Taha Toros Arşivi, Dosya No: 142-Zekeriya-Yıldız-Sabiha Sertel. Not: Gazetenin "Sıfır Noktası" köşesinde yayımlanmıştır

Çalışlar, Oral

Istanbul Sehir University Repository

SIFIR NOKTASI I ORAL ÇALIŞLAR g î-
Sabiha Sertel’in Gazetecilik OnumTan gazetesinin yakılıp yıkılıp orta­dan kaldırılmasının üzerinden 53 yıl geçti. Sertel Gazetecilik Vakfı’nın acı 
ve derslerle dolu bu olayın anısına 
düzenlediği toplantıda, Sabiha ve 
Zekeriye Sertel’in o dönemde Tan 
gazetesinde yayımlanan bazı maka­
leleri de okundu.
Tan gazetesi, iktidara sırtını daya­
mayan, gazeteciliğin tarihimizdeki 
etkili örneklerinden birisiydi. Sertel 
ailesi de demokrasi ve özgürlük 
inançlarını hiçbir şeye değişmeyen 
onurlu bir aileydi.
Ülkenin en çok satan ikinci gaze­
tesi Tan, demokrasi konusunda ka­
rarlı çizgisinde direndiği için o döne­
min iktidarı CHP tarafından yerle bir 
edildi. Serieller de Türkiye’yi terk et­
mek zorunda kaldılar. Bir daha da 
Türkiye’ye dönemediler.
Tan olayı neydi, Serieller kimdi, so­
rusuna verilecek en iyi cevap aslın­
da onların yazıp, söyledikleriydi. Bu
amaçla Sabiha Sertel’in gazetenin 
yakılıp yıkılmasından önce yazdığı 
bir yazıyı aktarmak istiyorum. 24 
Ağustos 1945 tarihinde, çok partili 
sisteme geçiş tartışmalarının yapıldı­
ğı ve demokrasi anlayışının sorgu­
landığı bir dönemde kaleme alınan 
bu yazı; yürekli bir gazetecinin bun­
dan 53 yıl önce “dokunulmaz” görü­
nen iktidarları, güçleri eleştirme ce­
saretini gösterebildiğini kanıtlıyor.
Sabiha Sertel’in yazısında Cum­
huriyet devriminin hedefleri ve bu he­
deflerden nasıl sapıldığının, düzeyli 
bir eleştirisi de yer alıyor. “Hürriyet­
leri tehdit edenler, hürriyet veremez­
ler" başlıklı yazısında Sabiha Sertel, 
şunları yazmıştı:
“Batı emperyalizmine karşı istiklal 
mücadelesi yapan, saltanat ve irtica- 
ya karşı cephe kuran, 1923 Cumhu­
riyet Türkiye’si, inkılapçı b ir Türki­
ye ’dir. Bu inkılabın; iç politikası de­
mokrasiye, dış politikası anti-emper- 
yalist esaslara dayanır.
“Demokrasi, toplum içinde her sı­
nıfın gelişmesine bütün yolları açan, 
istibdat setlerini yıkan rejimdir. Dev­
rim; gelişmesi sürecinde kendini ko­
rumak ve gericiliğe yolları kapamak 
için önlemler almıştır. Yavaş yavaş 
geçici olması gereken bütün bu ön­
lemler sürekli hale gelmiştir. Böyle- 
ce zamanla rejimini niteliği de değiş­
miştir. Tek millet, tek parti, tek şef gi­
bi totaliter rejimin nitelikleri, zaman­
la inkılap rejiminin nitelikleri olmuş­
tur.
“Demokrasi, hürriyet, ulusun ege­
menliği; anayasanın esasları olduğu 
halde, daha sonra çıkarılan Basın 
Yasası, Cemiyetler Yasası, Polis Ya­
sası gibi yasalar, anayasanın teme­
lini formüller haline getirmiştir. Ulus, 
serbest bir seçimle Meclis'te kendi­
ni temsil ettirmek hakkını kaybetmiş­
tir. Halk toplumsal örgütleriyle, top­
lumsal haklarını savunma olasılığın­
dan yoksul kalmıştır. Basın, kontrol 
altında siyasal özgürlüklerini kaybet­
miştir.
“Bu aşamada Türk devrimi iç po­
litikasında sol doğru çizdiği hedefin 
rotasını kırmış, sağda demir atmış­
tır. Böylecesola dönük devrim, baş­
langıçtaki bütün devrimci nitelikleri­
ni kaybederek idare mekanizmasını 
elinde tutan partinin ve hükümetin 
mevkiini sağlayan, anti demokratik 
bir nitelik almıştır.
“İnkılabı sözde savunanlar her çe­
şit eleştiriyi, muhalefeti, demek kur­
mayı, demokrasinin verdiği hakları
kulananları menfi, bozguncu, vatan 
haini sıfatlarıyla vasıflandırmışlardır. 
Vatanseverliği kendi tekellerine ala­
rak kendi görüşlerine uymayanları 
hıyanetle damgalamışlardır.
“Bu zihniyete sahip olan, bu zih­
niyetle devrimi hareket noktasından 
uzaklaştırıp, tamamen aksi b ir yöne 
götürenler, bugün bu özgürlüğü ia­
de edemezler. Yurdun daha geniş 
demokrasiye geçebilmesi için Halk 
Partisi’nin diktatoryasını, kudret ve 
yetkilerini diğer partilerle paylaşma­
sı gerekir. Bu özgürlüğü, ulusun ser­
best baskısız, b ir seçimle iktidara 
getireceği b ir Meclis’in, yeni b ir zih­
niyetle millete iade etmesi şarttır. 
Hürriyeti sınırlandıranlar, hürriyet ve­
remezler" (Sabiha Sertel, Görüşler 
Köşesi, 24 Ağustos 1945). Serieller, 
gazetecilik tarihimizde bir dönüm 
noktasıydı. Onların yaşadıklarından, 
öğrenilecek çok şeyler olduğu bir 
dönemdeyiz.
Taha Toros Arşivi
* 0 0  1 5  1 5 8 ^ 8 0 0 6 *


Sabiha Sertel'in gazetecilik onuru

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/172671/3/001515878006.pdf

Sabiha Sertel'in gazetecilik onuru

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository