Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Son Halife Abdülmecit Efendi. Not: 1-3 Eylül 1971 tarihleri arasında yayımlanan dizi yazısıdır

Ayaşlı, Münevver

Istanbul Sehir University Repository

Sabalh
l<ıiM M i«M iıııttıım >rıımıııifiıım ıısm ım ıııııi]tııııııııııiHiıımııııııınııııııııııiH iıı<ıııınfiıııııtıi!iıııtıım tıııım ıı
Münevver AYAŞLI ■
Bir Padişah Kızı (1)
Evet, son Padişah Sultan Altıncı Mehmed Vahideddin 
Han'ın küçük kerimesi ve yine son Halife Abdülmecitf Efendi­
nin gelinleri. Şehzade Ömer Faruk Efendinin Haremi, güzelli­
ği, zarafeti, nezâketi, selis türkçesi ve büyük vatanseverli­
ği ile meşhur Sabiha Sultan, 77 yaşında olarak 26 Ağustosu 
27 Ağustos’a bağlayan mübarek Leyle-i Regaib gecesinde Al­
lah’ın rahmetine kavuştu ve 27 Cuma günü Bebekte vatan 
toprağına verildi.
Koca Sultan gitti, fakat beraberinde ne kadar siyasi ve 
hissi sırlar da beraber alıp götürdü. Sabiha Sultan'm, iki ta­
raflı mevkii, yani gerek son Padişah'ın kızı, gerekse son Ha­
lifenin gelini olmak hasebiyle Sabiha Sultan'm müstesna bir 
mevkiyi vardı. Sabiha Sultan; o zamanlar için, adeta Sarayda 
bir inkılâp yapmış, hiç kimse ile görüşmeyen, hiç bir şeye 
karışmayan Sultanlara nispetle, Sabiha Sultan, en çok gö­
rüşen. o zamanlar memleketin en çok siyasî ve sosyal hayatı­
na karışmış bir Sultandı ve yakın tarahimizin iç yüzünü en 
iyi bilen bir insandı.
Fakat Sabiha Sultan hâmûş idi. Yani konuşmuyordu, ko­
nuşmak istemiyordu. Bir kaç defa kendilerinden bazı şeyler 
sormak istedim, baktım ki sıkılıyorlar, sustum.
Güzel Sultam sıkmak ve üzmek değer miydi?.....
Güzel Sultan diyorum, zira gençliğinde müstesna ve hâri- 
kûlâde güzel olan Sabiha Sultan, bence yaşlılığında da 0 gü­
zelliğinden ve zarafetinden hiç bir şey kayıp etmemiş yine 
güzel ve şıktı.
Ben, kendileri kadar güzel merdiven inen ve oturduğu yer­
den ayağa kalkan bir insan görmedim. Abdülhak Hamid beyin 
refikası Lüsyen Hanım da bunun farkına varmış. «Sabiha 
Sultanın ayağa kalkışı, fıskiye gibi», derdi.
Sabiha Sultanı genç kızlığında istemeyen kalmamıştı. Bun 
ları tadat etmek için belki bu gün henüz tarih daha erken... 
Geçelim.........
Fakat Sabiha Sultam isteyenler arasında, İran’ın Kaçar 
Hanedanına mensup Veliahdı Şah Ahmed Han da vardı. Bu 
izdivaç mezhep farkından olmamıştı. Sünnî bir Sultan ile Şii 
bir Şah evlenemezdi.....  Buna Fetva yoktu.
Vâkâ. bu tarihten çok sonra, bir sünni prenses, Mısır 
Kralı Fuadın kızı ve Faruğun kızkardeşi prenses Fevziye. 
İran’ın Şii Veliahdı ve sonradan büyük bir hükümdar olacak 
olan Riza ah Pehlevi, ile Prensliğinde evlenmişlerdi, amma 
zavallı Kral Fuadm kızları din ve mezhep farkında mıydılar?
Güzel Sultan, güzellikte Peri Padişahının oğlunu kıskan­
dıracak derecede insan ve erkek güzeli, uzaktan amcaoğlu 
Şehzade Ömer Faruk Efendiye gönül vermişti. Ve bu büyük, 
ulvi ve asil aşk tek taraflı değildi. Şehzade de Sultanların en 
güzeline, en zarifine deliler gibi aşıktı. Bizler yetişirken, o 
karanlık mütareke senelerinde, bir az olsujı günümüzü ay­
dınlatan, bize heyecan ve neşe veren Sabiha Sultan - Ömer 
Faruk Efendi aşkı idi. O buz gibi soğuk ve karanlık günlerde, 
bu iki genç ve harikulade güzel insanın aşkı bizlere biraz ol­
sun sıçaklık ve ışık veriyordu. Adeta bu aşk 20. ci yüzyılın 
aşk destanı Leylâ ile Mecnun, Ferhad ile Şirin gibi geliyor­
du bize.
Bu genç Hanedan çiftinin Rumeli Hisarındaki Sahilsaray­
larında bir Sultanları dünyaya geldi, adını Nesüşah koydu­
lar. İki sene sonra Dolmabahçe Sarayında ikinci bir Sultan­
ları oldu, onun da adına Hanzade, dediler.
(Arkası Var)
lıÜUujill
Münevver AYAŞLIl
Bir Padişah Kızı (2)
Bütün bu zahiri saadetin arkasında, genç Sultan ve genç 
Şehzade için, acıklı ve felâketli günler yaklaşıyordu. Nihayet 
Sabiha Sultanın da elinde üç yaşında bir kızı ve kucağında al 
tı aylık ikinci kızı, bütün Hanedana gurbet acısı çöktüğü ve 
gurbet yolu göründüğü gibi Sabiha Sultana ve mes ut ailesine 
de görünmüştü.
Artık çok uzun sürecek Vatandan cüda, gurbet yılları baş 
lamıştı. Sabiha Sultan merhume kendileri bir gün: — Vatan 
dan en son gördüğüm Edirnedeki Selimiye Camisinin dört mi 
naresidir ve bu döıt minarenin hayali bütün ömrümce haya 
limde kalmıştır, demişti.
Sabiha Sultan, birinci kızını, kendi malik olduğu bir Sahil 
sarayda, ikinci kızını Dolmabahçe Sarayında, üçüncü kızını 
da Fransada bir Devlet hastahanesinde dünyaya getirmişti. 
Gurbet diyarında dünyaya gelen bu küçük Sultanın adına da 
Hibetullah dediler (Necla Sultan).
Tarihleri yanılmıyorsam, çok sevdiği babası Sultan Vahi 
deddin 1926 senesinde San Remo'da Allahın Rahmetine kavuş 
muştu. Kayınpederleri, Halife Hazretleri ise gurbetteki çilesi 
çok daha uzun sürmüş ve Fransızların, ikinci dünya savaşında 
tekrar Parise girdikleri gün vefat etmişti.
Bu arada, üç küçük Sultan, gurbette büyüyorlar, serpili 
yorlar ve dünya güzeli üç Sultan oluyorlardı. Bunları ecnebi 
lerle evlendirmek olmazdı. Binaenaleyh, bu güzel aile için bir 
Müslüman memleketine hicret etmek lâzım geliyordu. Bu Müs 
lüman memleketleri arasında en münasibi Mısırdı. Binaenaleyh 
ikinci Cihan harbinden az evvel, Sabiha Sultan — Ömer Faruk 
Efendi ailesi, üç genç Sultanla beraber Mısıra hicret etmiş 
lerdi. Ondan evvel, zaten görümcesi. yani Halifenin kızı Dür 
rüşahvar Sultan, en gençlik ve en güzellik zamanında, Hay 
dar—Abad Nizamına gelin gitmişti. Kendisiyle beraber Osman 
lı Hanedanına Ana tarafından mensup bir Hanım Sultan, Ni 
lüfer Hanım Sultan da Nizamın küçük oğluna gelin gitmişti. 
Ömer Faruk Efendi ve Sabiha Sultanin üç evladı da üçü de 
kızdı. Üçü de Mısırlı beylerle — prenslerle evlenmişlerdi. Bi 
naenaleyh. Ömer Faruk Efendi Sabiha Sultanın direkt, erkek 
evlattan nesli kesilmiş oldu. Ömer Faruk Efendi ve Sabiha 
Sultanin torunları anadan Osmanlı Hanedanına mensup, lâkin 
baba tarafından Mısırlı Prense ve Prenseslerdir.
Halifenin kızı Dürrüşahvar Sultanın, vâkâ iki oğlu olmuş 
tu, lâkin onlar da ana tarafından Osmanlı Hanedanına men 
sup, baba tarafından ise Haydarabadlı idiler. Nitekim Dürrü 
şahvar Sultanın büyük oğlu, bu gün Haydar Abad Nizamı bu 
lunmaktadır. Binaenaleyh Halifenin erkek evlâd tarafından 
gerek kızından, gerek oğlundan nesli kesilmiş bulunmaktadır. 
Sultan Vahideddin'in kaderi de aynıdır. Kendisinin iki kerime 
si ülviye ve Sabiha Sultanlar ve son zamanlarda da bir şehza 
desi, çok güzel bir şehzadesi olmuştu. Bedbaht Şehzade Eriuğ 
rul Efendi, çok genç yaşında, babasının vefatından, az sonra 
Mısırda, bilâ Veled vefat etmiştir. Binaenaleyh Sultan Vahi 
deddin’in de Halifenin olduğu gibi erkek nesli tükenmiştir. Su! 
tan Vahideddin’in büyük kerimesi Ülviye Sultanın, son Sadrı 
azam Tevfik Paşanın oğlu İsmail Hakkı beyden bir kızı Hü- 
meyra Hanım Sultan, küçük kerimesi Sabiha Sultanın da üç 
kerimesi Neslişah, Hanzade ve Hibetullah Sultanlar olmuşlar 
dır. Fakat bu Sultanların üçü de Mısırlılarla evlenmiş olduk 
lanndan bunların evladl&rmin Osmanlı Hanedanı ile ilgileri 
sadece ana tarafındandtr.
(Sonu yarın)
iM * tm m m m ım ııım n u M m tıııtıtH it« H im tu tn m n m n ım m u ttfm M N M ttu ım H iım tın ıtm itt t ıı ın iH tm ıım tM
............................— - - l'.' .......... .........
Münevver AYAŞLIM
Bir Padişah Kızı (3)
1953 senesinde, Demokrat Parti zamanında, Osman 
lı Hanedanının kadın azalan için Türkiye'ye girme yasa 
ğı kalkınca Sabiha Sultan da Vatana avdet etmişti.
Sabiha Sultan, zevci Şehzade Ömer Faruk Efendi 
den bu hususta daha talihli idi. Vatana girebiliyor ve 
evladiarı yanında idi.
Ömer Faruk Efendinin ise, gurbet hayatı, bu bit 
mez tükenmez çilesi ve yalnızlığı devam ediyordu. Ve 
bu gurbet çilesinden onu ancak ölüm kurtaracaktı, ne 
tekim öyle oldu, iki sene evvel Mısırda Allahın Rahme 
tine kavuşmuştu Ömer Faruk Efendi.
Cennetmekân Sultan Abdülaziz Hanın büyük oğlu 
Veliahd Yusuf îzeddin Efendinin iki kerimesi vardır, fa 
kat bunların da çocukları yoktur. Çok yakışıklı Şehzaae 
si ise çok genç yaşında ve çocuksuz. Mısırda vefat etmiş 
tir. Halife Abdü mecid Efendinin oğlu olmuş ise de yu 
karıda arz ettiğimiz gibi torunları kızdır ve onların ev 
tatları da Mısırlıdır. Halifenin çok sevgili kızı Dürrüşah 
var Sultanın iki oğlu olmuşsada bu Sultanzadeler Hay 
darabadlıdırlar. Sultan Abdülaziz Hanın diğer evladların 
dan torunları varsa da, yanılmıyorsam bunların da er 
kek evlatları yok yalnız kız evlatları vardır. Binaenaleyh 
her ikisinin de gerek Sultan Abdülaziz Hanın, gerek 
Sultan Vahideddm Hanın erkek tarafından nesilleri tü 
kenmiştir.
Vatanda doğmuş, fakat pek genç yaşlarında gurbete 
gitmiş bir kaç şehzadeden başka OsmanlI Hanedanın 
dan kimse kalmamıştır.
Gurbette doğan ve Türk terbiyesi ve formasyonu 
görmeyen Şehzadelere ve Sultanlara, yine Şehzade ve 
Sultan dmek doğrumu? Zaten bunlara Avrupada olsun, 
Arab memleketlerinde olsun herkes kendilerine Prens 
ve Prenses demektedir İr.
Bizce de bu bedbaht gurbet çocukları sadece Prens 
ve Prensesderler... Sultanlık ve Şehzadelik... O başka... 
Geçelim.
Aradaki farkı anlamak his etmek için eski Sultanla 
rı, Şehzadeleri görmek ve tanımak lazımdı.
Evet, daha dün Rukiye Sultan, bu gün Sabiha Sultan 
hayat sahnesinden çekildiler... Bun’ar büyük Sultanlar 
dı. Ne gibi büyüktüler? diyeceksiniz, bilemem... fakat 
haşmetli tevazuları içinde öyle bir heybetleri vardı ki... 
sevilsinler veya sevilmesinler öyle bir hörmet telkin 
edrlerdi ki muhataplarına.
Son büyük Sultanlardan biri olan Sabiha Sultan da 
gitti ve giderken bir Sultanlık ve bir Tarih de beraber 
götürdü.
Sabiha Sultan, hu gün artık sadece yakınlarının, 
dar, küçük ve kendisine hiç uygun olmayan muhitinin İn 
sanı değil. Ülvi ve münezzeh ruhu bu dar kafesten kur 
tülmüş, hakikî hüvvıyetini almış, Türk Milletinin ve Ta 
rihinin kadınıdır.
Üzerinde çok durulacak, uzun uzun tahkik ve tetkik 
edilecek bir şahsiyetir Sabiha Sultan. Buyurun, saha sizi 
bekliyor genç tarihçiler...
Üç Kerimeleri Neslişah, Hanzade ve Hibetuliah Sul 
tanlar ile Ablası Ülviye Sultanın kerimesi Hümeyre Ha 
mm Sultana, burada en derin taziyetlerimizi ve hörmet 
¡erimizi takdim ederiz. ,


Bir padişah kızı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository