Taha Toros Arşivi, Dosya No: 218-Sabahattin Aliİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Çağdaş, Hami

Istanbul Sehir University Repository

« r ' T[ f  ? ' L
KONSER
SALONUNDA
YÖNETİM
TARTIŞMASI
9
HAMI ÇAĞDAŞ
Geçen ay İstanbul kültür ve 
sanat çevrelerinde en çok konuşulan 
konu. İstanbul Büyükşehir Belediye­
si Cemal Reşit Rey Konser Salonu’ 
nun geleceği idi. Konser Salonu 
yapıldığından bu yana sanat yönet­
menliğini üstlenen Filiz Ali, Beledi­
ye Başkanı Nurettin Sözen tarafın­
dan görevden alındı. Belediye'nin 
gerekçesi Konser Salonu'nun etkin 
bir şekilde çalıştırılamadığı ve ha­
zırlanan projeler konusunda Filiz 
Ali ile anlaşmazlığa düşüldüğü idi. 
Filiz Ali ise, çeşitli basın organla­
rında çıkan demeçlerinde Konser 
Salonu'nun bir müzikhole dönüştü­
rülmek istendiğini, salonun çeşitli 
bölümlerinin yıkılarak Belediye 
Radyo ve Televizyonu için stüdyolar 
yapıldığını, gelecek mevsimde 'E- 
vita' müzikalinin burada sahnelen­
mesinin düşünüldüğünü, böylece 
Konser Salonu'nun asıl işlevini yi­
tireceğini belirtiyordu.
Tartışmanın iki tarafıyla da 
birer söyleşi yaparak, bu konunun 
aydınlanmasına çalıştık.
Tartışmalar sürerken kamuo­
yunda uzun listeler oluşturan im­
zalar toplanıyor; çeşitli sanatçı ku­
ruluşları, bildiriler yayınlıyor; köşe 
yazarları, yazılar yazarak Konser 
Salonu'na dokunulmamasını ve Fi­
liz Ali'nin görevine iade edilerek, 
Konser Salonu'nun konserler veri­
len bir yer olmasını, işlevinin de­
ğişmemesini istiyorlardı.
Biz de. Filiz Ali ile bir söyleşi 
yaptık. Belediye Başkanı ise, dü­
şüncelerini yazılı olarak bildirdi.
Ayın son günlerinde Belediye 
Başkanı Nurettin Sözen bir basın
toplantısı yaparak Konser Salonu' 
nun yeni Genel Sanat Danışmanlı­
ğına Aydın Gün'ün getirildiğini ve 
tam yetki ile çalışacağını açıkladı.
Yeni Genel Sanat Danışmanı 
Aydın Gün'e de, Konser Salonu 
tartışması konusunda düşüncelerini 
sorduk... Neler yapmayı tasarlıyor­
du? Salonda müzikaller de sahnele­
necek miydi? Program konusundaki 
düşünceleri neydi? Aydın Gün, ko­
nunun hemen konuşulmayacağını, 
fakat Ağustos ayında hazırlıklı ola­
rak bizimle bir söyleşi yapacağını 
belirtti.
Bu sayımızda Filiz Ali ve Bele­
diye Başkanı Nurettin Sözen'in bu 
konuda söylediklerini sizlere akta­
rıyoruz. Konser Salonu'nda ise, Be­
lediye Radyo ve Televizyonu için 
stüdyo yapım çalışmaları sürüyor.
FİLİZ ALİ: KONSER SALONU 
AMACI DIŞINDA KULLANILMAMALI
Sayın Filiz Ali, Konser Sa­
lonu'nun sanat yönetmenliğine ge­
tirilişinizden görevden almışınıza 
kadar olan sürede neler yaptınız? 
Sizin bir Konser Salonu yönetimi 
deneyiminiz yoktu. İstanbul'da ilk 
uygulamaydı. Başlangıçta ne sı­
kıntılar çektiniz, sorunlarınızı nasıl 
çözümlediniz?
Konser Salonu yedi ayda ya­
pıldı. Ben inşaatın başlangıcında 
göreve atandım. 1989 yılının ilk 
iki ayında beş konserle salonu aç­
GÖSTERİ 6
tık. Sizin de söylediğiniz gibi böyle 
bir salon olmadığından tecrübemiz 
yoktu. Yurt dışında konser veren 
sanatçılarımızdan, yabancı meslek­
taşlarımın deneyimlerinden yarar­
landım. Salonun açılışından kısa 
bir süre sonra seçim oldu ve mart
ile ekim ayı arasında uzun bir süre 
çalışamadık. Bu süre sonunda belir­
sizlik yüzünden diğer arkadaşlar 
ayrıldı, bir tek ben kaldım. Ekim 
ayında tekrar çalışmaya başladı­
ğımda Genel Sekreter Alev Coşkun 
ile İştirakler Daire Başkanı İskender 
Odabaşıoğlu'nun çok yardımları 
oldu. Devlet bürokrasisi ile boğul­
mayan, uluslararası etkinliklerin 
mümkün olduğunca kolaylıkla ya­
pılabileceği bir sistemi oturtmaya 
çalıştık. Daha sonra her ikisi de 
belediyedeki görevlerinden ayrılınca 
bürokratik ve hiyerarşik bir yö­
netim biçimi oluştu. Bu yönetim 
biçimine karşın yine de İstanbul 
kentinin görmediği doluluk, çeşit­
lilik ve nitelikte konserler, göste­
riler yaptık. Ben özellikle üçüncü 
yılımızda yani geçen mevsim çok 
başarılı olduğumuza inanıyorum.
Kaç konser ve gösteri gerçek­
leştirdiniz.
Geçen mevsim toplam 89 kon­
ser ve gösteri gerçekleştirmişiz. Bir 
de ortak etkinlikler vardı. Parli- 
ment Caz ile ortak konserlerimiz 
oldu. Bazı kuruluşların özel kon­
serleri ve gösterilerine kiraya verili­
yordu salon. Belirli bir düzeyi tu t­
turan gösteri ve konserlere biz de 
katkıda bulunuyorduk.
Sizin Konser Salonu'nu verim­
siz çalıştırdığınız söyleniyor. 
“Daha fazla etkinlik yapılabilirdi, 
yalnız konser verdirdi” deniyor.
Konser Salonu'nda her çeşit 
etkinlik yapıldı. Yalnız pop müzik 
hariç. Benim pop müziğe karşı ol­
duğumdan değil. Bir kere 860 kişi­
lik bir salon o türün dinleyicisine 
göre küçük bir salon. Festivalde 
Açıkhava Tiyatrosu yetmiyor gö­
rüyorsunuz. Ek bir ses düzenine 
ihtiyaç var. Bizim salonumuzun ses 
düzeni mükemmel, buna hiç gerek 
yok. Yoksa bu tür konserleri, çeşit­
li kuruluşlar salonu kiralayarak 
düzenledi.
Bu konserlere nasıl karar ve­
riliyordu. Belediyenin size bir et­
kisi oluyor muydu? Bürokrasiye ne 
oranda bağlıydınız?
Elbette bürokrasi içinde çalışı­
yorduk. Belediyenin yönetim siste­
mine bağlıydık. Ancak kimse “Bu 
konseri vermeyin, şunun resitalini, 
konserini düzenleyin” diye bir bas­
kı yapmadı hiç. Yalnız “Çok fazla 
konser yapmayın, masraflı oluyor” 
dendi. Ancak şimdi Konser Salonu 
24 saat çalışmalı deniyor. Bu iş 
masrafsız nasıl yapılacak bilemiyo­
rum.
Nasıl bir konser düzeni isteni­
yordu?
“Ayda üç dört konser yapın, 
çok parlak konserler olsun, salon 
tamamen dolsun” deniyordu. Bu 
benim anlayışıma çok ters. Konser 
Salonu'nda verilen her konserin 
dolması çok zor. Konser Salonu, 
sürekli konserler verilen bir yer 
olmalı. Londra'da her gün en az 
on-on beş konser olur, siz de seçer 
gidersiniz. İstanbul'da klasik müzik 
izleyicisinin sayısı üç bini geçmiyor. 
Biz haftada üç konser yapıyorduk. 
Daha fazlasına seyirci sayısı yetmez. 
Daha az olursa Konser Salonu'nu 
ne yapacaksınız. İstanbul'da her­
hangi bir salondur orada birçok
GÖSTERİ 7
etkinlik yapılmaktadır, diye ta ­
nımlamamız gerekir o zaman.
Bu noktada salonda düzenle­
necek etkinlikler konusuna ge­
lelim. Bizim talihsiz bir İstanbul 
Atatürk Kültür Merkezi deneyi­
mimiz var. Opera binası olarak 
yapılan bu salonda artık opera ve 
konserlerin verilmesi için ne güç­
lükler çekiliyor. Çünkü salon ope­
ra dışında konser, tiyatro ve bir 
yığın kongre ve toplantı için kul­
lanılıyor. Sizin başka ülkelerde 
gözlemleriniz oldu, bir de bu sa­
londa deneyimleriniz var. Müzik 
için özel salonlar gereklidir her­
halde, başka amaçlar için de pek 
kullanılmazlar.
Elbette. Eğer bir yapı konser 
verilmek için özel yapılmışsa, ki 
Cemal Reşit Rey Konser Salonu 
böyledir, başka etkinlikler için sah­
nesi uygun değildir zaten. Bakın 
bir örnek vereyim: Viyana Musik- 
verein Salonu'nda değil tiyatro, 
dans gösterisi bile yapılmaz.
Bizde modern dans yapıldı.
Evet biz sınırları zaten zorla­
yacağımız kadar zorladık. Sahneyi 
özel bir plastik örtü ile kaplıyor­
duk, dekor kullanılmıyordu.
Görevden alınma olayını bir 
de sizden dinleyelim. Kültür ve 
sanat ile ilgilenen geniş bir kesim 
bugünlerde sadece bu olayı konu­
şuyor.
Görevden alınma kararım teb­
liğ edildiğinde hem çok şaşırdım 
hem de şaşırmadım. Şaşırdım, 
üçüncü yılımızda gerçekten başarılı 
olmuş, gerek seyirci, gerekse kon­
serler açısından yükselen bir grafiğe 
ulaşmıştık. Evet, çok daha başarılı 
olabilirdik. Ama yapılan kulislerden 
ve tartışmalardan sonra da bu karar 
bana normal geldi.
Tartışmalar hangi konularda 
yoğunlaşıyordu?
İlk tartışma ‘Evita’ ile başladı. 
‘Evita’ müzikalinin Konser Salo­
nu'nda sahneleneceği Belediye tara­
fından bana tebliğ edildi. Ben de
Filiz Ali
Salon'un bu tür bir projeye uygun 
olmadığını, başka yerler aranması 
gerektiğini yazılı ve sözlü olarak 
bildirdim. Sayın Nurettin Sözen 
beni makamına çağırdığında ben 
bu tartışmanın bittiğini ve ısrardan 
vazgeçtiklerini sandım. Ancak tam 
tersi oldu. Ben bu projeye karşı 
çıktığım ve görüşlerimi basına ak­
settirdiğim için suçlandım. İstifam 
istendi, bende istifa etmeyeceğimi 
görevden almaları gerektiğini be­
lirttim.
İkinci ve en tehlikelisi Belediye 
Radyo Televizyonu (BRT) için 
stüdyoların yapılması. ‘Evita’dan 
her an vazgeçilebilir ancak bu inşa­
at Konser Salonu'nun kimlik değiş­
tirmesi demektir.
Ne gibi bir kimlik değişimi 
olacak.
Bir kere Konser Salonu'nun 
gereksinim duyduğu bazı parçaları 
alıyorsunuz.' Sanatçıya konser ön­
cesi azami rahatlığı sağlamak zo­
rundasınız. Sanatçının dinlenme, 
hazırlanma odası olmalı. Bizde sa­
natçılar kötü koşullar altında ha­
zırlanır, bu yüzden gerekli perfor­
mansı gösteremez. Konser Salonu­
'nun bu tür dinlenme ve hazırlan­
ma mekânları stüdyolara katıldı.
Ayrıca bir salona radyo ve televiz­
yon sokulunca ki kimse BRT bu 
salonu kullanmayacak demiyor, işte 
o zaman “bu salon ne iş için 
kullanılır?” sorusuna geliyoruz. 
Nedir bu salon? Bu salon her şey 
için kullanılan bir salondur o za­
man.
Siz, salonu tanıyan birisiniz. 
O salonda bir müzikal oynanması 
ne kadar olanaklıdır?
Değil müzikal, tiyatro için bile 
uygun değil. Kulisleri çok dar çün­
kü tiyatro için düşünülmemiş. Aynı 
nedenle sahne üzerindeki sofıta çok 
dar. Dekorları depolayacağınız bir 
yer yok, ayrıca atölye filan da 
olmayacağı için dekorlar dışardan 
getirilecek, onları içeri sokmak için 
kapılar uygun değil, kapıları sök­
mek gerekir. Sahne parke, altında 
ise on santimlik bir boşluk var, bu 
tü r  b ir  p rodüksiyonda dem ir 
konstrüksiyon dekorlar girecek, bu 
parkeler çökecek tabii. Ben böyle 
bir sorumluluk almak istemedim. 
Ayrıca yukarıda belirttiğim neden­
lerle de bu sahnede konser ve dans 
dışındaki etkinliklere karşıyım.
Sorularımızı yanıtladığınız 
için teşekkür ederim.
GÖSTERİ 8
Nurettin Sözen A vdın Gün
NURETTİN SÖZEN: KONSER SALONU 
24 SAAT KULLANILMALI
Cemal Reşit Rey Konser Salo- 
nu'nda herhangi bir değişiklik ya­
pılıyor mu?
Cemal Reşit Rey Konser Sa- 
lonu'nun bulunduğu binada yeni 
kurulmakta olan Belediye Radyo 
Televizyonu (BRT) için stüdyolar 
yapılıyor. Ancak Konser Salonu'na 
herhangi bir şekilde müdahale edil­
memiştir. Konser Salonu aynen ka­
lacak ve konserler burada verilecek­
tir. Sadece salonun yanlarında ve 
alt kattaki boş mekânlar ayrı giriş­
ler yapılarak BRT için kullanıla­
caktır.
Salonun akustiği bir zarar 
görecek mi?
Hiçbir radyo ve televizyon 
stüdyosu ses yalıtımı yapılmadan 
kurulmaz. Tüm stüdyolarda ses ya­
lıtımı yapılacaktır. Ayrıca bu ko­
nuda uzman kişilere danışılmıştır.
Konser Salonu amacına uygun
etkinliklerle tam kapasite çalışırsa 
'Evita' nın durumu ne olacak?
Başka sahne aranacaktır. Kon­
ser Salonu fonksiyonunu boşluklar 
ve açıklar olmadan yerine getirirse, 
başka etkinliklere gerek kalmaya­
caktır.
Konser Salonu'nun geleceği 
için neler düşünüyorsunuz?
Konser Salonu'nun Genel Sa­
nat Danışmanlığıma Sayın Aydın 
Gün atandı. Bu görevinde başarılı 
olacağına hiç kuşkum yok. Gelecek 
için en iyi kararları o verecektir. 
Bu salon geçen üç yıl boyunca bir 
emprezaryo firması gibi çalıştı. 
Üretici değil, tüketici oldu. İstan­
bul halkına lâyık bir konser salonu 
üretici olmalıdır. .Bu nedenle salo­
nun etkinliklerinin uzun vadede ye­
niden yapılandırılm ası gerekir. 
Bunu aşamalı olarak,düşünüyoruz, 
önümüzdeki yıl bir yaylıçalgılar
dörtlüsü ya da beşlisi ile başlayacak 
bir orkestra kurma hazırlıkları 
içindeyiz. Bu orkestra zaman içinde 
oda orkestrası t haline gelecek, daha 
sonra ise İstanbul bir senfoni- or­
kestrasına kavuşmuş olacaktır.
Aydın Gün'ün bürokrasi için­
de yeri ne olacaktır?
Biz daha önce Filiz Ali'nin 
çalışmalarına da müdahale etme­
miştik. Bugün Aydın Gün'de tam 
yetki ile göreve gelmiştir. Kendi 
kadrosunu kuracaktır. Sayın Aydın 
Gün yönetiminde Konser Salonu 
Muhsin Ertuğrul'un “Bir tiyatro, 
24 saat etkin olmalıdır” sözüpü 
ilke edinerek gerçek bir kültür 
merkezine dönüşeceğini, elbette 
konser salonu olma asal işlevini 
sürekli koruyarak, 24 saat faaliyet­
te olan, canlı, İstanbul'un entelek­
tüel hayatında ağırlığı olan bir 
salona dönüşecektir. Buna inanı­
yorum.
M
GÖSTERİ 9
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Konser salonu'nda yönetim tartışması

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository