Taha Toros Arşivi, Dosya No: 142-Zekeriya-Yıldız-Sabiha Sertel. Not: Gazetenin "Söyleşi" köşesinde yayımlanmıştır

İlhan, Attila

Istanbul Sehir University Repository

SÖYLEŞİ İ ; J -  J ATTİLÂ İLHAN
Yıldız Sertel’in Tanıklığı’!..
TBMM Hükümeti’nin Hâriciye Vekilliği’ni yapmış Yusuf Kemal bey, Meclis’in 16 Ekim 1336 (1920) 
tarihli ‘hafi/gizli’ celsesinde, şu ilginç sözleri söyle­
mişti:
“...bunu da arzedeyim ki, Rusya’da çok esiri­
miz varmış: bunlardan bir kısmı Rus kızılordu- 
su’nda hizmet etmiş. Rus inkılâbı’nın husûlün- 
de büyük kahramanlıklar yapmışlardır. Rus kı- 
zılordu’sunda yüksek mevkiler tutmuş birçok 
onbaşı ve çavuşlarımız vardır.” (Erol Kaymak, ‘Sul­
tan Galiyefve Sömürgeler Enternasyonali’, s. 204, 
İrfan Yayınevi, 1993.)
Yanılmıyorsam, ‘Sarı’ Mustafa (Börklüce), bu ‘ça- 
vuşlarımız'dan birisiydi; eski Mecidiyeköyü’nün dut 
ve incir ağaçlan arasındaki çay bahçelerinde, neden­
se bunu ona, asla söyletemedim; piposunun duma­
nına dalıp, sadece ‘-Mustafa Suphi’nin neferiyim’ 
diyor, başka bir şey demiyordu ama, hissim budur; 
ondan dinlediğime göre, Ovsif Visaryanoiç Stalin, 
Türkleri ne sever ne de güvenirmiş; rivayete göre, 
Şerif Manatof, Mustafa Suphi’yi ‘Türkiye’de/« 
adamımız’ diye kendisine takdim edince, işi şaka­
ya vurarak demiş ki: “-...eski bir zâbit, daima mil­
liyetçidir, hele bu bir Türk, ya da Iranlı zâbit ise!” 
‘Sarı’ Mustafa, yanlış bilmiyorsam, ‘komünist’ öl­
dü, ama daima, Mustafa Suphi’ye, sâdık kaldı- ki 
o da, Stalin’in zannı hilâfına subay değildi, ama Sul­
tan Galiyef’e bağlıydı.
Oysa Stalin’in Türklere düşmanlığı çok açıktır; 
Rusya Komünist (bolşevik) Partisi’ Merkez Komi- 
tesi’nin, Millî Cumhuriyetler ve Bölgeler Sorumlu İş­
çileriyle 4. Konferansı’nda, söz almış ‘deiegat’ Sov­
yet Türklerinin, hemen hepsine verip veriştirir: Ris- 
kolof, Enbayef, Firdevs ‘fırçalanmaktan’ kurtula­
mazlar; güya ‘beğendiği’ Hocanof ile Ikramof’a 
gelince, onların besbelli ‘haklı’ bir ‘festo/i’inden, fev­
kalâde rahatsız olmuştur; çünkü, demişlerdir ki, ‘Sov­
yet Türkistanı ile Çarlık Türkistanı arasında hiç­
bir fark yoktur, yalnızca tabelâ değişmiştir: Tür­
kistan, çarlık zamanında ne idiyse, öyle kalmış­
tır’; Stalin, sözde beğendiği bu ‘delegatlar’a, ‘-N i­
ye Basmacı’ olmuyorsunuz?’ diye soruyor. Ya Sul­
tan Galiyef’e yönelttiği suçlama, o ‘Türk Büyükel­
çisini, Parti’nin Merkez Komitesi’ne tercih edi- 
yor’muş! (Benningsen/VVimbush. ‘Sovyetler’de Millî 
Komünizm’, Anahtar Kitaplar, s. 187 ve sonrası. 
1995.)
Oysa, 30 Nisan 1990’da aldığı bir kararda, SSCB 
Yüksek Mahkemesi ‘76 yoldaşıyla birlikte kar- 
şı/devrimci örgüt kurmakla suçlanarak, baş düş­
man ilan edilen Sultan Galiyef ve arkadaşları 
hakkında’ şöyle demektedir: “...komisyon incele­
meler sonucu, böyle bir organizasyonun ger­
çek olmadığı ve olayın GPU (zamanın gizli servi­
si) tarafından uydurulduğunu tesbit ederek, Mah­
keme Heyeti Sultan Galiyef’in beraatine karar ver­
miştir /  SSCB Yüksek Mahkemesi Savcısı: Alek- 
siy Yakolef.”
İşte Stalin/Brejnef çizgisi, SSCB’ni böyle bir sos­
yal ‘şizofreni’ sarmalına sokmuştu; ‘sovyet’, ‘halk 
şûrası’ anlamına geliyordu öyle mi, nasıl ‘ayncalıklı’ 
bir nomenklatura yarattığını, dünya âlem biliyor; 
ama meraklısı, Mihayıl Voslenskiy’in kitabını alsın 
okusun; o ‘ayrıcalıklılar’öan birisi, ‘durumu’ açıkça 
anlatıyor: “La Nomenklatura/Les Privlegies en 
URSS’, Belfond, 1980).
Mihayıl Sergeyeviç Gorbaçof ise, ‘Inkılâb ’ı ger­
çek rayına oturtarak, onu kurtarmaya, -deyim yerin­
de ise- yeni bir ‘inkılâp’ gerçekleştirmeye uğraşıyor­
du. Geçenlerde değindiğim soruna, Yıldız Sertel de 
gönderdiği faks mesajı ile değerli ‘tanıklığını’ katmış 
oldu.
Lütfen bakar mısınız?
Devlet, toplumun ‘elinde’ değilse...
“...Attilâ Ilhan, Gorbaçof hakkındaki görüşle­
rinize katılıyorum. Hem diyalektiği, hem de Sov­
yet Tarihi’ni incelemiş; üstelik, uzun süre o ülke­
de yaşayarak, durumu içerden görmüş bir insan 
olarak, bazı noktaları da belirtmek istiyorum...”
“...teorik açıdan, bir tarihi sürecin ötekinin de­
vamı olduğu, zıtların bir arada yaşadığı elbette 
ki doğru! Bu görüşünüze, şunu da eklemek ge­
rek: Marks ile Engels, üretim araçlarının sosyal­
leştirilmesi gerektiğini ileri sürdükleri vakit, bun- 
lann toplumun malı olması gerektiğini düşünmüş­
lerdi. Üretim araçlarının toplumun elinde olma­
sı için de, devletin toplumun elinde, -en azından 
kontrolünde- olması gerekir. Bu nedenle sosya­
list ekonominin, halka dayanan demokratik bir 
mekanizma içersinde gerçekleşmesi gerekir: 
sosyalizm, ‘totaliter devletçilik’ anlamına gel­
mez!...”
“...Rusya’da, zaten daha burjuva demokratik 
(liberal) süreç yaşanmadan, yarı/feodal bir dü­
zenden ‘sosyalizm’e geçiş deneyi yapıldı. Henüz 
proleterya’nın idaresini kurabilecek bir işçi sını­
fı dahi oluşmamıştı. Sonunda, değişik iç ve dış 
baskılar yüzünden; ve de, Stalin’in idaresinde, re­
jim, ‘kanlı bir diktatörlüğe’ dönüştü. Sosyalizmle 
hiçbir ilgisi olmayan bir düzen kuruldu...”
“...bu gerçek, 1950’lerde, Huruşçof’un iktidar­
da olduğu sırada ortaya çıktı. Ben o sırada o ül­
kedeydim, çevremdeki bütün aydınlar (yazar, 
gazeteci, araştırmacı, profesör vb.) Gorbaçof 
gibi düşünüyorlardı. Yâni ‘Sovyet Devrimi’, ra­
yından çıkmıştı; onu ‘rayına oturtmak’ için yeni 
bir devrim gerekiyordu. İşte Gorbaçof’un yap­
mak istediği de buydu. Kanımca hatası, başarı­
sız ‘totaliter devletçiliği’ liberalleştirmekte, faz­
la acele etmesi; ‘Batı’ yardımlarından fazla me­
det ummasıydı. Bu da, geçmişte uygulanan ‘dev­
let kapitalizmi’nin halka yüklediği ağır ekonomik 
sıkıntıların, baskının tepkisiydi...”
O akşam, bir kere daha düşündüm...
O akşam, yıldızların avuç avuç savrulduğu, açık 
bir kış akşamı; bilinmez kaç defa düşündüğüm gi­
bi, bir kere daha düşündüm: neden -sağcı ya da sol­
cu- Türk aydınının kafası, daima ‘totaliter’ olana ya­
tarda, ‘demokratik’ olana yan çizer? Sosyalist Sol’da, 
ya ‘liberal Sol Cephe’ meraklısı ‘alafranga’ takımı­
na bol rastlarsınız; ya da, Stalin’e takılmış kalmış, 
‘alaturka ’ totaliterlik heveslilerine! Neden böyle olu­
yor? ‘Meşrûti’ Çarlık Rusya’sında da böyleydi, 
‘meşruti’ Devlet-i Aliyye’de de; ‘devrim’den son­
ra, her iki ülkede de, durum pek değişmedi; her iki­
si de, kırsal yarı/sömürge, feodal/ ümmet top- 
lumlarıydı, acaba ondan mı?
Ne denilmiştir? Alt/yapı kolay değişmez! Alt/ya- 
pı değişse de, üst/yapı ona uymakta gecikebilir!
http:// www.prizma.net. tr/ A ILHAN 
http://www.eda.tr/-bilgiyay/yazar/ailhan.htlm
Taha Toros Arşivi


Yıldız Sertel'in tanıklığı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository