Taha Toros Arşivi, Dosya No: 87-Refik Halit Karay.



Not: Gazetenin "Taş" köşesinde yayımlanmıştır

Altan, Çetin

Istanbul Sehir University Repository

¿Lf  ■ $  , / / Ğ  r
t t -
, ttiiiiim imiiittmiiiim imiiiiiiiMiiiiiiiiiiiiiitiMiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiMiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiimimmm
Y REFİK HALiT
' f f i 1
-“ -J N tersime gelen şey tanıdığım bir ya­
zarın ölümü ardından yazı yazmak. Bir yaza­
rın ne demek olduğunu bildiğim için onun bir 
gün kayboluverişinde her yazarı bekleyen sonu 
bir kere daha somut olarak görmenin acısı çö­
küyor içime...
Refik Halit de artık yok işti... Yetmiş kü­
sur yıllık yaşama macerası sona erdi. Onun 
parmaklan dolaşırken canlanan kitaplar, o 
tuttuğu zaman konuşan kalem ve o yazarken 
anlam kazanan kâğıt oldukları yerde olduk­
ları gibi donup kaldılar. O kitaplan başka par­
maklar karıştırsa da, o kalemi başka eller tutsa 
da. o kâğıtlara başkaları yazsa da hiç biri Re­
fik Halid'e ait dalga uzunluğundaki sesi ebe­
diyen veremiyecekler.
Refik Halit benim çocukluğumun yıldız 
yazarıydı. İnce uslubu, renkli teşbihleri, ılık 
samimiyeti ve hafif tepeden nükteli bakışıyla 
ilk kalem denemelerimizi en etkilemiş olan 
odur...
Değişmez bir hayalim vardı o tarihlerde.
Büyüyecektim, yazar olacaktım. Refik H alit- 
le açık bir arabada gezmiye gidecektik. Bir de 
saçları rüzgârda uçan sarışın bir sevgilim ola­
caktı aramızda...
Nedense yüreğimi pek okşardı bu hayal.
Geçen yıl Refik Halit'le bir dâvada bilir­
kişi olmuştuk. Dönüşte arabayla evine bıra­
kırken kendisini gülerek bu eski çocukluk ha­
yalinden bahsettimdi...
— Saçları uçan sarışın eksik kaldı, de­
mişti.
Bunca hır gür arasında kendime sakladı­
ğım tek çocuksu fiyaka galiba okuldayken im­
rendiğim hayattaki Türk yazarlarının hepsiyle 
sonradan dost olmuş olmamdır. Gazeteciliğin 
bana verdiği en süslü armağan bu oldu. Ben­
den önceki kuşaklann en parlak imzalarıyla 
yıllarca beraber çalıştım, Refik Halit'le de 
birlikte yazı yazdığımız dergiler vardı.
İlk defa Ankara Palas'ta karşılaşmıştık. 
Bana haber göndermiş, tanışmak istediğini 
söylemişti. AKŞAM'da ilk yazılarım çıkıyordu o 
tarihte. Uça uça gitmiştim. Olduğumdan da­
ha fazla görünmek ve kendimi beğendirmek 
sıkıntısı içinde yalan yanlış Arapça cümleler 
de sıralamıştım. Genç, rahat bir yazar yerine 
acemi bir çocukla karşılaşmaktan biraz hayal 
kırıklığı duyduğunu sezmiştim. Sohbet edecek 
bir konu bulup kaynaşamamıştık.
Uzun yıllar sonra ülunay'ın minyatür çift­
liğinde buluştuğumuz zaman artık hava baş­
kaydı. Meselelerimiz, düşüncelerimiz açık ve 
seçikti. Ve tek bağlantımız kendisinin lezzeti­
ne doyum olmaz düşünce bohemindeki özlü ve 
emin sanatçılara has hudutsuz fantezilerinden 
benim de zevk almamdı.
Refik Halit devri yazarlığı, olaylar karşı­
sında duyup, görüp sezdiğini en güzel anlat­
ma sanatıydı. Bizim devrimizde ise yazarlık 
toplumlar! mutlu kılacak doğrulan bulma ça-„ 
bası olmuştu. Ve bu doğrular iktisat kuralları­
nın merkezlerine yöneliyordu.
Bir gün Refik Halit'le konuşurken boyu­
na istatistikler sıralıyor ve Türkiye'nin neden 
geri kaldığının iktisadi tablosunu çizmeye ça­
lışıyordum". Refik Halit:
— Benim için öyle değişik ve yabancı şey­
ler söylüyorsun ki, ben bunlan hayatımda bir 
defa dahi düşünmedim demişti.
OsmanlI ve Meşrutiyet devri yazannın işi 
değildi bu... Onlar istidatlan, zekâlan ve üs­
lûplarındaki hünerlerle sadece güzel anlatmı- 
ya önem verirlerdi. Politikaya hevesleri ise ki­
şisel heyecanlarından ve çevre bağlanndan 
doğmuştu. Ne sosyolojiyle, ne de iktisadi bir 
radikalizmle İlgileri yoktu.
Bizim kuşağımızın yazarları güzel anlat­
madan çok, doğruyu anlatmıya yöneliyorlar ve 
bunu da bilimsel bir süzgeçten geçirerek toplu­
mun mutluluğu için metod araştırmalarında 
kullanıyorlar. Ve bu araştırmalar Refik Halid’- 
in vaktiyle yazdığı «Memleket Hikâyeleri» 
ndekl gerçekleri çok daha ayn bir açıdan ve 
nedenleriyle değerlendiriyor.
Bu farklar Refik Halid kuşağı ile aramız­
da çok kesindir Ve onlann son temsilcisi çok 
daha Cumhuriyetçi görünmesine rağmen kötü 
bir batı Burjuvazisi özlemciliğinden öteye ge- 
çemiyen. bunun için de çok daha alaturka ka­
lan Falih Rıfkı'dır.
2000 yılına doğru yirminci yüzyılı tanımış 
eski kuşağa mensup Türk yazarlarından ne ka­
lacak diye düşünüyorum. Refik Halit'den 
«Memleket Hikâyeleri» ve malzeme olarak bazı 
anılar. Falih Rıfkı'dan da yeniden değerlendi­
rilmek şartıyla yine malzeme olarak Mustafa 
Kemal'e alt bazı gözlemler kalacak belki,..
Topluma karşı çok ilgisiz ve bilinçsiz ol­
malarına rağmen benim onlara karşı saygı ve 
sevgim eski ve yeni bütün sakat yargılarını da 
bilerek sanatçı olmalarından gelmektedir. Ya­
şadıkları devir icabı daha fazlasını bilemezler­
di. Üslûplarıyla bunu örtmüş, bilir gibi gö­
rünmüşlerdi ama bu o devirde her yazarın az 
çok büründüğü bir havaydı.
Refik Halit dün akşam toprakta yattı,
Türkçeyi çok güzel kullanmış zevkli bir 
Türk yazarıydı.
Biz ondan çok şey öğrendik, ama Türk 
halkı ne öğrendi onu bilmiyorum.
ı ı ı ı ı ı ı ı ı m ı ı ı ı  ı ı ı ı  mıııııııı i i i i i i m m i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i  mııımıııı ııııııııımııııtıiiiımiHiııııııiMiıııııııtT
Taha Toros Arşivi


Refik Halit

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository