Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Ahmet Cevat Paşa-Cevat Şakir Kabaağaçlı

Not: Gazetenin "Pazarın Penceresinden" köşesinde yayımlanmıştır

Erez, Selçuk

Istanbul Sehir University Repository

14
Sen bir yazarsın Şirinaki!
PAZARIN PENCERESİNDEN
SELÇUK EREZ
alikamas Balıkçısı’nın yeğeni, 
aktris Şirin Devrim’in, eski 
İstanbul’u, Cevat Bey’i ve Şakir 
sülalesininressamlarıyla, şairleriyle, 
askerleriyle diğer fertlerini konu edinen bir 
kitap yazmış olduğunu sevinçle öğrendim.
Aşiretin başı 1890’larda imparatorluk 
devrinde başbakanlık yapmış olan Vezir’i 
Azam Cevat Paşa’dır. Şirin Devrim’in annesi 
920’lerin Istanbulu’nun önde gelen 
güzellerindendir; İzzet-Merih Devrim İe  
evliyken Irak Kralı Faysal’m kardeşi ve 
Ürdün Kralı Hüseyin’in büyük amcası Emir 
Zeydilekaçar. Yaşamı boyunca Adolf 
Hitler' le çay bile içer (Führer kakaoyu tercih 
etmişti). Bu Bn. Devrim’in Alman 
'boyfriend'i Joachim Stalingrad’da ölür...”
Sunday Daily’ninkitap eleştirmeni Muray 
Sayle Şirin Devrim’ in “ATurkısh 
Tapestry” başlıklı kitabım /(Quartet Books 
London, 1994)böyle olağandışı olaylarla dolu 
bir aile yaşam öyküsü olarak tanımlamış. (18 
Ağustos 1994).
The European’m 5-11 ağustos sayısında 
Hugh Pope ise bu konudaki bir yazısında 
kitapta anlatılanların Yakın Doğu tarihinin bu 
bölümüyle yeterince irtibatlandırılmamış 
olmasına üzülüyor.
Bence Şirin Devrim'inkitabı, bu yazarların 
tanımladıkları ve yorumladıklarından çok 
farklı özelliklere sahip. Bu farkları 
algılamamalarının nedeni Devrim’in 
memleketini yeterince tanınıamaları olabilir.
Devrim’ in kitabı 20. yy ’ da Türkiye’ de olup 
bitenleri anlamamıza katkıda bulunuyor mu? 
Kuşkusuz evet! Ama bu kitap her şey den çok 
“Şakir”lerinarasmda Halikarnas 
Balıkçısından başka yazarlığa yatkın bir 
kimsenin bulunduğunu da yansıtıyor. Kitabın 
ensonbölümünde bu işin “yatkınlıktan” ötede 
bahis konusu olduğunu anlıyoruz:
“ABD’ de yaşamama ve çalışmama rağmen 
el imden geldiği kadar İstanbul’a dönerim. 
Doğduğumda nüfusu yarım milyon olan bu 
kent, köysel bölgelerden gelenlerle dolup 
taşmış kalabalık bir metropolise dönüşmüştür;
Şirin Devrim
on bir milyon insan barındırmaktadır. Ben bir 
sahil kahvesinde, bir çınarın gölgesinde oturup 
çay içmek, yoldan geçen satıcıdan alacağım 
simidin susamlı kabuğunu dişlemek ve Haliç 
u Ikunda batmakta olan güneşin ışınlarının 
Asya sahillerindeki evlerin pencerelerinden 
yansımasını seyretmek için dönerim bu kente.
Tabii her dönüşümde bugün artık bir deniz 
otobüsüyle yirmi dakikada varılan 
Büyükada’ya giderim. Şakir Paşa’nın 
malikânesi iki katlı kondaminyumlara 
dönüştürülmüş. O koskoc;-'~ an evimiz artık 
küçük, eğri büğrü daireleri rındırmaktadır. 
Eskiden sahilde yer alan ve önünden denize 
girdiğimiz Ayşe Teyze’nin evinin bulunduğu 
yerde kuzenlerimNermidil ve Erdem iki ev 
yaptırmışlardır. Bugün sahillerin halka ait 
olduğu görüşü egemen olduğundanbu yalının 
önü doldurulmuştur ve artık denizle arasında 
biryol ve bir de park mevcuttur. Aslında pek 
fark etmez; çünkü Marmara Denizi o kadar 
kirlenmiştir ki burada denize girmek zaten 
güçleşmiştir...
Adaya her gidişimde bir faytona biner aday ı 
çepeçevre dolaşırım. Allah’tan bu değişmedi:
Motorlu araçlara hâlâ müsaade edilmiyor.
Atlar y olboyunca klip-klap klip-klap 
gittiklerinde.... bazı eski görüntülere, 
çamlıklara, çivi di koylara ve Marmara'nın 
maviliklerine kavuşurum. Büyükbabamın 
adım taşıyanbir sokaktan geçerim.
T epede birbirine yaslanmış mezar taşları ile 
dolmuş ve ormanlaşmış mezarlığa çıkarım. 
Akrabalarımın otlar arasında yarı yanya 
kaybolmuş mezarlarına bakınca “yitirme” 
hissim o kadar ağır basar ki gözlerimden yaşlar 
boşalır. Büyükbabamın, büyükannemin 
kardeşlerimin, Emin Amca’mın ve Hakiye 
Teyzem’in, Charles Amca’mın, Aliye 
Teyze ’ min mezarlarına güller koyar ve bu 
adada yıllarca önce geçirdiğimiz günleri 
hasretle anımsarım.. Sonra avuç dolusu 
yasemini gökyüzüne savurur demir kapıya 
doğru yürürüm.
Bu satırlar sıradan bir yazarın ürünü 
değiller.. Bence Şirin Devrim “Uluslararası 
ilişkiler” tahsil etmiş, bir süre tiyatro 
sanatçılığı yapmış iyi bir yazardır!
Kitabının başatmotifi “kente dönüş”tür: 
Annesi Irak’ ın Berlin Büyükelçisi’nin eşidir; 
Alman başkentini etkiler ama görevleri sona 
erince Bağdat’a değil, Büyükada’ya dönerler. 
Bağdat’a aitliklerinin de eşininkral ailesinden 
olması sonucu padişahın uçağı ile gezerler ama 
özlenen, rüyalara giren Büyükada’dır. Eninde 
sonunda aile İstanbul’a döner, ikinci Dünya 
Harbi Avrupa’yı kasıp kavururken burası bir 
cennettir. Sonra? Bağdat’a gidişler, İstanbul’a 
dönüşler... Şirin, ABD’de sürdürür eğitimini 
ve tatillerde şimdi Irak’ m Londra Büyükelçisi 
olan üvey babasını ziyareteder. Evlenir... 
İstanbul’u özler oraya döner. Çok söylenmiştir 
ama yeterince kavranılmamıştır: Kentler her 
şeyden önce, buralarda yaşamışların 
belleklerinde oluşan birikimlerin 
kaynaklarıdır. İnsanlara uygulayabileceğiniz 
en ağır işkence onların çocukluk, gençlik, 
ihtiyarlık yaşamlanmn geçtiği ortamları yok 
etmektir. Hitlerbunu bildiğinden PolonyalIları 
cezalandırmak için Varşova’yıyerlebir 
etmişti. S ovyet rej imi bu nedenle uyumsuz 
y azarlan yurtdışına sürmüştür.
Bu kentin bir ailenin fertlerini belleklerinde 
nasıl birikimler oluşturduğunu, onlara daima 
kendine dönüldüğünde iyileşmelere yol açan 
bir ruhsal sığınak olduğunu görürsünüz bu 
kitabı okuduğunuzda. O zaman içinde 
yaşamayı sürdürenleri bile yabancılaştıranbu 
hunhar değişimin yol açtığı ve yol açacağı 
dramları daha iyi kavrarsınız. Lütfen biri bu 
kitabıhemenTürkçeyeçevirsin!
Taha Toros Arşivi


Sen bir yazarsın Şirinaki!

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/167025/3/001512447006.pdf

Sen bir yazarsın Şirinaki!

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository