Taha Toros Arşivi, Dosya No: 178-Abidin Din

Nargileci, Nursen

Istanbul Sehir University Repository

Fotoğraf: Cumhuriyet Gazetesi Arşivi
Bir Elinde Fırçası, Ötekinde Kalemi, 
Evreni Renklere, Işıklara Boyayarak Bir
ABİDÎN DİNO
Geçti Dünyamızdan
4B Kaybettiklerimiz/38
Nursen Nargileci
eniler, varolmayan biçimleri yaşatmak 
istiyorlar, deneye saygı gösterelim, te­
pinmeyelim, bekleyelim." /Abidin Dino
80 yıllık ömrü dolu dolu yaşamış, Abi-^  
din DİNO. Benim, ne dilim, ne de kale­
mim onu anlatmaya yeter. Yaşamın han­
gi yönüne el atılsa sihirli bir öykü. En iyisi kimdir diye­
rek, hayatını kısaca anlatmaya çalışmak.
Yeniçeri ailesinden Divan-ı Muhasebat Reisi Resih 
Bey ve Rumeli Fatihi Gazi Turhan Ailesinden gelen, mü­
zik ve edebiyatla uğraşan Saffet Hanımın oğullarıdır. Ai­
le, Abidin daha çok küçükken İsviçre'ye, oradanda I. 
Dünya Savaşı yıllarından sonra Paris'e geçer. Paris'de, 
kardeşleri Ali ve Arif sergilere karikatürleriyle katılırlar. 
Abidin bu sanat ortamında büyür. Daha sonra, 1925 yı­
lında aile Türkiye'ye döner, İstanbul'da Boğaziçi'ne yer­
leşir. Robert Kolejinde okuyan, iyi bir eğitim gören Abi­
din önce annesini, ardından babasını kaybedince; küçük 
yaşta beliren resim sevgisi uğruna öğrenimini yarıda bı­
rakır. Karikatür ve resimle uğraşmaya başlar.
ve İstanbul'da "Dokunsan çiçek, dokunsan çiçek" sergile­
rini açar. 1989 yılında Fransız Kültür Bakanlığınca ""Sa­
nat ve Edebiyat Altın Şövalye" nişanı ile ödüllendirilir. 
Hayatının her döneminde, bir öncekinden farklı, yeni bi­
rikimlerle üretti eserlerini. Her konu üzerinde dizi dizi 
çalıştı.
Büyük boylarda, daha çok çizgisel tarzda gelişen re­
simlerinde çok renkli halk resminin, arabacı boya ustala­
rının etkisi görülür. Türk kültürünün tarihsel kökenle­
riyle bağlantılarını her zaman korumuş; vatanından 
uzak yaşamasına rağmen, bu ilgisini canlı tutmuştur. Ya­
pay aktarma değerlere karşı duyduğu kuşku ve tedirgin­
lik, onu kendi gerçeğini bulmaya, özgün olmaya yönelt­
miştir. Yalın, gerçek bir türdür onunki. Sonrası başarılar, 
sergiler, sergiler....
Aydın, akıllı, vakur, dost insan diye anlatıyor dostla­
rı. Güldürürken düşündürüğünü, kendisini bile ince ince 
alaya aldığını anlatıyorlar. Resimlerini hediye vermeyi 
sevdiğini öğreniyoruz. Ölümüne, bizimle birlikte dünya­
da yanıyor.
Bir elinde fırçası, ötekinde kalemi evreni renklere, 
ışıklara boyayarak bir Abidin DtNO geçti dünyamızdan. 
İyiki geçti...
Basın dünyasına girer, kolayca uyum sağlar. BabIa­
li’de tanıdığı yazar ve çizerler arasında kendini yetiştirir. 
Hiçbir okula bağlanmayan Abidin, sanki kendi kendisi­
nin hocasıdır. İlk sanat çalışmalarını "Artist Dergisinde" 
yayınlar. Çalışmalarıyla Türk resmine umulmadık bir 
boyut kazandırır. Geleneksel sanatları sürdüren genç 
ressam, geleceğe dönük "Varolmayan" biçim ve renkler 
peşindedir. Amacı gerçeği kavrayıp, kendince boyutlar 
vererek yeniden üretmektir.
1933 yılında "D" grubunu beş arkadaşıyla birlikte ku­
rar. Halkın Dostu gazetesinde Atatürk'ü konu alan çizgi­
leriyle süslü ropörtaj, Atatürk'ün de beğenisini kazanır. 
Atatürk, bu genç ressamın Rusya'ya giderek eğitim gör­
mesini sağlar. Öteden beri ilgi duyduğu sinemacılıkta, 
önce Rusya sonrada, Londra ve Paris'te çalışmalarını 
sürdürür; yurda döner.
II. Dünya savaşının başlaması ile keskinleşen siyasal 
ortamda ırkçılığa karşı, demokratik özgürlükten yana, 
ilerici sanatçılarla birlikte taraf tutar. Bu onun önce Meci- 
tözünde, sonra da Adana da yaşamak zorunda bırakıl­
masına sebep olacaktır. Geçimini sağlamak için, Ferit Ce­
lal GÜVEN'in "Türk Sözü" gazetesinde yazı işlerini yö­
netirken, Anadolu gerçeklerini yakından tanımaya fırsat 
bulur. Türk köylüsü ve Anadolu bozkırlarını yalın, ama 
görkemli bir dille yorumlar. Küçük heykelciklerini bura­
da yapar .Aynı yılda "Kel" oyununu yazar, bastırır; fakat 
eseri yasaklanıp toplatılır. Eserlerinden birçoğu aynı ka­
deri paylaşacaktır. O bıkmadan yazacak, yasaklar ardın­
dan gelecektir.
1943 yılında hayatının şansı Güzin’le evlenir. Siyasi 
nedenlerle zaman zaman eşinden ayrı kalmak zorunda 
bırakılır. Kan koca biraz kırgın, 1952 yılında Fransa'ya 
yerleşir ilk Paris sergisini açar. Konu "İşkenceler" ve 
"Atom Korkusu" dur. Destansı bir anlatımla yaptığı re­
simleri büyük yankı yapar, hepsi satılır. 1977'de Ankara
Vasiyeti vardı, "Aşiyan" da bağrımıza bastık. Belki 
bağışlar bizi diye...
"Mutluluğun resmini yapabilirmisin Abidin?"
İşte böyle sormuştu. Nazın HİKMET can dostuna. 
Abidin DİNO mutluluğun resmini yaptı mı? Yaşar KE­
MAL bu konuda neler yazmış.
"....... Birşeyler görmüş, birşeyler sezinlemiş olacak,
bu büyük usta arkadaşında Nazım ki, "Sen mutluluğun 
resmini çizebilir misin?" diye soruyordu. Bu çiçeklerin 
tümünü görseydi bu soruyu; bu en iyi, en yakın, en can­
dan arkadaşına sormazdı Nazım. Biliyorum ki bu çiçek­
lerin çoğunu göremedi Nazım. Görseydi arkadaşının 
mutluluklarının, sevinçlerin, kavgaların, dostlukların, 
ağzına kadar sevinç çiçeği açmış yüreklerin, öfkelerin, 
özlemlerin resmini çizdiğini, hem de çiçeklerde çizerek 
dünyamızı daha yaşanılası dünya yaptığını, dünyamızı 
daha insanca gördüğünü görür, sevinirdi. DİNO, bu son­
suz Nazım HİKMET sevincinin resmini de, bir çiçekte, 
baharda durdururdu. Belki bir seher vaktinde, belki Çu­
kurova'ya mavi ışıklar düşerken düşlediği bir Nazım 
HİKMET sevincini çiçeğinde...
m
...Nazım sağ olsaydı, bu yanan kırmızı ortasındaki ak 
çiçeğe bakar bakar, coşar coşkunluğundan bir mutluluk 
türküsü döktürürdü. Bu en iyi arkadaşı mutluluğun çiçe­
ğinin, resmini yapmış diye dünyanın en mutlu adamı 
olurdu............"
(21 Mayıs 1977 Milliyet Gazetesi)
Abidin DİNO ile Nazım HİKMET arasında dostluk, 
ancak Yaşar KEMAL'ce bu kadar güzel, bu kadar coşku­
lu anlatılabilirdi.
Biz sustuk... •
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 8 4 1 3 3 0 1 0 *
4B Kaybettiklerimiz /39
t; 
Yi
tik
 B
el
le
kl
er
 v
e 
Yi
tik
 K
al
pl
er
 S
en
es
i


Bir elinde fırçası, ötekinde kalemi, evreni renklerle, ışıklarla boyayarak bir Abidin Dino geçti dünyamızdan

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository