Taha Toros Arşivi, Dosya No: 178-Abidin Dino.



Not: Gazetenin "Yedirenk" köşesinde yayımlanmıştır

Kökden, Uğur

Istanbul Sehir University Repository

SAYFA
15
YEDÍRENK
UĞUR KORDEN
Abidin Dino Maçka'da
1992 yazıydı.
Ağır bir güneş kentin üstüne çöreklenmişti. Her sokağı, 
denizi, karşı tepeleri ve yeşillikleri, güçlü çiğ ışığıyla yıka­
maktaydı. Öğle saatlerinin sıcak şansından kaçmak iste­
yen beş kişi, Bebek Oteli’nde, yemek sonrası kahvesi içi­
yorlardı. Aynı zamanda, uzak canlı bir geçmiş, otuz yıl ön­
cenin Paris anıları konuşulmaktaydı.
Yaşar Kemal’in gürültülü kahkahaları, Abidin Dino’nun 
güçlü belleğiyle birleşiyor, Güzin Dino’nun solgun ve göl­
geli çehresi, Şişli Belediye Başkanı Fatma Girik’in çocuk­
su, ama canlı sevinciyle elle tutulacak bir karşıtlık yaratı­
yordu. Buna karşılık, dışarıda, pencerelerin ötesinde cam 
yeşili bir deniz vardı.
Öneri, yanılmıyorsam, ilk kez orada söze döküldü, ilk kez 
orada, proje, belirli ölçüde ete-kemiğe büründü. Somut­
laştı.
Konu, Dino’nun desenlerini tuncun hamuruna gömerek 
canlandıracak bir heykelin nasıl gerçekleştirileceği; son­
ra da böyle bir anıt İstanbul’da ya da Şişli’de nereye diki­
lebilir sorusu çevresinde dolaşıyordu. Doğal olarak dö­
nem, ülkenin kültür yaşamını genişletmek, zenginleştir­
mek; sanatı, akıp giden günlük canlı yaşamın aynlmaz bir 
parçası yapma olanaklannın arandığı günlerdi. Yerel yö- „ 
netimler, o sıralarda bazen çekingen, bazen gözüpek, ço­
ğu kez deneyimsiz/plansız, kimi zaman da yanlış olmak­
la birlikte iyi niyetli adımlar atarak kültüre katkıda bulun­
maya çalışıyorlardı.
Kahve söyleşisini biraz sonra eylem izledi. Tasarımcı 
mimarı, Yaşar Kemal çoktan bulmuştu bile. Birlikte, ön­
ce Yaşar Kemal Parkı’na gidildi. Şişli-Esentepe’deki par­
kı, beklenmedik bir sıcak ve kalabalık doldurmuştu. Beş 
dönüme yaklaşan geniş alanda sanatçı, çocuğuyla kadı­
nıyla semtin insanları ve sanatın malzemesi/aracı yeşil 
ürün, bir an için birbiriyle bütünleşti.
Renkleri, insanları ve üretilmiş engebesiyle, sanki park 
sevincin bir çeşit ‘tutanak’ma dönüşmüştü. Sevincin ger­
çek resmi çocuklardı. Onların gürültüleri, haykırışları, ko­
şuşmalarıydı. Bir köşede çevreyi seyrederken Abidin Di­
no’nun sözlerini düşünüyordum: “Acıya renk yakıştıramı­
yorum. ”
Dino’nun başında güngörmüş bir kumaş şapka vardı. 
Yavaş yavaş, güçlükle yürüyordu. Bununla birlikte, Güzin 
Hanım onun için kaygılıydı. Güneşin etkisinden eşini ko­
rumaya çalışıyor, gölgeye çekiyordu. Tıpkı Montpellier 
hastane güncesinde yazılanlar gibi: "Güzin olunca her 
şey yoluna giriyor. Paris’te, trende, hastanede, çocuksu 
güzel elleriyle, gözleriyle hep yanı başımda. ”
Evet, hep Abidin’in yanı başında. İstanbul’da da.
Parktan ayrıldıktan sonra, Yaşar Kemal’i bırakıp Maç­
ka’ya inildi. Şişli’nin biricik deniz gören ucuna, Beşiktaş 
sınırlarına. Dino, ITÜ İşletme Fakültesi önündeki küçük üç­
gen adacığı -anıtın dikilebileceği yer olarak- çok beğen-, 
mişti. Gerçekten hem Demokrasi Parkı’na hem yaşama 
hem de deniz mezarlığına eşit uzaklıktaydı, seçtiği yer.
Dino’nun çizdiği birbirine geçmiş parmaklar, ‘dayanış­
macı simgelemekteydi aslında. Öyle ya, tıpkı yüzler gibi 
eller de, özellikle eller, sanatçının çocukluk günlerinden 
kaynaklanan tutkunun resme dönüşmüş serüveni değil 
mi? Kaldı ki Paris’te, Rivoli Caddesi’ne bitişik sayılacak 
Vieille Temple Sokağı’ndaki ‘Yüzler’ sergisi de bu tutkuyu 
dışa vuruyor.
Sonunda, üç-beş ay geçince, yani gün bahara vurdu­
ğunda, çevresindeki renk renk lalelerle önce anıtın daire­
sel kaidesi ortaya çıktı. Kaide, heykelini bekledi birkaç 
gün. Heykel de Paris’ten gelecek Dinoları.
5 Mayıs 1993. Çarşamba. Saat 17.00 dolayında, Abi­
din ve Güzin Dino, İstanbul’a geliyor. Havaalanında Yaşar 
Kemal karşılayacak onları. Akşam, Maçka Oteli’nde bir 
‘hoş geldiniz' kokteyli veriliyor. İki gün sonra, anıtın açılış 
törenine katılacak. “Bu eserle, yeni doğmuş çocuğunu 
görecek babanın heyecanını duyuyorum" diyor Abidin 
Dino. Gerçekten, üç metre yüksekliğinde soylu, gizemli, 
siyah bir tunç anıt. Üstünde, sarmal bir merdiven gibi dö­
nerek kendini yineleyen kabartmalar, geçmiş zamanın he­
nüz anlamı çözülmemiş hiyeroglif yazılarını çağrıştırıyor. 
Ancak tepeden tırnağa üstünü örten ve etekleri yerleri sü­
püren beyaz ipek örtü, biraz sonra açılacak. Belediye Baş­
kanı Fatma Girik, denizden gelen ılık mayıs esintisine kar­
şı göğsünü kıvançla kabartarak, “Bu anıtla, İstanbul'a 
çağdaş bir büyülü sütun daha kazandırıldı" diyor, ivedi ive­
di, ama yüreğinden konuşarak.
Herkes kendi açısından bakıyor ortadaki ürüne. Sağdu­
yunun temsilcisi, şiirden uzak resmi bir yetkili ise ‘daya­
nışmayı, çağımızda giderek yalnızlaşan insanlığın kurtu­
luşu olabilecek bir kavram’ olarak değerlendiriyor.
Büyüleyici bir düş gibi ipek örtü kalkınca birden gerçe­
ğin göz kamaştırıcı çıplaklığıyla karşı karşıya kalındı. Abi­
din Dino heykeli beğendiğini, ancak bir dilim daha ekle­
nerek yüksekliğinin uzatılmasının uygun olacağını söyle­
di berrak, yalın ve yumuşak bir sesle. Bence, tunç kitle­
nin altındaki silindir kaide, daha yüksek olmalıydı, bir di­
lim ayrıca eklense bile.
Kim derdi ki şu açılıştan üç-beş ay sonra, onun ayrılık 
haberini duyacağız. Dayanışma zincirinden kopuşunu. 
Üstelik, şimdiden bir yıl oldu bile.
■ Besbelli, Maçka Dayanışma Anıtı, Abidin Dino’nun can­
lılar dünyasıyla olan son somut dayanışması. Harfsiz, he- 
cesiz konuşmalar. .f  . ,, ~
Taha Toros Arşivi


Abidin Dino Maçka'da

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository