Taha Toros Arşivi, Dosya No: 154-İsmail Habib Sevü

Göksel, Ali Nüzhet

Istanbul Sehir University Repository

Otuz yıldanberi durmadan gazete ve dergilere 
makaleler yazan, kitap yayan İsmail Habip ne ya­
zık ki, bir daha sesini duyurmadan, yeni yazılarını 
okutmadan bütün bir dost ve okuyucu kalabalığının 
sevgi dolu gönüllerinde yaşamak üzere ebedî sükû­
na karıştı. İnsan bu türlü hareketli ve ele avuca sığ­
mayan bir insanın susmasına kolay kolay ahşamaz. 
Daha bir zaman, yazı yazdığı gazete ve dergilerde o- 
n». aramakta devam edeceğiz. Bu bir yıl, belki on 
yıl sürecek. Fakat zamanın bizden ayırdığı diğer 
dostlarımızın, hatıraları arasında günün birinde o- 
nun da bir daha gelmemek üzere aramızdan ayrıl­
dığına alışmış olacağız...
İsmail Habip edipti, hatipti ve öğretmendi. Fa­
kat bütün bunlarla beraber o, bu memleketin bu 
milletin yetiştirdiği bütün kıymetleri seven ve onları 
sevdirmeye çalışan, bir insandı.
Ben onu ilk defa «Namık Kemal ve Ziya Gök- 
alp» toplantısında tanıdım.
Bundan çok zaman önce idi. Üniversite gençleri 
bu iki Türk büyüğü* için bir tören yapmıştı. O günü 
hatırlıyorum. Üniversitenin konferans salonu hınca 
hınç dolu idi. Önce bir Profesör töreni açtı. Yaptığı 
kısa bir konuşma sırasında Türk inkılâbında bu iki 
adamın hiç rolü olmamıştır dedi. Böyle bir günde 
bu türlü bir konuşmayı beklemiyen dinleyicilerde 
bir kımıldanma, gürültülü bir konuşma başladı. Kala­
balık arasından: Bu söze ne lüzum vardır? gibi ses­
ler duyuldu. Bu yüzden konferans sıcaklığını kaybe­
der gibi oldu. Ondan sonraki konuşmalar âdeta ta­
kip edilmez oldu. Nihayet sıra İsmail Habibe geldi. 
O da herkes gibi sinirlenmişti. Söze başlarken, «bu 
memleketi seviyorsak onun yetiştirdiği kıymetleri de 
sevmeliyiz. Ve onlara haklarını vermeliyiz. Bu millî 
vazifemizi yapmazsak yeni kıymetleri yetiştiremeyiz. 
Bugün de kafalarımızda, gönüllerimizde bu iki mürşi­
din yaktıkları meşalenin ışıkları vardır. Biz bunlarla 
yolumuzu aydınlatıyoruz...» dedi. Konferans salo - 
nunun tavanları genç göğüslerden kopan yaşa sesle­
ri, alkış sadalariyle doldu.
İsmail Habip, gerçekleri korkusuz söylerdi. 
İnandığı şeyleri anlatırken, belâğati daha coşkun o- 
lurdu. Güzel buluşları ince nükteleri ile dinleyicilerin 
gönüllerini fethederdi. Fakat güzel söz, yazıya geç­
mezse çabuk unutulur. Bu yüzdendir ki, birçok söz 
sanatkârlarımız, unutulup gittiler. Fakat İsmail Ha-
Yazan: Ali Nüzhet GÖKSEL
bip yalnız bir söz adamı değildi. Onun ilk eseri olan 
«Türk teceddüt edebiyatı tarihi» yıllar yılı okulları­
mızda, okundu. Bizde Tanzimattan bu yana gelişen 
Türk edebiyatını onun bu eserinden okumamış genç 
ve orta yaşlı aydın yok gibidir. Bu eser, ilk çıktığı 
zaman bütün fikir ve sanat çevresinde derin bir alâ­
ka uyandırmıştı.
Gazetelerde, dergilerde bu eser hakkında birçok 
yazılar çıktı. Yapılan tenkidlere, İsmail Habip ce­
vaplar verdi. Onun felsefî ve edebî kültürle müceh­
hez olan yazılan, hele ilk zamanlarda bunlar ne 
kadar derin bir zevkle okunurdu.
İsmail Habibin bu eseri, Türk edebiyatının ye­
nilik çağına dair yazılmış olanların en iyisi idi. Di­
ğerleri sanat, fikir ve metod bakımlarından bu eser­
le ölçülemiyecek kadar geridirler. Bunlar arasında 
kalbur üstü kalabilen İbrahim Necıııinin edebiyat 
tarihi de İsmail Habibin eseriyle kıyaslanamaz.
«Türk teceddüt edebiyatı tarihi» nde yer yer 
süpjektif hükümlere rastlamak mümkündür. Fakat 
hemen ilâve etmek lâzımdır ki, İsmail Habip kupku­
ru bir edebiyat tarihçişi olarak yalnız bilgi ve vesi­
ka ile eserini hazırlamış değildir. ,
O bir sanatkâr hüviyetiyle fikir ve sanat adam­
larının eserlerini tahlil etmiş, kendi ruhunun bu e- 
serlerden aldığı heyecanları da o kendine has olan 
üslûbiyle bu duygularını da dile getirmiştir. Böylece 
İsmail Habip bütün eserlerine kendi sanatım da kat­
mıştır denebilir. Bu eserden sonradır ki, bu yenilik 
çağı hakkında bir hayli kıymetli eser yazıldı.
İsmail Habip bu eserinden sonra, «Doğudan Ba­
tıya» ve anayurda yaptığı seyahatlerini yazdı. Yur­
dumuza ait olan bu ikinci eseri de çok beğenilmişti. 
Bu eserde şehirlerin panoraması, tarihi ve coğrafyası 
onun zengin buluşlariyle süslenmiş, gördüğü ve gez­
diği memleketler canlı canlı bütün iç ve dış âlemleriy­
le yaşatılmıştı.
Yine onun iki kocaman cilt halinde yazdığı 
«Avrupa Edebiyatı ve Biz» eseri de uzun bir çalış­
manın mahsulüdür. Fakat bu büyük işte diğer 
eserlerinde olduğu kadar muvaffakiyet göstermiştir, 
denilemez.
Son yıllarda yazdığı Atatürk eseri ve dil hak- 
kındaki kitabı, onun en iyi eserlerindendir.İsmail Ha­
bibin daha kitaba girmemiş gazete ve dergilerde kal­
mış birçak sohbetleri ve tenkitleri vardır. Evet eser­
leri var. Onu okuyanlar ve sevenler vardır, fakat çok 
yazık ki, bugün aramızda artık o yoktur.


İsmail Habib

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/132993/3/001640206010.pdf

İsmail Habib

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository