Taha Toros Arşivi, Dosya No: 5-Behçet Kemal Çağla

Anday, Melih Cevdet

Istanbul Sehir University Repository

SAHtFE ALTI 27 Ekim 1969 CUMHURİYET
ma
Behçet Kemal coşmaştur artık «Ufkunda doğacağım, ufkunda batacağım — Asırlarca yazsam
hep seni anlatacağım..»
Sınırsız devrim aşığı
İsmet İNÖNÜ
«Behçet Kemal Çağlar’m ölü­
mü haberi ağır bir sarsıntı gibi 
yüreğime çömüştür. İnsanoğlu­
nun dayanamayacağı zannolu- 
nan büyük acılara sonunda bo­
yun eğdiğini Behçet Kemal Çağ- 
lar’da bir daha tecrübe ettim. 
Şimdi düşünerek kaybımızın ö- 
nemini söyleyeceğim: Behçet
Kemal Çağlar, her niteliği ile 
bir Cumhuriyet evlâdıdır. Teni 
gençliğin aşkını ve iradesini be­
nimsemiştir. Atatürk’ten ayrıldı­
ğımızdan beri geçen 31 yıl için­
de Atatürk’ü ve eserlerini sa­
vunmaktan bir gün geri kalma­
mış olan bir örnektir. Başlı ba­
şına bir âlemdi. Politikaya sığ­
madı. Başına buyruk olarak va­
tandaşlara, hepimize kutsal bir 
yeni kuşak anlayışını dile getir­
di. Behçet Kemal Çağlar’ı nesil­
ler boyunca dünkü gibi taze ola­
rak hatırlayacağız. Geniş yüreği­
nin sınırsız devrim aşkının etki­
lerini benliğimizde duyacağız. 
Aziz Behçet Kemal, çağlayarak 
yaşadın ruhlarımızda senin çağ­
lamanın muzaffer seslerini dai­
ma taşıyacağız.»
60’LIK BİR KÖY ÇOCUĞUNDAN
KİMLİK KAĞIDI
(Behçet Kemal Çağlar, Köy Postası Dergisinin 25'inci 
yıldönümü için istenen yazıyı, hayatını anlatan bir şiir ola­
rak hazırlamıştı. Şiiri aşağıda sunuyoruz.)
Yalınayak basardım yaz - kış toprağa 
Odun toplamağa giderdim dağa;
Ata üzengisiz binmekti derdim;
Bazlama’ya çaman sürer de verdim;
Bezir yağı idi yanan lâmhamda.
Yıldız saya saya uyurdum damda..
Yufka pişirmeye firez yolardım;
Yazları üst daldan kiraz yolardım;
Yonca otlatırdım sarı tosuna;
Bayılırdım yanık un kokusuna 
Gözüm değirmende nöbet beklerken.
Büyükannem «Yasin», babam «Türküm ben» 
Ezberletirlerdi kışın her gece;
Anam başucuma gelir, gizlice,
! «Keloğlan masalı» söyler giderdi.
Nutuk söyletmekti hocamın derdi.
Amcamın yanında askerdim dimdik.
Yazın köylü kışın şehirli idik.
Mektepte leyliydim, bir uzun kıştı.
Kitaplar okudu n, aklım karıştı,
Dünya güzeli’ni düşümde gördüm.
Deniz’i onattı yaşımda gördüm,
Maden mektebi’ne zorla giderken.
Sonra Avrupa’yı dolaştım da ben 
Çeşit çeşit süsler, keyifler gördüm;
Yine de gözümde tüterdi vurdum.
Gurbette yaman özledim;
Y’ ine acıkınca çaman özledim,
Yine yıkanmaya aradım dere.
Bildim: Çabalamam benim bcy yere;
Ben ki hep bu dağın - taşın çocuğu;
Yüzyıl geçsr onbeş yaşın çocuğu...
B. K. ÇAĞLAR
Önemli
bir
dönemin
anısıdır
Çağlar
M. C. ANDAY
«Behçet Kemal Çağlar adı, ba­
na Atatürk döneminin ilginç bir 
aşamasını düşündürür. Kazanı­
lan büyük zafere ve cesur dev- 
rimlerin başarısına karşın, eski 
kuşaklar çoğunlukla, ya sessiz 
durmayı yeğliyorlar, ya da Os­
manlIdan kalma yapmacık ve öz- 
süz bir methiyecilik yolunu tu­
tuyorlardı. içinden çıktığı çev­
reyi çok iyi bilen Atatürk ise, 
yeni Türkiye’ye gerçek inancın 
genç kuaklarda bilinçleneceği ka 
nısındaydı. işte bu dönemde, 
genç bir Anadolu çocuğu, Cum­
huriyetin ve devrimlerin yaratı­
cısı Atatürk için alışılmamış 
bir içtenlikle yazdığı coşkun şi­
irlerle ortaya atıldı ve kısa za­
manda ün kazandı.
Sonra orıun Atatürkçülük yo­
lunun çeşitli alanlarında emek 
harcadığını izledik. Sık sık hal­
kın karşısına çıkmanın kimi çev 
relerde yadırgandığını herhaide 
bile bile. Çağlar, ulusal günlerin 
kutlanmasında olsun, Halkevle­
rinde olsun, başkalarının çeşitli 
nedenlerle boş bırakmayı yeğle­
dikleri bir yeri, kolay konuşma 
ve kolav vazma yeteneğiyle dol­
durmakta direnç gösterdi, önem ­
li b!r dönemin anısıdır Çağlar.»
Çajjlar’ı 
toprağa veriyoruz
Millî Ozan.. Atatürkçü Ozan.. Devrimci Ozan..: 
Buvatana, bu ulusa yürekten inanmış kişi.. Ata­
türk devrimlerini kendisine ülkü edinmiş gerçek in­
san.. Şiirleri kadar, meydanlarda, konferans salon­
larında, radyolarda, bir heyecan kasırgası gibi ese­
rek toplumu coşturan, süriikliyen, konuşmaları ile 
de unutulmıyan adam: Behçet Kemal Çağlar.. «Ke­
malizm» bayrağını, gençliğin kalbine diken, son ne­
fesine kadar Atatürk ilkelerinden tâviz vermiyen bu 
61 yaşındaki dinamik gencin beklenmedik ölümü, 
yalnız onu tanıyanlarda değil, adını duymuş tüm 
kişilerde derin bir üzüntü yarattı.
Unutulmaz 
sayfalara 
bir 
yenisi 
daha 
eldendi
S EV G İLİ ÇAĞLAR SEN DE Mİ GİTTİN ?__
Doğan Nadi’ye döktüğümüz 
göz yaşlan daha kurumadan 
Behçet Kemal’i de kaybettik... 
Arka arkaya mersiye yazmak 
- Tanrının gücüne gitmesin - 
biz dostları, biz dirsek dirse­
ğe, baş başa çalışan arkadaşları 
için ne acı ne tahammül edil­
mez bir kader, ölümün zâlim 
kıskacına o  sıcak, o sevgilerle 
dolu kalbini kaptırmadan bir 
gün evvel, Stüdyo’dan çıkıp 
Radyo’daki odama gelmiş:
— Yarınki konuşmamı yap­
tım, Kemalettin Kamu ile Nec­
det Rüştü’den söz ettim, evde 
dinlersin, fena olmadı, demiş­
ti.
Ayakta duruyordu. Her za­
manki gibi canlı, gözleri pırıl 
pırıl, yüzü hayat dolu idi. Yi­
ne her zamanki gibi sert, güçlü 
elini uzattı:
— Hadi Allahaısmarladık, bir 
işim var. ben gidiyorum, Pa­
zartesi görüşürüz, dedi.
Halâ elimde elinin sıcaklığı 
duruyor.
Behçet’in heyecanlarla, sevgi­
lerle, vefalarla dolu bir kalbi 
vardı. Her işi çabuk tutar, en 
zor ödevleri keskin ve kıvrak 
zekâsiyle şaşılacak bir aceleci­
lik içinde tamamlardı. Şâirll- 
ği de öyleydi. Ölümü de öyle 
oldu. Bu dünyadan elini ayağı­
nı çekmek üzere gittiği hasta­
nedeki yatağında ancak sekiz 
saat kaldı.
Atatürk ve devrimler şairi 
idi. Ölümü ile konferans salon­
ları, onbinlerin doldurduğu 
meydanlar. Radyo mikrofonları, 
okul kürsüleri derin bir öksüz­
lük içine gömüldüler.
Yürekten konuşur, sürekten 
severdi. Cağlar, Büyük Atatürk’ 
ün bize bıraktığı canlı bir ha­
tıraydı.
Şairliği, çok yönlü kişiliği 
üzerinde daha sonra, daha ge­
niş yazmak üzere şimdi susu­
yorum. Kolay değil O’nu top­
rağa vermeden birşeyler yaz­
mak... dedim ya, daha sıcaklığı 
var elimde elinin...
Baki Süha EDİBOĞLU
F A Z IL  HÜSNÜ DAĞLARCA
Millî ozanlarımızdan Fazıl Hüsnü Dağlarca, Behçet Kemal 
Çağlar’ı kısa ve «öz» olarak şu şekilde anlattı:
«— Behçet Kemal Çağlar'ı yitirmekle, Mustafa Kemal devri- 
minin yürekli, inançlı bir eri daha aranjızdan ayrıldı.
Yaşadığı süre içinde ahlâk örneği olmuştur. Şiirin halka 
ulaşması yolundaki çabaları da devrimin halka ulaşması çaba­
ları yanında büyük bi»- değer taşır. Böylcce şiirimizdeki yeri de., 
devrimimizdeki yeri de Taşıyacaktır,.»
Hayat Hikâyesi
 j
Behçet Kemal Çağlar, 1908 yılında Erzin­
can’ın Tepecik köyünde dünyaya gelmiştir. Or­
ta öğrenimini Kayseri Lisesinde tamamlamış, 
daha sonra Zonguldak Yüksek Maden Mühendis 
Mektebinden 1929 da mezun olmuştur. 1930 - 
1931 yılları arasında İktisat Vekaletine bağlı o- 
larak Maden Mühendisliği yapmış, ancak öm­
rünün geri kalan kısmı, eğilimlerine çok daha 
uygun geldiği için şair, öğretmen ve hatip ola­
rak geçmiştir. 1932 - 33 yıllarında Türk Dil Ku­
rumu Sekreterliği yapan Çağlar, 1934 - 36 yılları 
arasında Londra’da öğrenimine devam etmiş, 
dönüşünde Halkevleri Müfettişliğine atanmıştır.
1942 yılında Erzincan Milletvekili olarak 
TBMM’ne giren şair, dört yıllık siyasi faaliyet­
ten sonra dergicilik ve öğretmenlik yapmış, 27
Mayıs İhtilâlinden sonra Kurucu Meclis Üyesi 
olarak yeniden Parlâmentoya girmiştir.
İstanbul Radyosunda edebt müşavirlik, 
Türk Kültür Dernekleri Genel Sekreterliği gö­
revleri yanısıra öğretmenliğini ve şairliğini sür­
düren Cağlar, Ulusal ve Atatürkçü şiirleriyle 
tanınmıştır. Bunların yanısıra, Behçet Kemal 
Çağlar, oyunlar, monografyalar, opera livreleri 
ve oyunları da yazmıştır. AnkaralI Âşık Ömer 
takma adı ile bazı eserlerini yayınlayan şairin 
başlıca eserleri şunlardır: Erciyaş’tan Kopan 
Çığ, Çoban, Burtla Bir Kalb Çarpıyor, Atillâ, 
Göklerin Fethi, Dolmabahçeden Anıt Kabre Ka­
dar, Nrmık Kemal, Hür Mavilikte, Haşan Ali 
Yücel, Hayatı ve Eserleri, Battal Gazi Destanı, 
Benden İçeri, Atatürk, Kur’anı Kerim’den İl- 
h. mlar, Timur ve Yıldırım.
işte, bu üzüntüyü duyan dost 
larından bazılarının, öğretmen, 
ozan, yazar ve hatip Atatürkçü 
Behçet Kemal için düşünce ve 
anıları;
Yaşar Nabi anlatıyor
Yaşar Nabi Nayır, Behçet Ke­
mal’i yakından tanıyan bir ya­
zar ve ozan... O da Behçet Ke­
mal için anılarını kısaca şu 
şekilde anlattı:
«— Aynı yılda doğmuşuz Beh 
çet Kemalle. Aşağı yukarı aynı 
yıllarda başladık şiirimizi ya­
yınlamaya. 1933 - 1946 arası iki­
miz de devamlı olarak Ankara- 
da bulunduk. O zamanlar pek 
dar imkânlar içinde Halkevleri 
çalışmalarına ne coşkunca u- 
mutlarla katılmıştık.
Sanat anlayışımız zamanla de­
ğişti ama Atatürk devrimlerine 
ve ilkelerine bağlılık yolunda 
hep vanyana. ön safta savaştık. 
Bu saf ne kadar kalabalık ne 
kadar güçlüydü Ankaramn o 
destansı günlerinde. Sonradan 
türlü ihanetler, nankörlükler, 
döneklikler seyrekleştirdi safı­
mızı. Ama Behçet, her zaman 
en önde, o ilk günlerin heyecanı 
içinde, var kuvvetiyle haykır­
dı ülküsünü, kalabalıkları coş­
turan o gür sesiyle görev ba­
şındaydı hep. Yıllar o ülkünün 
ateşini söndürememiş. delikan 
Iı enerjisini tüketememişti. A- 
tatiirk devrimlerinden bile bi­
le verilen tâvizlerin, kalleşçe i- 
hanetlerin yarattığı korkunç 
geriye gidişin pek çoğumuzun 
üzerinde bırakmış olduğu ağır 
epttji, hiç du/mamışçasına ener 
jisini, iyimserliğini korudu so­
na kadar. Dalların yemyeşil 
gürbüzlüğü içinde, genç bir çı­
nar gibi dimdik ayaktaydı. Na­
sıl vıkılıverdi birden? Ne bek­
lenmedik bir devriliş oldu bu!
Cumhuriyet Bayramına beş 
gün kala... Belki de 10 Kasım­
da kiirsii kürsü koşarak hay­
kıracağı imanlı konuşmaları­
nın hazırlığı İçinde olduğu bir 
sırada ne hazin bir göçüştür 
bu!
1936’larda bir gün. halkın şa­
iri olarak çıktı ortaya. Halkın 
şairi olarak kaldı sonuna ka­
dar. Ne sevdiği halka ihanet 
etti, ne de hayran olduğu Ata’- 
ııın yolundan saptı bir santim. 
Tuttuğu yol da gerçekten halk 
yoluydu, uygarlık ve insanlık 
yoluydu. Bütün bu vanlarıyie 
saygımıza, sevgimize hak kaza­
nır Behçet Kemal.»
ÖĞRETMEN BEHÇET KEMAL ÇAĞLAR — İlkokulların yeni 
ders yılma başladığı gün bir okulda ilk dersi veren Behçet Kemal 
Çağlar, henüz basılmayan «Bogaç Han Destanı» adlı manzum 
masalını okumuş ve Atatürk’ü ve O'nun çocuklar konusundaki 
görüşlerini anlatmıştı.
BİR K ER R E DOĞRUL ATAM !
Beni İmrendiriyor kendine gözüm yaşı 
Siniyor toprağına, bak usul usul, Atam!
Sensiz anlamıyorum hiçbi çeşit sevgiyi 
Bırak taşı • toprağı, içimde kurul Atam!
Yine Anıtkabrinin düştüm eteklerine
Sel sel dökül omuzumdan, gönlümde kurul Atam!
Bir hen miyim sanırsın eli böğründe kalan 
Sensiz öksüzden be*er, ulusun yoksul, Atam!
Dağlar başı dumandır yurdun hali yamandır 
Rüzgârlar avutmuyor bayrak yine dul. Atam!
Çırpınıp durmaktasın biliyorum orda sen 
Senden daha sabırsız orda hangi kul. Atam!
İstanbul’dan Samsun'a çıkar gibi yavaşça 
Buraya dönmek hin bir çarecik bul, Atam!
Çil yavrusuymuş gibi dağılsın şu cüceler
Bi • kerre doğrul Atam, bir kerre doğrul Atam!
B. K. ÇAĞLAR
Ulusal Sair Behcet 
Kemal Çağlar’ ı kaybettik
Behçet Kemal Çağlar, beş yıl 
önce TRT kurulurken, onun ilk 
yönetim kurulu üyesi olmuştur. 
Kısa bir süre sonra <ja yönetim 
kurulu başkanlığına seçilmiştir. 
Bu sıfatları ile TRT’ye hizmetleri 
büyüktür.
Edebiyat âleminde kendisine 
verilen (Ulusal Şair) vasfım, bü­
tün bir ömür boyu, adım adım 
kazanmış bir şairimizdi.
Bahçet Kemal Çağlar milliyetçi 
idi. Onun şiirlerindeki ulusal gü 
eü, sesi ve ülkücülüğü ilk sezen 
Atatürk olmuştur.
Adnan OZTRAK
Behçet Kemal Çağlar hürriyetçi 
idi. İnsan hak ve hürriyetlerinin 
savunucusu idi. Milletimizin çağ 
daş uygarlık düzeyine ulaşma­
sı isteği ve hasreti, onu coşturur- 
du. Onun bu özellikleri, bütün 
şiirlerinde temel yapıyı teşkil et­
miştir.
TRT Yönetim Kurulu üyesi ve 
Başkanı olarak yaptığı hizmet­
lerde, şahsiyetinin bu nitelikleri 
her fırsatta belirli olmuştur.
İnsanlık ve uygarlık âşığı miı 
H şairimize rahmetler dilerim.
Taha Toros Arşivi


Önemli bir dönemin anısıdır Çağlar

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository