Taha Toros Arşivi, Dosya No: 178-Abidin Din

Gürsel, Nedim

Istanbul Sehir University Repository

Abidin 
Dino, 
Paris'te 
ilginç bir
karma
sergi
düzenledi
Gerçeküstücülüğün ilk 
bildirisinde Pierre Re- 
verdy’nin ağzından şu tüm­
ceyi yazıyordu Breton:
"im ge bir karşılaştırma­
dan değil, birbirine uzak iki 
gerçeğin yaklaştırılmasm- 
dan doğar. Yaklaştırılan 
gerçekler birbirlerine ne ka­
dar uzaksa imge de o kadar 
güçlü olur. Şiirsel gerçekliği 
ve etkileme gücü o oranda 
artar." (Manifestes du 
Surréalisme, s. 31)
Paris’te yaşayan ünlü 
ressamımız Abidin Dino’- 
nun düzenlediği sergiyi ge­
zerken yukarıdaki sözleri a- 
mmsadım. Ondokuzuncu 
yüzyıldan kalma üç büyük 
pasaj düşünün, içlerinde 
yığınla dükkân; kitapçılar, 
saatçılar, plâkçılar, pasta- 
hane ve kahveler, turizm 
büroları, oyuncakçı dük­
kânları, fotoğrafçılar, ku­
yumcular, v.b. Aceleyle yü­
rüyüp evlerine dönen, kimi 
zaman da alışveriş etmek i- 
çin dükkânlara girip çıkan 
kalabalığın arasından süzü­
lüp bir vitrinin önünde dur­
duğunuzda Picasso’nun son 
yapıtlarından biriyle ya da 
Braque’in o ünlü kuş figü­
rüyle karşılaşacağınız aklı­
nızın ucundan bile geçmez 
elbet. Oysa mucize, alışıl­
mamışın o çarpıcı güzelliği, 
karşıdaki pulcu dükkânı­
nın, bir mobilyacı ya da o- 
yuncakçının vitrininde sizi 
beklemektedir. Eski bir pul 
koleksiyonunun solgun 
renklerine karışmış Picas- 
so’nun çizgileri; oyuncak 
trenlerin, mavi gözlü, al ya­
naklı taşbebeklerin arasın­
da bir Mıro, az ilerdeyse 
Chagall’ın, Max Ernest’in 
büyüleyici dünyaları. Bü­
tün bunlar Modern Sanat'
d >
Müzesi’ııin aydınlık duvar­
larında değil, Paris’in en es­
ki alışveriş merkezlerinden 
biri sayılan Verdeau, Jouf- 
froy ve Panoramas pasajla­
rının vitrinlerinde durmuş, 
kendilerini çevreleyen eşya 
kalabalığı içinde dalgın bir 
gözün ilgisini bekliyorlar. 
Kimi iyice bütünleşmiş v it­
rindeki eşyalarla, (Miro’nun 
tablolarındaki o ele avuca 
sığmaz çocukluğu çağrıştı­
ran figürlerde olduğu gibi); 
kimi bir köşede yapayalnız. 
Kimiyse, çevresine düpedüz 
ters düşen ve uyumsuzlu­
ğun göz alıcı ışığında alış­
verişe gelen insanları şaşır­
tıyor.
Aragon gerçeküstücü dö­
neminde yazd ığ ı “ Paris 
Köylüsü" adlı yapıtının bir 
bölümünde bu pasajların 
karmaşık gerçekliği içinde 
biraraya gelen raslantısal 
güzellikleri anlatır. (1926). 
Onca "modern mitoloji” nin 
kaynağıdır bu beklenmedik, 
ş a ş ı r t ı c ı  g ü z e l l i k ­
ler. Harikulâdelik, gerçek 
dünyada beliren karşıtlık­
lardan oluşur. Abidin Dino 
sergiyi düzenlerken “ Paris 
Köylüsü’ ndeki şu tümce­
den yola çıkmış: "Paris’te 
Büyük Bulvarlar’m yanın­
da bulunan, nedense pasaj 
diye tuhaf bir adla niteledi­
ğimiz o üstü kapalı galeri­
lerde alışılmamışın ışığı e- 
gemendir.”
işte bu ışığı yakalamak i­
çin, kapitalist ekonominin 
“ arz ve talep" yasasının ge­
çerli olduğu bir yere insanın 
yaratıcı etkinliğini götür­
müş Dino. Tüketim ya da 
kullanım amacıyla sergile­
nen eşyaların içine yontu­
lar, resimler yerleştirmiş. 
Böylece, plâstik sanatları 
müze, galeri, v.b. gibi gele­
neksel bağlamlarından çı­
karıp çağdaş bir ortamda 
sergilemek, kullanıma yö­
nelik nesnelerle güzellik ta­
şıyan nesneleri biraraya ge­
tirmek istemiş. Sanayi top- 
lumunda gün geçtikçe “ do­
ğallığını" yitiren bir doğay­
la, onu bilinç ve biçim düze­
yinde yeniden kurmaya ça­
balayan resim sanatı ara­
sındaki karmaşık ilişkiyi 
somutlaştırmış bir bakıma. 
Pazara sürülen bir örnek 
malların arasına birbirine 
hiç benzemeyen, her biri 
kendine özgü unsurlar taşı­
yan sanat ürünlerini serpiş­
tirmiş. Üç pasajda da çağ­
daş resmin büyük ustaları 
yer alıyor. Braque’lar, P i­
casso, Masson, Matisse, 
Leger, Miro, Steinberg, G i­
acometti, Max Ernest’ler. 
Bu listeye Kijno, Del Paz- 
zo, Adami, Titus Carmel, 
v.b. gibi yeni ressamların 
da adlarını eklemek gerek. 
"Paris Köylüsüne Saygı” 
adını taşıyan sergiye seksen 
sanatçı bir ya da birkaç ya­
pıtıyla katılmış. Abidin D i­
no, Mübin, Utku Varlık, 
Kornet, Mehmet Nazım, Nil
Yalter, Kemal Baştuji gibi 
Paris’te yaşayan Türk res­
samları da bu sanatçılar a- 
rasmda. Dino, sergiyi ta­
nıtmak amacıyla yazdığı 
çağrı bildirisinde şöyle di­
yor:
“ Bir çeşit ‘insan akvar­
yum ları’ olan Verdeau, 
Jouffroy ve Panorama pa 
sajlarmda biraraya gelmiş 
seksen ressam ve yontucu. 
Bu garip gezinti de neyin 
nesi? diyeceksiniz. Sorunu­
zun yanıtı Aragon’un ‘Paris 
Köylüsü’nde gizli.”
192b yıllarının Paris’ini 
şaşırtıcı bir imgelem gücüy­
le betimleyen Aragon’un 
yapıtı Dino’nun çabasıyla 
yeni bir boyut kazanıyor. 
Daha doğrusu, sözkonusu 
yapıttan esinlenerek düzen­
lenmiş bir karma sergi res­
min gösterilme koşulları üs­
tüne yeniden düşündürüyor 
insanı. Pasajları dolaşırken 
vitrinlerdeki eşya kalabalı­
ğının resimleri örtmediğini, 
tam tersine resimlerin bu 
yeni bağlamda geleneksel 
sergileme yöntemlerine o- 
ranla daha değişik boyutlar 
kazandığını gördüm. Sergi­
lenen yapıtların raslantınm 
o şaşırtıcı ışığında yepyeni 
bir kişilik kazandığını söy­
lemeliyim. "Paris Köylüsü­
ne Saygı" bu yılki sanat o- 
laylarının en ilginçlerinden 
biri kuşkusuz.
NEDİM GÜRSEL , Paris
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5  1 2 6 7  1 0 0 6 *


Abidin Dino, Paris'te ilginç bir karma sergi düzenledi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository