Taha Toros Arşivi, Dosya No: 178-Abidin Din

Sönmez, Necmi

Istanbul Sehir University Repository

SAYFA CUMHURİYET
KÜLTÜR
Abidin Dino’nun Paris’teki son kişisel sergisinde her dönemine ait çalışmaları sunuluyor
‘Eşzamanlı’ ve farklı yorumlar
64x54 cm, tuval üzerine yağlıboya.
dergide yer alan 60 resmin önemli bir 
bölümünün sanatçının değişik 
dönemlerine ait çalışmaları, izleyicilere 
Dino’nun ‘eşzamanlı’ yorumlarını farklı 
açılımlarıyla inceleme fırsatını tanıyor.
‘Antibes resimlerinden’ ‘Paris’ 
resimlerine, ‘paysages visionnaires’ 
dizisine kadar Dino’nun sıra dışı bir 
gelişim çizgisi olmasına rağmen, ortak 
yaklaşım açıları, leitmotivleri de var. Dino’yu 1993’te yitirmiştik. (Fotoğraf: BENNU GEREDE)
NECMİ SÖNMEZ________________
PARİS - ‘Paysages’ başlığı altında, 
Abidin Dino’nun Paris’teki Galerie Vı- 
eille du Temple’de açılan son kişisel ser­
gisi, sanatçının hemen hemen her döne­
mine ait çalışmalarından örnekler sun­
makla beraber, onun şimdiye dek hiç­
bir yerde sergilenmemiş olan ilginç re­
simlerini de içeriyor. Dino’nun ister so­
yut, ister gerçeğe bağlı olarak, doğa, 
yakın çevresine, yaşadığı kentlere ba­
kış açısını retrospektif bir kaygı taşı­
madan yan yana getiren bu serginin ön­
celikle ortaya çıkardığı özellik, Dino’nun 
gördüğü form ve renkleri kompozis­
yonlarına aktarırken birçok yorumlama 
biçimini ‘eşzamanlı’ olarak kullanma­
sı.
Sergide yer alan 60 resmin önemli 
bir bölümünün sanatçının değişik dö­
nemlerine ait çalışmalarının blok blok 
sergilenmesi, izleyicilere Dino’nun ‘eş­
zamanlı’ yorumlarını farklı açılımlarıy­
la inceleme fırsatını tanıyor. ‘Eşzaman­
lılık’ derken tartışmaya açmak istedi­
ğim, sanatçının aynı yıllarda aynı tema­
yı ele alan çalışmalarında, aynı tekniği 
kullanmasına rağmen, birbirinden epey­
ce farklı sonuçlara varması. Serginin, sa­
natçının aynı dönemlerde tuval ve kâ­
ğıt üzerine yaptığı resimleri belli bir 
grup mantığıyla sunması, Dino’nun ken­
disine belirli yoğunlaşma alanlan seç­
mek yerine, malzemenin getirdiği im­
kânlardan da yararlanarak oldukça ge­
niş bir skala içinde, kendinden oldukça 
emin bir flamenko dansçısı gibi bir fi­
gürden ötekine geçtiğini açıkça göste­
riyor. Galerinin ikinci odasında tamamı 
1954 yılma ait olan beş adet sepya tek­
niğiyle gerçekleştirilmiş olan çalışma­
lar, sanatçının aynı manzaraya, aynı açı­
dan bakarken birbirinden ne kadar fark­
lı kompozisyonlara vardığım duyum­
satıyor.
ilginç kâğıt çalışmaları var
7 Aralık 1993 ’te kaybettiğimiz sanat­
çının ardından düzenli aralıklarla açılan 
tematik sergiler, sadece onun az bili­
nen resimlerini teker teker günışığına çı­
karmakla kalmayıp Dino’nun önemli
çalışmalarını, eğilimlerini toplu olarak 
ortaya çıkaracak olan bir ‘cataloque ra- 
isonne’ye ne denli ihtiyaç duyulduğu­
nu da sürekli olarak gündeme getiriyor. 
Bu opus magnum elbette bir gün yayım­
lanacaktır. Paris sergisinin sürpriz res­
mine geçmeden önce gösterilen çalış­
maların Dino’nun daha önce de sergi­
lenmiş olan Antibes, Paris temalı tuval­
lerinden, ‘Bu Dünya’ dizisine ait küçük 
guajlarına, ilk kez izleyicilere sunulan 
birbirinden ilginç kâğıt çalışmalarına 
dek oldukça geniş bir skalaya yayıldık­
larını, “A, demek bunları da yapmış” de­
dirten bir çeşitlilik gösterdiklerini belirt­
mek gerekiyor.
1951 yılında yapılan politik baskılar
yüzünden yurtdışına gitmeye karar ve­
ren Abidin Dino, epeyce mücadele ve­
rerek edindiği bir pasaportla önce Ro- 
ma’ya gider ve kesin olarak yerleşmek 
amacıyla 1952’nin ortalarında Paris’e 
varana dek bu kentte yaşar. Guttuso, 
Gatto başta olmak üzere birçok önem­
li İtalya entelektüeliyle tanışır ve aynı 
yıl Venedik Bienali’ne davet edilerek 
‘İtalya’da Yaşayan Yabancı Sanatçılar’ 
bölümünde bir resmi sergilenir. ‘Paysa- 
ge’ temalı bu serginin sürprizi, sanatçı­
nın pek azı günümüze dek ulaşmış olan 
Roma’da gerçekleştirdiği çalışmaların­
dan birini ilk kez izleyicilere sunması. 
20x30 cm büyüklüğünde, şiirsel soyut­
lamanın izlerini taşıyan bir tuval bu.
Ortasında, ne olduğu anlaşılamayan iki 
beyaz yumrunun etrafında açık turku­
vaz mavisi, kirli çağla yeşili ve duman­
lı griler, neredeyse monogrom bir kom­
pozisyon araştırması olarak nitelendi­
rilebilecek olan resme gizemli bir atmos­
fer kazandırıyorlar.
Yeni arayışlardan çekinmedi
Doğanın büyüteç altına alındığı bir te­
ma olan ‘paysage’, Dino’nun farklı tek­
niklerle bıkmadan, usanmadan ele aldı­
ğı, kimi kez yalın çizgilerle (sergideki 
‘İtalyan Bahçesi I ve II’ kompozisyon­
larında olduğu gibi) kimi kez de soyut­
la somut arasında konumlanan lekeler­
le (sergideki ‘Gemi I ve II’ çalışmala­
rında olduğu gibi) adeta içselleştirdiği 
bir konu. Sergide yer alan yağlıboya, ak- 
rilik, çini mürekkebi, guvaj, suluboya, 
keçeli kalem ve sepya tekniklerinde ger­
çekleştirilmiş olan çalışmalara, soyut, 
gerçekçi, sem ifigüratif gibi kategori­
lerden uzaklaşarak yaklaşmak gereki­
yor. Çünkü Abidin Dino gözlemledik­
lerini çalışmalarına aktarırken her tür­
lü sınırlayıcı öndüşünceden uzak dur­
maya çalışarak görsel değer karmaşa­
sının getireceği olumsuzlukları da göz 
önünde bulundurarak ‘görüntüyü açım­
larken’ iki temel fiilin dolaylannda ge­
ziniyor: Görmek, dönüştürmek.
Sergide yer alan çalışmalann birço­
ğunu özyaşamsal açıdan değerlendir­
meye, sanatçının o dönemlerinde ilgi­
lendiği, yazdığı, üzerinde durduğu ko­
nulan göz önünde bulundurarak yorum­
lamaya çalı şmak mümkün. Ama üç aşa­
ğı beş yukan, bildik kıyılara çıkanr iz­
leyicileri bu tür çabalar. Önemli olan, res­
min aktöresine sadık kalarak Dino’nun 
çalışmalanna eğilmek. Böylece onun 
özgünlük/öykünme kutuplannda hangi 
tarafta durduğunu saptamak. Bu sergi­
nin sürprizli, bilinenle bilinmeyeni yan 
yana getirerek farklı tekniklerde üretil­
miş olan çalışmalan içermesi, Dino’nun 
birçok döneminde etkileyici bir resim 
dili kurduğunu, ama bu dili yetkinleş­
tirerek farklı bir boyuta taşımak yerine, 
yeni yaklaşım açılarına, kurgu ve dil 
arayışlarına girmekten çekinmediğini 
gösteriyor. 1960’lardaki ‘Antibes resim­
lerinden’ 1975’li yıllardaki ‘Paris’ resim­
lerine, oradan da 1980 döneminde ger­
çekleştirdiği ‘paysages visionnaires’ di­
zisine kadar Dino’ nun belli bir göz kar­
maşası yaratan sıra dışı bir gelişim çiz­
gisi olmasına rağmen, ortak yaklaşım açı­
lan, leitmotivleri de var. Bunlardan il­
ki çizgisellik. Yağlıboya, guvaj, akrilik 
gibi tekniklerle çalışsa da, Dino’nun iç- 
deneylere tutarak geliştirdiği bir çizgi­
si var. Kendi içinde, etrafında farklı bi­
çimlerle dönen bu çizgiler bir hareket­
lilik (mouvements perptuels) oluşturu­
yorlar. Sergilenen resimlerin ortak pay­
dasını oluşturan özellik de bu.
Sergi, Galerie Vieille du Temple’de 21 
Mayıs 1999 tarihine dek izlenebilir.
Taha Toros Arşivi


Abidin Dino'nun Paris'teki son kişisel sergisinde her dönemine ait çalışmaları sunuluyor:Eşzamanlı ve farklı yorumlar

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/167248/3/001512576006.pdf

Abidin Dino'nun Paris'teki son kişisel sergisinde her dönemine ait çalışmaları sunuluyor:Eşzamanlı ve farklı yorumlar

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository