Tuna, Turgay

Istanbul Sehir University Repository

/  l l
.4 * '« . r  , \ 0
■•_ ' k p > .  * S i -
Türk denizcilik tarihinin 
efsane ismi
A legendary name in 
Turkish naval history
BARBAROS HAYREDDIN PAŞA
By TURGAY TUNA *
■?-V ; Visual materials HAKAN BİNGÖL /  PRINT PHOTOBANK TURKEY
«kf
1538 yılının ilkbaharında tarihin gelmiş 
geçmiş en büyük donanması oluşturulu­
yordu; İspanya, Almanya, Venedik, Porte­
kiz, Ceneviz, Vatikan, Floransa, Malta gibi 
Avrupa devletlerine ait 600 gemiden mey­
dana gelen bu büyük Haçlı donanmasının 
başına Almanya İmparatoru Charles Quint 
tarafından Andrea Doria getirtildi. Doria, 
16. yüzyıl Avrupası’nın en büyük amirali 
olarak biliniyordu. Bu büyük donanmanın 
asıl amacı, Cezayir Beylerbeyi, Kaptanıder- 
ya Barbaros Hayreddin Paşa komutasında­
ki Osmanlı donanmasını ortadan kaldır­
maktı. Donanma, Avrupa ülkeleri için Ak­
deniz sularında büyük bir tehdit oluşturu­
yordu. 1538 yılının Eylül ayı başlarında, 
Haçlı donanmasına ait gemiler büyük bir 
saldırı için lon Denizi’nde toplanmaya baş­
ladılar. Kötü haber çok geçmeden İstan­
bul’da divanıhümayuna, oradan da Ağrı- 
boz’da bulunan Barbaros Hayreddin Pa-
Kaptanıderya Barbaros Hayreddin Paşa'nın İstanbul, Deniz 
MUzesi'nde sergilenen portresi (üstte). Osmanlı Bahriyesi Nice 
Limanı'nda. Matrakçı Nasuh’un ‘Süleymanname’ adlı eserin­
den (sağda). /  High Admiral Barbaros Hayreddin Paja’s por­
trait at the Naval Museum (above). The Ottoman fleet in 
Nice harbour from a miniature by Matrakçı Nasuh in the 
Süleymanname (right).
In the spring of 1538 the largest armada ever known was 
being formed, consisting of 600 ships belonging to Spain, 
the Holy Roman Empire, Venice, Portugal, Genoa, the 
Vatican, Florence, Malta and other European states. Holy 
Roman Emperor Charles V appointed Andrea Doria, the 
most celebrated admiral of 16th century Europe, as com- 
mander-in-chief of the fleet. The main objective of this 
great Christian armada was to destroy the Ottoman fleet 
under the command o f Barbaros H ayreddin Paşa, 
Governor of Algeria and High Admiral of the Ottoman 
Empire, since the fleet's supremacy In the Mediterranean 
was a serious threat to the European countries. A t the 
beginning of September 1538 the fleet gathered in the 
Ionian Sea in readiness for a major attack. The news soon 
reached Istanbul, and the Ottoman government informed 
Barbaros Hayreddin Paşa who was with the fleet at the 
island of Euboea In the Aegean.
Andrea Doria launched a bombardment of Preveza, a port 
in what is now western Greece and which at that time was 
the m ost im portant O ttom an naval base in the 
Mediterranean, sinking some of the Turkish ships anchored 
in the harbour. Barbaras Hayreddin Paşa sent a reconnais­
sance fleet of 20 vessels under the command of Turgut 
Reis into the Ionian Sea, and when he arrived off the island
*** 7 « lAtl Id,
nanmasının Akdeniz’deki en önemli 
deniz üssü olarak bilinen Yunan 
sularındaki Preveze’yi topa tut­
muş, limanda demirli gemiler­
den bir kısmı da sulara gö­
m ülmüştü. Bunun üzerine 
Barbaros Hayreddin Paşa, j 
yirmi parçadan oluşan bir fi- | 
loyu donanma komutanların- ! 
dan Turgut Reis’in emrine ve­
rerek, keşif için ton Denizi’ne 
gönderdi. Turgut Reis, lon Ada- ’ 
ları’nm güneyindeki Zanta Adası 
açıklarına ulaştığında, Haçlı donan­
masına ait kırk parçadan oluşan filoyu crnlnm 
görerek düşmanın konumunu Barbaros’a iletti, 
alınan haber üzerine Osmanlı donanması Ağrıboz’dan çı­
kıp Mora kıyılarını takip ederek güneydeki Modon üssüne 
geldi. Onun yaklaştığını öğrenen Andrea Doria da, Preveze 
kuşatmasına son vererek, donanmasını kuzeyde yer alan 
Korfu’ya doğru çekti. Bunun üzerine Osmanlı donanması 
da Arta Körfezi’nin kuzeybatı ucunda yer alan ve girişi dar 
bir boğazdan oluşan Preveze deniz üssüne girerek demir
Tuna
madalyası (solda). Matrakçı Nasuh’un ‘Süleyman­
name’ adlı eserinden, Paşa'yı Kanuni Sultan 
Süleyman’ın huzurunda gösteren minyatür 
(altta). /  A medal struck in commemorati­
on of Barbaros Hayreddin Paşa (left). A 
miniature by Matrakçı Nasuh in the Sü­
leymanname showing Barbaros 
Hayreddin Paşa being received by 
; Sultan Süleyman the Magnificent 
(below).
of Zanta (the modem Zakinthos) 
in the southern Ionian Islands he 
r obseived a fleet of 40 vessels belong­
ing to the Christian armada. News was 
sent back to Barbaras, who led the Ottoman 
fleet from Euboea around the Morean coast 
to the naval base at Methoni.
Learning of the approach of the enemy, 
Andrea Doria lifted the siege of Preveza and 
withdrew northwards to Corfu. Meanwhile 
the Ottoman fleet sailed north to Preveza at 
the northw est extrem ity o f the G u lf o f 
Amvrakikos and through the narrow channel
16
S K Y LIF E  E Y L Ü L  S E P TE M B E R  2001
17
S K Y LIFE  E Y L Ü L  S E P TE M B E R  2001
—
¿¡
i
into Preveza Harbour. This was what 
Andrea Doria had been hoping for. 
He had predicted that the Turkish 
fleet would avoid a battle in the open 
sea against the superior forces of the 
Christian fleet, which had three times 
the num ber o f vessels. W ith  the 
Ottoman fleet trapped at Preveza a 
Christian victory was certain.
On Friday 27 September Barbaros 
Hayreddin Paşa gathered his captains 
to discuss the enemy’s strategy and 
decide upon their own. In view of the 
superiority of arms of the Christian 
fleet, he proposed to take the inltla-
Nigârl’nin Barbaros portresi, Topkapı Sarayı Müzesi (üstte). Kaptanıderya ve Cezayir Beylerbeyi Barbaros Hayreddin 
Paşa’nın forsunun bir örneği (üstte sağda). ‘Gazavât-ı Hayreddin Paşa’nın son sayfaları, İU Kütüphanesi (altta). 
Nigâri’s portrait of Barbaros Hayreddin Paşa (above). The standard of Barbaros Hayreddin 
Paşa, high admiral and governor of Algeria (above right). The last pages
of Barbaros Hayreddin Paşa’s account of his life, enti- 
tled Gazavât-ı Hayreddin Paşa, from the manuscript in 
İstanbul University Library (right).
attı. Amiral Andrea Doria’nın da istediği 
buydu. Yapmış olduğu plana göre Türk 
donanması, güç bakımından daha üstün 
olan Haçlı donanmasına karşı açık denizde 
bir savaşa girmekten çekinerek, Preveze’de 
hapis kalacaktı. Haçlı donanması, Türk do­
nanmasından üç kat daha güçlü konumday­
dı. Barbaros Hayreddin Paşa, 27 Eylül Cuma 
günü amirallerini etrafında topladıktan sonra 
yaptığı görüşmelerde karşılarındaki düşmanın 
stratejisini, silah üstünlüğünü göz önüne ala-
¿ A j j -sV A j" '-3 .  . -  İ s
. y j- ~ ' .\ , -
.V\«^
>>v
oAi*-'
a * * *
jj' % ş^ V * '-* *  yu
yy
y *  ->v -■>>J
i J f?.&
rak, Preveze’den çıkıp bu güçlü armadaya hücum 
edilmesini önerdi. Ona göre, en büyük avantajları 
Türk gemilerinin üstün hareket kabiliyeti ve Türk 
toplarının menzil üstünlüğü idi! O gece, bütün do­
nanma hazırlanarak, 28 Eylül Cumartesi sabahı gü­
neş doğmadan önce Preveze 
Boğazı’ndan çıkıp üssü terk 
etti ve güneş doğduktan bir­
kaç saat sonra iki donanma 
karşı karşıya saf tuttu. Os- 
manlı donanması üç kanada 
bölünmüştü. Orta kanattaki 
gemilere Kaptanıderya Bar­
baros Hayreddin Paşa, sağ 
kanattaki gemilere Salih Reis, 
sol kanattaki gemilere ise 
Şeydi Ali Reis komuta edi­
yordu. Turgut Reis ise arka­
da yer alan yedek kuvvetle­
rin başındaydı. Osmanlı do­
nanması karşılarında toplan­
mış bulunan Haçlı gemilerini 
üç koldan top ateşine tuta­
rak büyük bir taarruza geçti 
ve birkaç saat içinde de ge­
milerin yarısını Akdeniz’in 
sularına gömdü. Amiral And- 
rea Doria hiç beklemediği bu durum karşısında da­
ha fazla kayıp vermemek için savaş alanını süratle 
terk ederek, geride kalan sağlam gemilerini topla­
yıp Arta Körfezi’nden uzaklaştı. Denizcilik tarihinin
five and sail out of Preveza to the attack. He argued that 
the Turkish fleet had the advantages of greater manoeu­
vring ability and longer range guns. That night the 
Ottoman fleet made its preparations and set out before 
daybreak on the morning of Saturday 28 September. A 
few hours after sunrise the two 
|  fleets came face to face. The  
Ottoman fleet was divided into 
three squadrons, the ships in the 
centre commanded by Barbaros 
Hayreddin Paşa, those to the right 
by Salih Reis, and those to the left 
by Şeydi A li Reis. Turgut Reis 
remained behind in command of 
the reserve  ships. A ll th ree  
Ottoman squadrons began firing 
on the Christian fleet, and within 
a few hours half were sunk. A t 
this unexpected defeat, Andrea 
Doria decided to cut his losses 
and made a rapid withdrawal. The 
Battle o f Preveza, one o f the 
largest in naval history, thus ended 
w ith the v icto ry  o f Barbaros 
Hayreddin Paşa.
Bom in 1473 Barbaras Hayreddin 
Paşa began life at sea on pirating 
expeditions along the coast of North Africa with his 
elder brother Oruç Reis, winning fame and notoriety 
throughout the Mediterranean, and conquering most of 
Algeria, which was subsequently ruled first by Oruç and
Hüsnü Tengüz’ün ‘Osmanlı Bahriyesi’nin Mazisi’ adlı kitabından Osmanlı Bahriyesi’ne ait kıyafetler. Osmanlı bahriye askerleri genellikle kırmızı cepken, 
kısa mavi şalvar ve kırmızı pabuç giyerlerdi (üstte ortada). /  Ottoman naval uniforms from Hüsnü Tengüz’s book about the history of the Ottoman 
navy. Seamen usually wore red jackets, short blue trousers and red shoes (above centre).
2 0
S K Y LIFE  E Y L Ü L  S E P TE M B E R  2001
en büyük savaşlarından biri olarak ka­
bul edilen Preveze Deniz Savaşı da 
böylece, Barbaros Hayreddin Paşa’nın 
zaferiyle son bulmuş oldu.
1473 yılında dünyaya gelen Barbaros 
Hayreddin Paşa, Osmanlı împaratorlu- 
ğu’nun gelmiş geçmiş en ünlü kaptanı- 
deryası olarak bilinir. Önceleri, ağabeyi 
Oruç Reis ile birlikte kuzey Afrika kıyı­
larında korsanlık yaparak doğudan ba­
tıya bütün Akdeniz’de ünlendi. 1528 yı­
lında Cezayir’de kurduğu devleti Os­
manlI İmparatorluğu topraklarına kat­
tıktan sonra imparatorluk donanması-
then by Hayreddin. T h e y  accepted 
Ottoman suzerainty in 1519, and in 1533 
Hayreddin Paşa was appointed high 
admiral o f the O ttom an fleet by 
Süleyman the Magnificent. Under his 
command the Ottoman fleet became 
the most powerful in the Mediterranean. 
A t the advanced age of 70, Barbaros 
Hayreddin Paşa won his last and one of 
his greatest victories at N ice. On 5 
August 1543, a fleet of Turkish and allied 
French ships besieged and took the city 
of Nice from the Holy Roman Emperor Charles V. The city was 
returned to France on 20 August.
Osmanlı Bahriyesi’nde kürek ve yelkenle hareket 
eden harp gemileri ve bahriyeye ait kıyafetler. En 
solda, Osmanlı Bahriyesi’nde kullanılan kalyonlardan 
göke (Hüsnü Tengüz, ‘Osmanlı Bahriyesi’nin Mazisi’) 
Ottoman warships, which were propelled by both 
oars and sails, and naval uniforms. At the far left 
is a göke, a type of galleon used by the Ottoman 
navy, as depicted in Hüsnü Tengüz's book about 
the history of the Ottoman navy.
Kanuni Sultan Süleyman tarafından Barbaros’un kaptanıderyalığa getiri­
lişini gösteren tablo (üstte). İstanbul Beşiktaş’taki Barbaros anıtı 
(1944) Hadi Bara ile Zühtü Miiridoğlu’nun eseri (sağda). /  A painting 
depicting Sultan Süleyman the Magnificent appointing Hayreddin Paşa 
as high admiral (above). The statue of Barbaros by Hadi Bara and 
Zühtü Müridoğlu dated 1944 in Beşiktaş, İstanbul (right).
nm kaptamderyalığına getirildi. Zamanında Os- 
manlı donanması Akdeniz’deki en büyük deniz gü­
cü haline dönüştü. Türk denizciliğindeki köklü ya­
pılanmanın temelleri de onunla beraber atıldı. Bar­
baros’un kazandığı en büyük zaferlerden biri de 70 
yaşındayken, denizcilik yaşamındaki son seferi 
olan Fransa zaferidir. 5 Ağustos 1543 tarihinde 
müttefik Fransız gemileriyle beraber denize açıla­
rak Nice önlerine gelen Barbaros Hayreddin, Al­
manya Kralı Charles Quint’in elinde bulunan kenti 
yaptığı başarılı bir kuşatmayla ele geçirerek 20 
Ağustos’ta Fransa Krallığı’na teslim etti.
Bu olaydan birkaç yüzyıl sonra, Fransız Deniz 
Kuvvetleri’nin en önemli deniz üslerinden birinin 
yer aldığı Toulon’un belediye sarayına, üzerinde 
Toulon Limanı’na demirli Osmanlı donanmasını 
gösteren görkemli bir tablo asıldı. Barbaros’un anı­
sını yaşatan bu resmin altındaki şiirin son dizesi 
şöyle dizilmişti: “Bu gördüğünüz, hepimizin imda­
dına yetişen Barbaros ve ordusudur.”
Barbaros Hayreddin Paşa bu son seferden döndük­
ten iki yıl sonra, İstanbul’da öldü ve Beşiktaş’ta, 
bugünkü Denizcilik Müzesi’nin karşısındaki türbe­
sine gömüldü. Onun seferden dönüşünü, büyük 
şair Yahya Kemal Beyatlı şu dizelerle destanlaştırır: 
Deniz ufkunda bu top sesleri nereden geliyor /  
Barbaros belki donanmayla seferden geliyor /  Ada­
lardan mı, Tunus’tan mı, Cezayir’den mi /  Hür 
ufuklarda donanmış iki yüz pare gemi /  Yeni doğ­
muş ayı gördükleri yerden geliyor /  O mübarek 
gemiler hangi seherden geliyor? •
Several hundred years later a magnificent painting por­
traying the Ottoman fleet at anchor in Toulon harbour 
was hung in the city hall of Toulon, France’s main naval 
base, in commemoration of Barbaras Hayreddin Paşa. 
Beneath the painting, which remained there for several 
years, was a poem, whose last line read, ‘Here you see 
Barbarossa and his army who came to the aid of us all.' 
Hayreddin Paşa died in Istanbul in 1546, two years after 
this battle, and was buried in his mausoleum situated 
next to the Naval Museum in Beşiktaş. The modem 
Turkish poet Yahya Kemal Beyatlı has described his 
return from campaign in these lines: W hence these 
sounds of cannon on the horizon of the sea? / Perhaps 
Barbaras is returning with his fleet / Does he come from 
the Archipelago, Tunisia or Algeria? / Two hundred 
armed vessels on free horizons / They come from sight­
ing the newly risen moon / From which dawn do those 
blessed ships come? •
* Turgay Tuna, yazar. * Turgay Tuna is a freelance writer.
23
S K Y LIFE  E Y L Ü L  S E P TE M B E R  2001
Taha Toros Arşivi


A legendary name in Turkish naval history:Barbaros Hayreddin Paşa

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/134828/3/001584593010.pdf

A legendary name in Turkish naval history:Barbaros Hayreddin Paşa

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository