Taha Toros Arşivi, Dosya No: 178-Abidin Din

Saulnier, Mine

Istanbul Sehir University Repository

Cumhuriyet
O
K İT A P
i ■ :• *
Fotoğraf: İbrahim öğretmen
Güzin D ino’yla ‘G el Zaman G it Zaman üstüne
Sevgililer hayal treninde
Cüzin Dino: "Yazdıklarım özel yaşamımı çok özel bir biçlnde ilgilendiriyor, kitabımda Cüzin Dino nun hayatı anlatılmı­
yor. Anılar değil, anları anlatıyorum, onların da bazılarını.Duygularım yok anlatılanlar arasında. Görsel tanıklıklar var."
Gel Zaman Git Zaman / Güzin D i n o __
Can Yayınları, İst. 1991 / 240 s._________
20.000 TL. / CKK  Kod No: 021.497
MİNE SAULNİER PARİS
Kimi insanlar vardır, özel­
likleri dolayısıyla güzeldirler. 
Ama güzellik başlı başına bir 
varoluş nedeni de olabilir. 
Güzin Dino’nun “Gel Za­
man Git Zaman” kitabını 
okurken ve bir hayal treni gi­
bi geçip giderken özel insan 
imgeleri; ister istemez onla­
rın ne kadar yakışıklı ve güzel 
olduklarım da düşünüyoruz. 
O hayal treninde Güzin Dino’nun, yolcuların hep­
si sevgili; kimi zaman tünellerden geçiyorlar. Yazarın 
geriye dönüp, isyan ya da kızgınlıktan çok, hüzün 
duygularıyla andığı tünellerden.
“Gel Zaman Git Zaman” bir anı kitabı değil. Ya­
zar, 3. tekil şahıs Güzin’in önce genç, sonra ergin, 
ama hep o akıllı çocuk gözleriyle gördüğü bir öm­
rün dekorlarım anlatıyor kitabında. Güzin Di­
no’nun 3. tekil şahsı “O”, ciddi ve gözü kara bir ço­
cuk. inanılmaz çılgınlıkları, doğal bir serinkanlılıkla 
yaşamak, Güzin Dino’nun en büyük özelliği ve gü­
zelliği. Doyulmaz tatlar taşıyan kitabının basıldığı 
günlerde, Güzin Dino ile L’Eure sokağının 10 nu­
maralı İstanbul adacığında bir söyleşi yaptık.
Güzin Dino, bundan bir süre önce Fransa Kültür 
Bakanlığı nın “Chevalier Des Arts Et Lettres” adlı 
nişanıyla ödüllendirilmiş bulunuyor. Söz konusu 
ödüle ilişkin şunları anlattı:
- Bu ödül, 30 yıldır Fransa’da yaptığım çalışmala­
rın tamamına verilmiş bir “sanat ve edebiyat şöval­
yeliği” niteliğini taşıyor. Burada 4 - 5 yıl Fransız Ulu­
sal Araştırma Merkezi nde görev yaptım. Sonra 
Doğu Dilleri Enstitüsü nde ilk kez Türk edebiyatı 
derslerini başlattım. Türk edebiyatı audiovisuel la- 
boratuvarını kurarken doldurulan bantlar benim se- 
simledir ve bu bantlar hâlâ kullanılmakta. Yine labo- 
ratuvarda, çağdaş T ürk şairlerinden, kendi sesleriyle 
bir antoloji yaptım. Melih Cevdet Anday, Nâzım 
Hikmet, Ataol Behramoğlu, İsmet Özel ve daha bir 
çok şairin kendi sesleriyle oluşturulan bu antoloji, ha­
len Enstitü öğrencileri tarafımdan dinleniyor. Söz ko­
nusu metot, George Pompidou Kültür Merke- 
zi’nde de kullanılıyor. Merkezin audiophonik ki­
taplığında 89 dil üstüne çalışmalar yer almakta. 
Türkçede de benim metodum benimsenmiş. Hâttâ 
bir ara Türkçeye büyük bir talep artışı oldu nedense 
ve Türkçe, 89 dil arasında aranılan 11. dil basamağı­
na yükseldi; niçin bilinmiyor.
Bunların yanı sıra yayın çalışmalarım var. Çeviri­
ler... Biliyorsunuz, Yaşar Kemal’in “ince Memed” 
ve “Orta Direk”i. Yunus Emre den 18 şiirlik bir 
seçme kitapçığı, 32 Türk şairinden bir seçki çevir­
dim. Çağdaş Türk şairlerinin tümü yer alıyor bu ki­
tapta. Derviş şiirleri var sonra; Pir Sultan Abdal, Ha­
cı Bayram gibi... Mahmut Makakın “Bizim Köy” 
başta olmak üzere diğer eserlerini bir araya getiren 
başka bir çevirim daha var. 1963 yılından bu yana, 
hâlâ basılıp satılıyor. Telif ücretlerini düzenli olarak 
gönderdikleri için biliyorum. Türk romanmın do­
ğuşu üzerine bir de tezim var. Türkçeye de çevrildi,
Cem Yayınevi kitapları arasında çıktı. Denemeler 
yazılarvar sonra...
İşte ödül tüm bu çalışmalara verildi. Nişan’a eş­
lik eden mektupta şöyle yazıyor: “Bu nişanın ama­
cı sanat ve edebiyat alanında yarattıkları ya da Fran­
sa ve dünyada güzel sanatların yayılmasına katkıda 
bulunanları onurlandırmaktır.”
Gıt/tn Dino 
GKİ. ZAMAN 
GİT /.AMAN *
S A Y F A  8 C U M H U R İ Y E T  K İ T A P  S A Y I  7 6
Cüzin Dlno kitabında kronolojik bir sıra İzlemediğini belirtiyor ve şöyle diyor: "istiklâl Savaşı nın sonuna İlişkin çocuk­
luk anılarım da var kitapta. İstanbul'daki yaşam, sonra, 30 lu, 40'lı yıllar. Adana ve Ankara daki yaşamımız da."
K İ T A P T A N  B İ R  B Ö L Ü M
... Abidin, sürgün bulunduğu Mecitözü’ndan Adana’ya 
gidip yerleşmeizni koparıyor. Ankara’da, diz boyu karlı bir 
şubat gününde buluşuyorlar Güzin’le, Azra’nın evinde.
Arifle geliyor Abidin. Arif de Develi’ye sürgün, ama 
Saraçoğlu’ndan izin almış. Saraçoğlu İsviçre’den gençlik 
arkadaşı... Arif, Abidin adına, Güzin’e resmen evlenme 
teklifi yapıyor! Arif konuşuyor hep, oysa Güzin de Ankara’ya 
evlenme teklifi yapmaya gelmiş!.. Bu kararı üçü, karşılıklı 
kutluyorlar. Abidin ise mahçup damat durumunda! Sonra iki 
kardeş kalkıp otellerine gidiyorlar. İki günlük izinleri var 
Ankara’da kalmak için.
Azra, o akşam çok kızıyor evlenme kararına. İyice haşlıyor 
Güzin i : “İstanbul Edebiyat Fakültesi’nde, Erich 
Auerbach’ın asistanı olmuşsun yeni, Baudelaire üzerine ders 
veriyorsun. Babanın evi rahat, güvenceli... Alman ordusu 
Bulgaristan’a inmiş, öte yanda Stalingrad’a... Türkiye kıskaç 
içinde. Yunanlılar yüzerek Ege kıyılarına atıyorlar 
kendilerini...”
Ankara’da dostlar da ikiye bölünüyor bu evlenme kararı 
karşısında İki Sabahattinlerin düşüncesi taban tabana zıt: 
Eyüboğiu karşı, romantik Sabahattin Ali ise taraftar...
Oysa Güzin, mutluluktan uçarak dönüyor İstanbul’a. Annesi 
de seviniyor. Zaten her gece yatağının kenarına ilişip,
Abidin’in yanına gitmesi için onu yüreklendirmiyor muydu, 
babanın karşı koymasına rağmen? Babadan gizleniyor evlenme 
kararı. Eylülde gidecek. Adana’y%, şimdiden üzmemeli 
pederi. Ama, Abidin’in ablası, kimseyi dinlemiyor, haberi 
hem eş dosta müjdeliyor, hem de babayı kandıracağını 
sanarak, karşılıklı bezik oynadıkları bir akşamüstü ona, “Dünür 
oluyoruz artık!” diyesi tutuyor. Baba, kendine hiç yakışmayan 
bir davranışla, elindeki iskambilleri masaya bırakıveriyor, 
kalkıp odadan çıkıyor! Anne, bu kabalıktan kahroluyor; derken 
Abidin, “Babana yazıp resmen izdivacını talep edeyim,” diye 
Adana’dan mektup yazıyor. “Çıldırdın mı? Sakın yazma!” 
diyor Güzin, ama Abidin bu kez, “Babanı çok iyi anlıyorum, 
ama ona sor bakalım, bizim yerimizde olsaydı ne yapardı?” 
diye yazıyor. Oysa aile toptan, bu evlenme işini çok iyi 
karşılıyor. Kimi, “Abidin Paşanın hafidiyle evleniyor” diye, 
büyük teyzenin doktor oğlu “Bizim aile için şereftir” diye, 
memnun oluyorlar...
Bu, elbette ki çok hoşuma gitti. Çok önemli şeyler 
yapmış değilim ama, sarfedilen bir çaba var ortada, 
o çabanın farkına varılmış olması insanın hoşuna gi­
diyor.
- Sayın Güzin Dino, “Gel Zaman Git Zaman” adlı 
kitabınız sizin özel yaşamınızla yakından ilgili. Bize 
bu kitabı hangi duygularla kaleme aldığınızı anlatır 
mısınız?
-Yazdıklarım, özel yaşamımı “çok özel” bir biçim­
de ilgilendiriyor. Bu kitapta Güzin Dino’nun ha­
yatı anlatılmıyor; anılar değil, anları anlatıyorum. 
Onların da bazılarını. Duygularım yok anlatılanlar 
arasında, görsel tanıklıklar var. Kronolojik bir sıra iz­
lenmiyor. Çocukluğumun evlerini anlatıyorum ör­
neğin. Ama o evleri ve odaları anarken, her odada in­
sanların yaşadığı ortaya çıkıyor ve o insanlar bir tarih 
kesitinde İstanbul’da, Türkiye’de nasıl yaşanıl- 
dığına tanıklık ediyorlar. Belki günün birinde bir anı 
kitabı yazarım. Ama bu kitap o değil. Ben yokum 
bu kitapta, başka insanları anlatıyorum.
- Belki daha iyi böylesi...
- Hem daha iyi, hem de daha kolay yazılıyor. İnsa­
nın kendisini anlatmaya kalkışması çok zor.
- Anladığım kadarıyla duyguları, okuyucunun ha­
yal gücüne bırakıyorsunuz.
- Evet başkalarının duygularını anlatmaktansa, 
davranışlarına görsel tanıklık etmeyi tercih ettim. O 
davranışlara eşlik eden duyguları tahmin etmeyi oku­
yucuya bırakıyorum.
- Bu kitaba aldığınız zaman kesitinin sınırını çiz­
mek mümkün mü?
- Kronolojik bir sıra izlenmeyişine karşın, örneğin 
babamın sevincini anlattığım bölüm düşünülecek 
olursa, İstiklâl Savaşı’nın sonuna ilişkin çocukluk 
anılarım yer alıyor kitapta.
İstanbul’daki yaşam, sonra 30’lu 40’lı yıllar. 
Adana, Ankara’daki yaşantımız Abidin’le...
Ama tekrar ediyorum, Güzin’in yaşamı değil an­
latılan . Çevremizdeki insanlar, Azra Erhat,Yaşar Ke­
mal, Nurullah Ataç, Nâzım Hikmet ve dostlar, karşı­
laştığımız insanlar. Güzin’den “o“ diye söz ediyo­
rum önce, sonra Abidin’in karısı, bir kaç kez de 
Güzin diye.
- Peki anlattığınız olaylar arasında sizi en çok etki­
leyen ne, bir seçim yapar mısınız?
- Hayır, hepsi etkiledi. Etkilendiğim için andığım, 
unutmadığım zaman kesitleri hepsi. Beni sarsan olay­
lar var. Tatsızları da geçti başımdan, onları da yaz­
dım . Ama, “bakın neler geçki başımızdan” kitabı de­
ğil bu. “Ah, vah” anımsamaları da değil. Hiç bir duy­
gusallık yok; koymamaya özen gösterdim.
-Abidin Dino ile karşılaşmanız yok kitapta...
- Karşılaşmamız yok da, benim Abidin’e gidişim 
var. Karşılaşmaya girseydik, işte o zaman anı kitabı 
olurdu.
- Siz Abidin’e evlenme teklif etmeye giderken, Abi­
din Dino daha erken davranmış galiba...
- Evet, o niyetle yola çıktım. Abidin Adana’ya sü­
rülmüştü. Şimdi, sürgüne gönderilmiş bir adam ev­
lenme teklif edemez, diye düşündüm; ben ederim 
dedim, kendi kendime.
Oysa Abidin, ağabeyi ile çıkageldi. Arif gayet cid­
di giyinmiş; takım elbise ve kravatlı. “Güzin, bir şey 
teklif edeceğiz sana. Abidin’le evlenmek ister mi­
sin?” dedi. Yani benim yapacağım teklifi erken dav­
ranıp onlar yaptılar. O sırada İstanbul Üniversite- 
si’nde Auerbach’ın asistanıyım, çok parlak bir 
kariyer yapıyorum. Azra’nın bütün“Sen deli mi­
sin?” haşlamalarına karşın, parlak kariyere bir tek­
me, gittik Adana’ya...
İlginç olan, ben gayet titizimdir. İçtiğim su bile 
farklı o sırada. Özel küpüm var. Salataları ilaçlı su­
larla yıkarım. O sırada Adana’da tifüsten bin kişi 
yatıyor. Sıtmadan dökülüyor millet.
Ben o pısırık ve korkak insan, oralara, bağrımı aç­
tım gittim...
- Sayın Güzin Dino, İstanbul’da başlayıp Anado­
lu’yu dolaştıktan sonra Paris’e gelip dayanan bir 
yaşam çizgisinin şu noktasında “mutlu musunuz?”
- Mutlu olmak nedir, onun ölçütü henüz saptan­
mamıştır. Siz mutlu musunuz örneğin, biliyor mu­
sunuz mutluluğu?
- Evet, mutlu olmadığımı biliyorum.
- O kadar mutsuzluklar var ki dünyada, bana da 
“mutluyuz” dersek çok ayıp olacakmış gibi geliyor 
işte.
Güzin Dino, bir güzel insan. Yaşadığı ve Türkiye 
tarihinde kilometre taşlan niteliği taşıyan zaman ke­
sitlerini yansıttığı kitabı “Gel Zaman, Git Zaman” 
eşsiz bir Türkçe başyapıtı. Ve satırların arasında, 
duygularının yoğunluğunu susarak vurgulayan bir 
kadının büyük aşkı gizli. “Gel Zaman, Git Zaman”, 
tanıkları dünyaca ünlü bir sevdanın günlüğü. □
S A Y F A  9
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5  1 2 7 3 1 0 0 6 *
C U M H U R İ Y E T  K İ T A P  S A Y I  76


Güzin Dino'yla Gel Zaman Git Zaman üstüne:Sevgililer hayal treninde

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/172879/3/001512731006.pdf

Güzin Dino'yla Gel Zaman Git Zaman üstüne:Sevgililer hayal treninde

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository