Taha Toros Arşivi, Dosya No: 42-Hamdullah Suphi Tanrıöver.



Not: Gazetenin "Oyunun Kuralı" köşesinde yayımlanmıştır

Cansen, Ege

Istanbul Sehir University Repository

> < $ / /  p ^  \ r < /-P ^ y  ç£( ?PcJJu*
mrw« i i ı —nı ■n]ir7i"~ı CUM ARTESİ, 13 Haziran 1998 13
S o Y A D I  kanunu çıkmadan önce, 
kimsenin soyadı yokmuş. Eskiden, evla­
dın adı babanın adıyla birlikte söylenin­
ce, bir nevi "adı ve soyadı” gibi olur­
muş. Mesela benim babamın adı Nus- 
ret, büyükbabamınki Besim m iş. Bu 
yüzden babamın okul kayıtlarında adı 
hizasında “Nusret Besim” yazıyor.
Hamdullah Suphi büyüğümüz, so­
yadı kanunu çıkınca, adının Oztürkçesi- 
'ni soyadı olarak almış. Hamd, malum 
“övmek” demek, “Ullah” da aslında 
“Allah” Hamdullah, tam tamına 
“ tanrı över” demek. Mehmet, Ah­
met, Muhammet, Hamid, Mahmud ad­
lan da “hamd”dan türetilmiştir. Öven, 
övülen veya övülmeye değer olan anla­
mına gelir. İngilizcede bu fiil “to pra- 
is e ” dir. İngilizce konuşarak ibadet edi­
len Hıristiyan diyarlarda da “Övülecek 
bir tek Allah vardır” anlamında 
“There is only the God to praise” 
gibi bir ifade kullanılır.
Bu ibarelerin ne gibi bir hikmet giz­
lediğini uzun uzun düşünmüşümdür.
OYUNUN KURALI
EGE CANSEN
Hamdullah
Tanrıöver
Herhalde insanlarda ve toplumlarda 
kendini veya işine gelenleri, işine geldi­
ği şekilde övme dürtüsü var. Övünmek 
ve işine geleni, işine geldiği şekilde öv­
mek, haset yaratmış, muhtemelen vah­
dete (birliğe) imanı azaltmış ve toplum­
sal barışa zarar vermiştir. Bu yüzden in­
sanlara, “öveceksen, Tanrı'y» öv” 
denmiştir. Tanrı'yı kimse kıskanmaya­
cağına ve de sadece bir tane tanrı oldu­
ğuna göre, “tanrı över” olmakta bir 
sakınca yoktur.
★  ★  ★
Geçen hafta sonunda Antalya Hava- 
alimanı'ndan kalkan bir Fransız uçağı­
nın tekerlek lastiklerinden biri sırt atmış, 
bu parça motorlardan birine girip, o
motoru çalışmaz hale getirmiş. Bunun 
üzerine pilot, yoluna devam etmeme 
karan almış ve Antalya askeri havaala­
nına başarılı bir mecburi iniş yapmıştı. 
Bu başarısı üzerine gazetelerimiz, Fran­
sız pilota övgüler yağdırdı. Kaptan pilo­
tu övmek için kullanılan sıfatlar şunlar­
dı: “kahraman” , “ zeki” ve “ ce­
sur” . Acaba bu sıfatlar, pilotu tanımlı­
yor muydu? Yoksa bu sıfatlar, “Türk 
değer sisteminin” bir parçası mıydı?
Kahramanlık, kendini tehlikeye ata­
rak, başkalarına yarar sağlamak demek­
tir. Pilot böyle bir şey yapmamıştır. Bel­
ki, paraşütle atlayıp kendisini kurtarma­
dığı ve o sırada uçağı komutasız bırakıp 
yere çakılmasına izin vermediği için
kahraman addedilebilir. Böyle davran­
saydı, çok ayıp ederdi ve insan yüzüne 
bakamazdı. Dolayısıyla pilot, öncelikle 
kendi hayatını da düşünerek uçağı sali­
men yere indirmenin hesabını yapmış­
tır. Zekâ, hızlı öğrenme, yüksek belle­
me yeteneğidir. Pilot, zekâ ölçen bir 
testten geçmemiştir. Yaptığı hiçbir şey, 
onun ortalamadan daha zeki olduğuna 
delil teşkil etmemektedir. Cesur, risk 
alan demektir. Pilot, başanlı olmak için 
hiç risk almamıştır. Cesaret sergileme- 
miştir.
Buna mukabil pilot, “bilgili“ , “hü­
nerli” ve “soğukkanlı” olduğunu is­
pat etmiştir. Üç saat havada kalmış, işi 
aceleye getirmeden, yolcuları teskin 
ederek, yerdeki hazırlıkların bitmesini 
beklemiştir. Eğitim ve deneyiminin ken­
disine öğrettiklerini uygulayarak “yap­
ması gerekeni yapmış”tır. Ama biz- 
ler onu, onda olan niteliklerle değil, 
“ kendimizce değerli olduğuna 
inandığımız” sıfatlarla takdir ettik.
SON SÖZ: Her övgüde, övünme 
vardır.
Taha Toros Arşivi


Hamdullah Tanrıöver

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository