Taha Toros Arşivi, Dosya No: 62-Enver Paşa Aile ve Çevresi.



Not: Gazetenin "Günden Güne" köşesinde yayımlanmıştır

Baban, Cihat

Taha Toros Arşivi, Dosya No: 62-Enver Paşa Aile ve Çevresi.

Not: Gazetenin "Günden Güne" köşesinde yayımlanmıştır

Istanbul Sehir University Repository

Cx£>rz/
2 Haziran 1973
Toprağın uyandığı
'  ■ * ■ j  ■
ülkenin tarihinde, 
suyu arayan 
Enver Paşa..
Pazartesileri yazmadığım için sütun komşum Şevket Sürey­
ya Aydemir ile okuyucular huzurunda buluşamıyoruz ama, ben 
onun kitapları ile her gün haşır neşir oluyorum. O her yazarı 
kıskandıracak bir velûdiyet ile fikir hayatımızda her gün biraz 
daha büyüyor. «Toprak Uyanırsaonın üçüncü baskısını tekrar 
okumağa başladım. İnanır mısınız ilk okuduğum çünkü ilçivi 
ve heyecanı tekrar aynen buldum. Eser bize iftihar verecek bir 
şöhrete haklı olarak ulaşmış... «Suyu Arayan Adamın okuyanlar 
rahmetli Behçet Kemal’in «Suyu Arayan Adam» için söylediği 
şu sözleri hatırlıyorlar: > i j /  . /  . \ .J f  :.
. «Çile dolduran ve eren bir adam.. Şimdiye kadar okudu­
ğum kitapların hiçbirinde şu (Suyu Arayan Adam)daki, çile 
çekme, inkârlardan inkârlara yönelme ve ermişlerden çoğuna 
kısmet olmamış bir gerçek hidayete, bir milli ■ hidayete erme 
hikâyesini, bu kadar tam, bu kadar açık, bu kadar bilgince sa­
natkârca açıklanmış bulmadık. Bu sözler (Toprak Uyanırsa) 
içip de geçerlidir.»
Ekmeksiz köyün, ekmekli köy oluşu, bozkırın uyanışı ve 
oradaki on yıllık mücadele sonunda uyanan toprağın zaferi, göz 
yaşartıcı satırlarla içimize sindi, realist bir hayatı içli bir üs­
lûp hu kadar ölümsüz yanabilirdi.
Şevket Süreyya’nın bir öğretmenin hayat hikâyesini çevre­
leyen dekor, o hikâyede görev alan kişiler, Ayhan, Işık, ailesi 
Semra’nın sesi ve sonra, idealizmin hasretiyle kıvranan ve es­
ki günleri yaşatan çınar dibi sohbeti bir otobiyografinin sınır­
larını cok aşan öncü, kendi tâbiriyle söyliyeyim, lokomotif bir 
çabanın örneğidir. , ■ ...
Oysa ben bu yazımda Sayın Aydemir’in Enver Paşa’yı an­
latan kitabının üçüncü cildi hakkında bir yazı yazmak istemiş­
tim. Gene de yazacağım. Çünkü Aydemir’in bütün kitapların­
da. onun hissettirmek istememesine rağmen, belirli bir tarafı 
var. O insanı insan olarak ele alıyor ve çeşitli dekorların orta­
sında en çıplak bir gerçekçilik, fakat torununu okşayan duy­
gulu bir dede üslûbu ile o insanı bütün renkleri ile tanıtıyor. 
Üçüncü ciltte Enver Pasa, çökmüş olan bir imparatorluğun en­
kazı altından sıyrılır ve Himalayalann Pamir Dağlan eteğinde 
Buharamn «Belhi • Cevan» Balcivan vilâyetinin Çegan mevkiin­
de elinde kılıç, şehit olur. Üç cilde sığan bu hayat hikâyesi Az- 
railin kemendinde düğümlendiği zaman Enver Paşa ancak 42 
yaşındadır. O da bütün hayatı süresince «Suyu Arayan Adam»- 
lardan biri olmuştur. Kitap Enver Paşa’nın kişiliği etrafında 
Birinci Dünya Savaşındaki yenilgimizin nedenlerini de anlat­
makta. böylece yazarın tatlı sürükleyici üslûbu, bir de öğreti­
cilik vasfı kazanmaktadır. Üçüncü cilt bizi Birinci Dünya Sa­
vaşının cephelerinde dolaştırırken, vesikalar da, kulis faaliyet­
lerini kişisel münasebetleri, bunalımın tam ortasında imişiz 
gibi bize nakleder. Bu hikâye sizi kavrar, sonra bu savaşın so­
nundaki çöküşü görürsünüz. Enver Paşa artık Napolyon olmak 
hayallerini kaybetmiştir... Onun için olayları zorlamak ister, o 
zaman da Mustafa Kemal’le karşılaşır. Bu ciltte. Sayın Şevket 
Süreyya Aydemir’in bulup ışığa tuttuğu vesikalar, yani Ata­
türk’ün uyarmaları o günlerin niteliğini bugüne kadar bizde var 
olan bilgilerin dışında da aydınlatmaktadır.
Simdi artık 1860’da başlayan ve 1960*da «Menderes Dramı»- 
m da kapsayan bir seri kitap elimizin altındadır ve okumağa 
başladığınız zaman uykularınızı kaçıracak insanlık dramını per­
de perde önünüze sermektedir. Aydemir kendisi ortadan çekil­
dikten sonra sizi, yaşattığı şahsiyetlerle tarih kulislerinde baş- 
başa bırakmaktadır. Atatürk’le, İnönü ile, Enver Paşa ile, Men­
deres’le ve bütün bu şahsiyet- 
lerle birlikte, hayranlık veren m  
üslûbu ile...
Taha Toros Arşivi


Toprağın uyandığı ülkenin tarihinde, suyu arayan Enver Paşa

2 Haziran 1973
Toprağın uyandığı 
ülkenin tarihinde, 
snyn arayan 
Enver Paşa..
Pazartesileri yazm adığım  için sü tun kom şum  Şevket Sürey­
ya Aydem ir ile okuyucular huzurunda buluşam ıyoruz am a, ben 
onun kitapları ile her gün haşır neşir oluyorum. O her yazarı 
kıskandıracak bir velûdiyet ile fik ir hayatım ızda her gün b iraz 
daha büyüyor. «Toprak Uyamrsa»nm üçüncü baskısını tek ra r 
okumağa başladım . İn an ır mısınız ilk okuduğum  günkü ilgiyi 
ve heyecanı tek ra r  aynen buldum . E ser bize iftihar verecek h ir 
şöhrete haklı olarak ulaşm ış «Suyu Aravan Adam»ı okuyanlar 
rahm etli Behçet K em al’in «Suyu Arayan Adam» için söylediği 
şu sözleri hatırlıyorlar:
«Çile dolduran ve eren b ir adam .. Şimdiye kadar okudu­
ğum kitarıların hiçbirinde şu (Suyu Arayan Adam )daki, çile 
çekme, inkârlardan  inkârlara  yönelm e ve erm işlerden çoğuna 
kısm et olm am ış b ir gerçek hidayete, b ir m illi h idayete erm e 
hikâyesini, bu kadar tam , bu kadar açık, bu kadar bilgince sa­
na tkârca  açıklanm ış bulm adık. Bu sözler (Toprak Uyanırsa) 
için de geçerlidir.»
Ekm eksiz köyün, ekm ekli köy oluşu, bozkırın uyanışı ve 
oradaki oıı yıllık m ücadele sonunda uyanan toprağın zaferi, göz 
yaşartıcı sa tırla rla  İrimize sindi, realist b ir hayatı içli b ir üs­
lûp hu kadar ölüm süz yapabilirdi.
Şevket Süreyya’nın b ir öğretm enin hayat hikâyesini çevre­
leyen dekor, o hikâyede görev alan kişiler, Ayhan, Işık, ailesi 
Sem ra’nın sesi ve sonra, idealizmin hasretiy le k ıvranan ve es­
ki günleri yaşatan cm ar dihi sohbeti b ir otobiyografinin sın ır­
larını cok aşan öncü, kendi tâbiriyle söyliyeyim. lokom otif b ir 
çabanın örneğidir.
Oysa ben bıı vazımda Sayın Aydem ir’in Enver Paşa’yı an­
latan kitabının üçüncü cildi hakkında bir yazı yazm ak istem iş­
tim . Gene de yazacağım. Çünkü Aydemir’in bütün k itapların­
da. onun hissettirm ek istem em esine rağmen, belirli h ir tarafı 
var. O insanı insan olarak ele alıyor ve çeşitli dekorların  o rta ­
sında en çıplak hir gerçekçilik, fakat torununu okşayan duy­
gulu bir dede üslubu ile o insanı hiitün renkleri ile tanıtıyor. 
Üçüncü ciltte Enver Pasa, çökm üş olan h ir im paratorluğun en ­
kazı altından sıy rılır ve Him alayaların Pam ir Dağları eteğinde 
R uharanın «Belhi Cevan» Baleivan vilâyetinin Çegan m evkiin­
de elinde kılıç, şehit olur. Üç cilde sığan bu hayat hikâyesi Az- 
railin  kem endinde düğüm lendiği zam an Enver Paşa ancak 42 
yaşındadır. O da bütün hayatı süresince «Suyu Arayan Adam»- 
lardan biri olm uştur. K itap Enver Paşa’nın kişiliği e trafında 
Birinci Dünya Savaşındaki yenilgimizin nedenlerini de anlat­
m akta. bövlece yazarın tatlı sürükleyici üslûbu, bir de öğreti­
cilik vasfı kazanm aktadır. Üçüncü cilt bizi Birinci Dünya Sa­
vaşının cephelerinde dolaştırırken, vesikalar da. kulis faaliyet­
lerini kişisel m ünasebetleri, bunalım ın tam  ortasında imişiz 
gibi bize nakleder. Bu hikâye sizi kavrar, sonra bu savaşın so­
nundaki çöküşü görürsünüz. E nver Paşa artık  Napolyon olmak 
hayallerini kaybetm iştir.. Onun için olayları zorlam ak İster, o 
zaman da Mustafa Kemal’le karşılaşır. Bu ciltte. Sayın Şevket 
Süreyya Aydemir’in bulup ışığa tuttuğu vesikalar, yani Ata­
tü rk ’ün uyarm aları o günlerin niteliğini bugüne kadar bizde var 
olan bilgilerin dışında da aydınlatm aktadır.
Simdi a rtık  IRBO’da başlayan ve IHfiO’da «Menderes Dramı»- 
nı da kapsayan bir seri kitap elimizin a ltındadır ve okum ağa 
başladığınız zaman uykularınızı kaçıracak insanlık dram ını per­
de perde önünüze serm ektedir. Aydemir kendisi o rtadan çekil­
dikten sonra sizi, yaşattığı şahsiyetlerle tarih  kulislerinde baş- 
başa b ırakm aktadır. A tatürk’le, İnönü ile, Enver Paşa ile, Men­
deres’le ve bütün bu şahsiyet­
lerle birlik te, hayranlık  veren 
üslûbu ile...
Cc/utit 'tŞcdktii
Taha Toros Arşivi
Br
âM
SB
Ef
ra


Toprağın uyandığı ülkenin tarihinde, suyu arayan Enver Paşa...

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/131937/3/001640108010.pdf

Toprağın uyandığı ülkenin tarihinde, suyu arayan Enver Paşa...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository

Istanbul Sehir University Repository