Taha Toros Arşivi, Dosya No: 70-Halit Fahri Ozanso

Çınarlı, Mehmet

Istanbul Sehir University Repository

Lâj
B İ R  E D E B İ Y A T  A N K E T İ N İ N  
D Ü Ş Ü N D Ü R D Ü Ğ Ü
M E H M E T  Ç I N A R L I
G aVS' SSSaS« Un ^a e^r gazetesinde 46 gün devam eden edebiyat an- ketinıgoraunüz mü? Edebiyatın gazetelerden büsbütün kovulduğu, 
şöhretini şairlik veya hikâyecilikle sağlamış olanların bile, bir gazete köşe­
sine kurulduktan sonra, şiirden, hikâyeden, edebiyat dergilerinden bah­
setmeyi suç saydıkları bir zamanda, bir gazetenin yarım sayfadan fazla bir 
kısmını 46 gün süreyle edebiyat anketine ayırması övülecek bir davranıştır.
Ne yazık ki, anketi yapan bu fırsatı gerektiği gibi değerlendirememiş, 
işe gerektiği kadar önem ve ciddiyetle sarılmamıştır. Anketin adı «Beş kuşak 
konuşuyor». Bu beş kuşağın birbirinden hangi vasıflarla ayrıldığı ve her ku­
şağı kimlerin temsil ettiği belli değil. Anket önceden hazırlanan bir plâna 
göre çeşitli çevrelerden seçilen kimselerin sırayla konuşturulması şeklin­
de yapılmamış, bir karmakarışıklık, içinde, bir kör döğüşü halinde başlatılıp 
bitirilmiştir.
Gavsi Ozansoy, anket cevaplarından birine yaptığı başlangıçta «Çok­
tan beri edebiyattan kopmuştum. Bu ankete başladıktan sonra, tekrar eski 
günlerin havası içine döndüm. Bir daha da o havanın dışına çıkmaya niyetim 
yok. Şimdi tek tek şiirleri, yazılarıyla tanıdıklarımı bütünüyle anlamak, 
kavramak için, bu anket biter bitmez kitaplarına saldıracağım» diyor (1). 
Yazarın önce günümüz şair ve yazarlarının kitaplarına «saldırıp», onlar hak­
kında genel bir bilgi edinmesi, sonra anket düzenlemeye girişmesi daha 
normal olmaz mıydı?
Gavsi Ozansoy'un işe tersinden başlaması ona anket boyunca inanıl­
maz gaflar yaptırdı. Meselâ, çeyrek asrı geçen bir zamandan beri hemen bü­
tün edebiyat dergilerinde şiirler yayınlayan, iki de kitabı bulunan bir şairin 
kendi tarzından oldukça uzak bîr şiirini ele alıp bazı sonuçlara varmağa 
çalışırken «Eğer bütün şiirlerinde aynı hava hâkimse» kaydını koyarak, en 
popüler şairlerimizden bile habersiz bulunduğunu isbat etti. (2) Bir hika­
yeciyi «...En son kuşak'ın en önemli hikâye yazarlarından, iyi bir sanatçı» 
(3) olarak takdim ettikten sonra, biraz aşağıda, hakkında hüküm verdiği 
bu «iyi» ve «önemli» hikâyecinin hikâyelerini okumadığını itiraf etti. «Çok­
tan beri edebiyattan kopmuş» bulunduğunu unutarak, bazı genç şairleri «en 
son kuşağın güç bakımından en önde gelenleri arasında» saydığını söyleye­
cek kadar yetkili ve iddialı görünmekten çekinmedi. (4)
Anketin sorularından biri «—  Edebiyatımızda dün mü daha kuvvetliydi.
3
Y A K I N M A L A R  --------
C a n  K e r v a n ı :
Mum bitti, adak çözüldü, yollandı yatır, 
Maytaptan, mahyadan habersiz bozkır... 
Can kervanı yolda kaç talandan geçmiş! 
Yarenliğimiz Hoşça Kalın’dan açılır.
İ ç e r l e k  K a p ı :
Kaynak susamış, körpe fidanlar bu çalı,
Ay sendeliyor son dönemeçten bakalı;
Az çok aralık tutan içerlek kapıyı,
Bir iskambil, bir el, bir kahve falı.
C E M A L  Y E Ş İ  L------------
bugün mü?» sorusu-gerçek bir düğümü çöz­
mekten çok-gençlerle yaşlıları kapıştırmak ga­
yesini güder gibiydi. Ne var ki —  ankete ver­
diğim cevapta da belirttiğim gibi —  « dün» 
le «bugün» ün sınırı kesin bir şekilde çizilme­
diğinden, kimin düne, kimin bugüne ait oldu­
ğu anlaşılamadı. Cepheler tam olarak teşek­
kül etmediği, kimin hangi safta döğüşeceği 
belli olmadığı İçin, kavganın da pek tadı çık­
madı.
E debiyatımızda «dün - bugün», «eski - yeni» çekişmesinin yirmi yıldan fazla bfr 
zamandan beri içinde yaşıyorum. Aslında bu 
çekişmeyi manasız bulurum. Edebiyat dünya­
sının - memuriyetlerde olduğu gibi - donmuş 
kadroları yoktur. Birinin yükselmesi için ön­
cekinin yerinden ayrılması gerekmez. Ama, bu 
gerçeği ne gençlere kabul ettirmeye imkân 
var, ne de yaslılara. Gençler kendilerine yer 
açmak için yaşlıları, yaşlılar da yerlerini ko­
rumak için gençleri durmadan inkâr ederler.
Bu bitmeyen kavgadan en çok zarar gö­
renlerin eski nesle saygı gösteren «Sezar'ın 
hakkını Sezar'a vermek» ten çekinmeyen
4 .
gençler olduğunu da acı acı görmekteyim. Bu 
gençler, isyancı arkadaşlarının eski nesle 
yağdırdıkları kurşunlara - büyük bir vefa 
duygusu ve değerbilirlikle - göğüs gererek 
ağır yaralar alırlar. Ama, eski nesle mensup 
olanların bir «hırsı piri» ile yalnız kendilerini 
düşündüklerini, kendilerinden sonra edebi­
yatçı yetişmesini istemediklerini farkedemezler. 
Eski nesli savundukları için karşıdan hedef ol­
dukları kurşunlara, bir de eski neslin arkadan 
sinsice sapladıkları hançerler eklenir.
Eskilere saygı duymak başka, eskilerden 
ilgi ve anlayış beklemek başka şeydir. Birin­
cisini bütün gençlere tavsiye ederim, ¡kincisi­
ni ümit etmemek şartiyle. Eski şöhretlerin 
kendilerini topa tutarak rahatlarını kaçıran is­
yancı gençlerle bazan ister istemez ilgilenip, 
sırf belâyı defetmek için, onlara tavizler ver­
diklerine tesadüf edilse bîle, huzurlarında «el 
pençe divan duran» saygılı gençlere değer 
verdikleri, oturacak bir yer gösterdikleri he­
men hiç görülmemiştir.
Yeni gençlerden bazılarının çıkardıkları 
bir dergiye «Tanınmış yazarlar yazı gönderme­
sin, yayınlamayız.» şeklinde bir açıklama koy­
malarını yadırgadım. Edebiyata yıllarca emek 
verip, şöhrete ulaşmış ak saçlı bir yazarın ya­
yınlanmak üzere yolladığı bir yazıyı - yeteri 
kadar başarılı olmasa bile - yayınlamayıp geri 
çevirmeyi hiç bir dergiye yakıştıramıyacağım 
bir değerbilmezlik sayarım.
Ama, gençlerin eski şöhretlere duydukları 
saygı hiç bir zaman boyunlarını onların insafına 
ve değer hükmüne teslim edecek kadar ileri 
gitmemeli. Aksi takdirde, uzatılan boyunları o 
buruşmuş veya buruşmaya yüz tutmuş ellerin - 
pek nadir istisnalar dışında - acımadan kopara­
caklarını biliyorum.
(1) Haber Gazeteni, 24 sayılı konuşma
(2) Haber Gazetesi, aynı konuşma
(3) Haber Gazetesi 15 sayılı konuşma
(4) Meselâ, 45 sayılı konuşma
Taha Toros Arşivi


Bir edebiyat anketinin düşündürdüğü

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/167280/3/001514885006.pdf

Bir edebiyat anketinin düşündürdüğü

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository