Taha Toros Arşivi, Dosya No: 80-Menemencioğulları.

Not: Gazetenin "Düşünceler" köşesinde yayımlanmıştır

Menemencioğlu, Numan

Istanbul Sehir University Repository

1 D Ü Ş Ü N C E L E R  [
Fransız kültürü
Bugün Türkiyenin garba açılan 
pencerelerinden biri olan Fransız 
dili ve kültürü hakkında bazı dü­
şüncelerimi yazmağa hazırlanıyor­
dum. Sabah gazetelerinde büyük dos 
tumuz Edouard Herriot’nun ölümü 
haberini aldım. 25 senedir tanıdığım I 
ve yalcından temasta bulunmuş ol­
duğum bu büyük Fransıza tahsis | 
edilecek bir yazı hazırlamak, ondan ; 
görmüş olduğum dostluğun şükran | 
borcu idi, Herriot’nun hayatını v e ! 
aramızdaki samimî münasebetleri j 
zikretmek üzere sıralarken anladım ki I 
bu borcu ödemek için tasarlamış ol­
duğum mevzuu değiştirmeğe hiç lü­
zum yoktur. Makalemin başlığını bi­
le aynen muhafaza etmek Herriot’yu 
'anmanın en veciz bir şeklidir. Filva­
ki Heı-riot Fransız kültürünün mü­
şahhas timsali idi. Bir gün ken­
disine «kültür» ün ne olduğunu sor­
muşlar. Fransızların «Boutad» de­
dikleri bir lâtife ile cevab vermiş: 
Unutulan bilgiler! Bu tarifin üze­
rinde çok durdum. Geniş ve çeşidli 
bilgiler edinmiş, renk renk diploma- | 
lar almış nice insanlarla temas ettim. , 
Kendilerine kültürlü demek bana 
doğru görünmedi. Herriot’nyn dediği 
gibi kültür edinilen bilgilerle bir di­
mağın işlenmiş derinliğinde ve geniş 
liğinde ihtizazlar hazırlanmış olma­
sında kendini gösterir ise Edouard 
Herriot’nun artık ebedî sükûna eri­
şen büyük dimağı her mevzuda kud­
retli ve kuvvetli hitabetine ve kale­
mine kaynak olmuş bir seviyede 
Fransız kültürünün hakikî timsali 
haline gelmiştir.
Herriot’nun yaratıcı faaliyetlerini 
daha çok gene yaşımda iken takibe 
fcoşlamıştım. Lion belediye reisli­
ğine seçilince bütün kalbile merbut j 
olduğu Uu şehri güzelleştirmek ona 
bütün medenî imkânları vermek için 
girişmiş olduğu imar faaliyeti ilk 
senelerde çok münakaşa edilmiş, 
mübalâğalı bulunmuş, fakat netice­
de bugün Lion'un hastaneleri, mek- 
tebleri, fabrikaları, geniş ve güzel 
caddeleri Ron nehrinden azamî is­
tifadeyi temin eden kanalları, baraj­
ları hep Edouard Herriot’nun büyük 
himmetile ortaya çıkarılmış bugün­
kü büyük Lion şehri Herriot’nun 
elile meydana çıkmıştır, ölünceye 
kadar sadık kaldığı Lion Belediye 
Reisliğini, hangi mevkie gelirse gel­
sin, bırakmamış, haftanın iki veya 
üç gününü, seksen yaşını geçmiş ve 
kötürüm hale gelmiş olmasına rağ­
men, mütemadi tren seyahatlerine 
katlanarak Lion’daki vazifesine has­
retmekten hâli kalmamıştır. Herrlot- 
yu yirmi beş sene evvel şahsan ta­
mdım ve kendisile yakından temas 
etmek imkânlarım buldum. Türki- 
yeyi ziyaretinde Atatürk onu îstan- 
bulda ağırlamağa ve bir kaç gün son
M E V L 1 D
Aramızdan ebediyen ayrılma- I 
sı ile bizi sonsuz ve unutulmaz 
acılara garlcedjen çok sevgili og- I 
| lurmız vc kardeşim - |
Yüzbaşı
SADEDDİN YALKUT’unj
I ölümünün üçüncü yıldönümü I 
münasebetile ruhuna ithaf edil- I
I __ r- i»------ oı o 10 7^ nazar günü |
Human Menemencioğiu
ra da Ertuğrul yatile Trova harabele­
rine götürerek ziyaret ettirmeğe be­
ni memur etmişti. Vapurda ve Tro­
vada büyük adamla geçirdiğim sa­
atleri unutmak mümkün değildir. 
Kültürünün genişliğini orada gör­
müş, harabelerin içinde Homer du­
varını bizzat ararken Kont Ostroluga 
eski dilden okuttuğu Homerin lâye- 
mut eserlerini bizzat fransızcaya çe­
virerek bize anlatırken yaptığı geniş 
tefsirler hepimizi hayran bırakmıştı. 
Vapurda politikadan, iktisadiyattan, 
Atatürk rejiminin hususiyetlerinden. 
Türk sanatından, Türkiyenin tabiî 
güzelliklerinden bahsettik, daha doğ 
rusu o söyledi ben dinledim. Atatür- 
kün her dilediğini yapabilen bir şef 
olması milletin sevgisinden geldiğini, 
ona diktatör diyenlerin bu hakikati 
anlıyamamış olduklarını söyledi. Bü­
yük demokratın lisanından kendi 
hakikatimizi dinlemek beni çok se­
vindirmişti. Sonra tedrisata, Türk 
musikisine, ilim hayatımızdaki inki­
şaflara sözü nakletti. O zaman bil­
mediğim ve sonradan utanarak öğren 
meğe çalıştığım bir çok noktada ko­
laylıkla idarei lisan eden bu büyük 
adama daha o zaman meftun olmuş­
tum. Son on iki sene zarfında Paris- 
te kendisile resmî, hususî temasla­
rım çok sık oldu. Türkiye sevgisi 
kendisinde gittikçe artıyordu. Ayak­
ta duramaz halde iken küçük büro­
sunda Başvekilimizi kabul ettiği va­
kit Menderesin tatlı sözleri gözlerin­
den yaşlar getirdi, eski bir dostu, bir 
kardeşi görmüş gibi sevindi, heyecan 
landı.
Büyük dostum Edouard Herriot.. 
sana Tüı-kiyeden ebedî bağlılık gön-
15 Mayıs Çekilişinde
‘ * \ W  K
\ * '
s W  '
dererek faziletlerinin önünde hür­
metle eğiliyorum.
* * *
Makalemin başında Türkiyemizden 
garb ilim ve irfanına açılan pencere­
lere işaret etmiştim. Anglo-Sakson 
ve Fransız kültürlerini mukayese 
edecek, memleketimizin hangisini 
seçmesi lâzım geldiğini. İlmî esaslara 
dayanarak, tahlil edecek değilim. Bu 
benim salâhiyetim haricidir. İngiliz­
cenin harb sonrasında dünyada ka­
zandığı rağbet yalnız ilme ve İlmî 
j vasıtaların tefevvukuna dayanmıyor 
j kanaatindeyim. Bunda siyasetin payı 
I büyüktür. Beynelmilel toplantılarda 
İngilizce ve fransızca aynı saflara 
' malik olarak ana dil addediliyor. Fa 
kat bu İngilizcenin daha çok kulla- 
j nılmasına mâni değildir Anglo-Sak- 
I sonlar oldumolası kendi dillerinde 
, konuşmayı tercih ederler. Sözlerini 
bilhassa onlara işittirmek istiyen de- 
( legelerin bizzat İngilizce konuş­
mayı, bir tercümanın, ne kadar olsa 
kuvvetini kaybettiren tercümelerine 
itibar etmemeği faydalı bulurlar. 
Şimdi ise İngiliz ve Amerikalılara 
işittirilecek ses Fransızlara duyu­
rulacaktan şüphesiz daha çok ve da­
ha mühimdir.
Bu hakikatlari böylece kabul et­
mekle beraber bizim bakımımızdan] 
bıınlardân nihaî neticeler çıkarma 
ve kültürümüzü ve kültür dilimiz: 
münhasıran Anglo - Saksonlara bağ­
lamak kanaatimce doğru değildir] 
Türk gençliğinin dimağı daha hayli 
yuğrulmağa muhtaç.. Gene ve garb 
mefhumunda adeta bâkir bir dimağ 
dır. Vaktile fransızcaya vermiş ol 
duğumuz inhisar bir çok noktalar­
dan aksaklıklar göstermiş, hem bize, 
hem Fransızlara zararı olmuştur. 191-1 
yılında memleketimiz Fransaya harb 
ilân etmiş bir durumda idi. O zaman 
Isviçrenin bir şehrinde Fransız millî 
marşı çalınmağa başlayınca Fransız­
ların düşmanımız olmasına rağmen 
gayri ihtiyarî bir heyecan duymuş­
tum. O his beni uzun müddet ec­
nebi kültürüne karşı adeta düşman 
hale getirdi. Kültürün bu nüfuz şek- 
artık silinmiştir denilebilir, fakat 
A’lfn ve
letini kcmii^menafiirte- Vi^kendi duy 
gularına hâkim yetiştirmek için bu 
inhisara bir daha düşmemek lâzım­
dır. Garba doğru açılan pencereleri 
tek değil mümkünse müteaddid hiç 
değilse iki olarak açık bulundurmak 
bize büyük faydalar temin eder.
Şimdi bir lisanı öğrenmek bu ka­
dar güçken bir kaç lisana heves et­
menin ne demek olduğunu bilmiyor 
değilim. Bence ideal gençlerin İngi­
lizce ve fransızcayı öğrenmeleri, bir­
birine benzemiyen bu iki kültürü 
zihinlerine karışmış halde sokmala­
rıdır. Bunun imkânsızlığı görülen 
yerlerde de gençlerimizin kısmen 
Anglo-Sakson lisaıTve kültürüne in- 
tısab elmeleri Tıe "kısmen de Fransız  ^
küIturîTile yetişmeleri memleket ha-
«Uete-
iki lisanın ya ] 
girerken ya bilâhare bilinmesi mu- I 
vaffakıyetin esaslı şartıdır kanaatin­
deyim.
Taha Toros Arşivi


Fransız kültürü

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository