirilt­
mekten maksat uzvi eczasının, fena 
bulduktan sonra tekrar toplanması 
ve aynile evvelki haline konulması 
değildir. Avamın zamettiği gibi ecsa-
felâketlerin, zulümlerin, harabilerin 
üstüne tüy dikti. Bu fasıl da bittik­
ten sonra Yıldırımın oğulları arasın­
da post kavgaları başladı. Bütün bu 
savaşlarda ölenler de, öldürenler de 
Türktü. Ayni ırktan, ayni kandan 
idi. Nihayet bıçak kemiğe dayandı. 
Halk illallah dedi. Canından bezdi. 
Nasıl olsa ölüyor, öldürülüyordu. 
Miskince ölmektense kahramanca 
dövüşerek ölmek yolunu tuttu. Bu 
suretle harekette zalimlerden inti­
kam almak ve kurtulmak ümidi de 
vardı, işte tarihimizde (Bedrettin is­
ter bir zaman gele ki anda insan 
nev’inden bir şahıs kalmaya. Ve son­
ra babasız, anasız olarak topraktan 
insan meydana gele, andan sonra yi­
ne tenasüle başlıya...
«Peygamber zamanında bazı kim­
seler ve onlardan sonra gelenler (dec- 
cal), (kıyamet), (Dâbbetül’az) ve 
saire gibi şeylerin zuhurunu bekle­
diler. Ve bu hususta kitaplar yazdı­
lar. Bazıları da o şeylerin hicretin 
üç yüz senesinde, bazıları (Mehdi) 
zamanında ve Mehdinin de yedi y-iz 
ile sekiz yüz arasında vukua gelece­
ğini tayin ettiler. Halbuki sekizinci 
asrın yarısına doğru yaklaşmış ol­
duğumuz halde anların tahayyül et* 
! miş olduğu şeylerden hiç birisi zuhur 
I etmediği gibi bundan sonra daha m- 
| ce bin seneler dahi geçecek ve yine 
t . . __
o şeylerden hiç birisi zuhur eyleme­
yecek ve kezalik anların zamettik- 
leri şekilde (haşri ecsad) dahi asla 
vukua geîmiyecektir.» (1)
(1) Vaktile Şeyhülislâm (Arif 
Hikmet Bey) Istanbulda nerede (Va­
ridat) nüshası bulmuşsa almış ve 
yakmıştır. Halbuki Şeyhülislâm, rah­
metli (Musa Kâzım Efendi) de bu 
kitabı dilimize çevirmiştir, fakat ba- 
sıimamıştır. Yazma nüshası Fatihte 
Millet kütüphanesindedir.
Taha Toros Arşivi


Şeyh Bedrettin Simavi ve komünizm:Varidat adlı kitaptan meraklı parçalar

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository