Taha Toros Arşivi, Dosya No: 240-240/A-Süleyman Nazi

Çapanoğlu, Münir Süleyman

Istanbul Sehir University Repository

Süleyman Nazif
-ölüm ünün Yıl Dönümü Münasebefile-
Süleyman Nazif bir alevdi ve bir alev gibi 
Aydınlatmak ve yakmak hasseleriydi.
Celal Sahir
Süleyman Na/.if, hayata 
gözlerini yumalı .seneler ol­
du. Evinden mezarına k.t 
dar ağlajikian sonra, me­
darının başından ayrılır ay­
rılmaz, ontı’da unuttuk. 
<Ei»aşen bizim takdirkârlığı- 
•mız hep böyle tecelli etrni-
yormu?.. Biz, biiyüklerimi-
zin kıymetini (Baki) nin 
dediği gibi, (Musalla^ da 
tazim eder, mezar başında
ağlar, nutuklar söyler, son-
ıa u !M 
66«
J --------7 ~  -------
terk edivtririz. ^‘r z *ya nıenbuı idi ki, daima
him ve cömert bir ruhu 
vardı. Kendi ref ahi için 
koşmaktan üşenen ve kor­
kan üstat, nerede bir istidat 
körpe bir zekâ görse onun 
inkişafı için koşar, didinir, 
hic yorulmak bilmeyen bir 
savlet ve himmetle’çalışırdı. 
Onun zeki ve kudretli göz­
leri, gençleri, siyah yollarda 
sarp vadilerde, kaza ve be­
lâlardan korumak için ay­
dınlatmağa çalışan bir nur,
‘Süleyman Nazif,, in 
ölümünün yıl dönümü nıii- 
nasebetile, muharrirlerin, 
gazetecilerin, ilim ve saıfat 
malıf illerinin alâkadar ol­
duklarını senelerdenken 
görmedim. Zavallı Filoma]ı j 
(Nazım) in gazeteleıimizin 
ilân sütunlarında çıkan ve 
ücretle basılan yazısı olma­
sa, Süleyman Nazi tin öl­
düğü seneyi ve ayı bile lıa- 
fırlıyamıyacağız. Bilmemki, 
mezarının nerede olduğunu 
bilenler, sekizi, onu geçer­
ini?.. Seneler varki, kendi­
sine daha bir mezar taşı bil 
” dikmedik, acena belediyemiz 
bir mezar tası masrafı ’ya. 
pacak kadar fakirmi?. Yok­
sa bütçesine 'sıkıştıracak 
bir (Fasıl) mı bulamadı?.. 
Lüzumsuz masraf lardan ke- 
süp, “Süleyman Nazif,, e 
bir mezar taşı dikemez ni?..
(Göt°) için, Darülfünu­
numuzda konferasnlar ve­
rildi, hitabeler söylendi ga­
zetelerimiz kulaç kulaç ma­
kaleler yazdılar, (Etüt) 1er 
neşrettiler. (Radyo) bile 
oıuırı eserleri hakkında, Tür- 
kiyenin her tarafına malu­
mat dağıttı, haftalarca ala­
yişli neşriyat yapıldı. Mem 
lekelimizin büyükleri durur­
ken, bir Almam tazim et­
mekte ne mâna vatdı? Fil­
hakika, ilmin, saıı’atın va­
tanı yoktur derler. Fakat, 
“Süleyman A?azif„ (GöteJ 
den değersiz, ondan aşağı 
bir adam miydi ?.. “TVazif,, 
nihayet birTürktü, bu mem­
leket, bu toprak için ağla­
mış, acı göz yaşlan dökm üş 
bir Türk... Ya (Göte) ...
Kadirnaşınaslık, takdir- 
si/lik, Türk gençlerinden, 
Türk münevverlerind en 
uzak kalınalı, bu kelime­
ler, hatta (lügat) larımızdan 
Çıkarılmalıdır.
“Süleyman Nazif,, hiç 
Şüphesiz ateşin bir muhar­
rirdi. Necip, sema paye bir» 
insandı. Zayıflara karşı ra-
gülüınser, fütür ve yeis za­
manlarında şevk ve ihtişam 
la parlayarak güzeli, eyiyi 
ve tehlikesiz yollan göste­
rirdi.
İmtlaıl ve irşadı bile
kerimanc bir labbüdün e^er 
idi. ve büyüklerin küçüğüne 
göstermeğe, öğretmeğe mec­
bur olduğu Lir vazife şeklin 
de tec :11i Yderdi. Zarif, in­
citmeyen, hırpalamayan, yal 
nız baf if bir temas ile iktifa 
eden ve f akat hakikati olan 
ca çıplaklığıle tasvir eden, 
düşük şeyleri düzelten, mü­
fit olmak; tashih ve tamir 
etmek için olanca talâkalmı 
sarfeden, ey il iğe, ve doğru­
luğa inandıran ve ısındıran 
bir belagatı varchki. her ’dar- 
bei ikazile dimağ ve kalp 
derin'inşirahlar içinde kalır, 
müstefit ve müstağni olur-
Lisan oh un icaz kar
elinde öyle L r istihale tas­
fiyesi geçirmiş, sun’fit onun 
mizabei musahharından öyle 
ekmeliyet ve ııezahet iktisap 
ederek çıkmMırki, edebiyat 
tarihimizde bu kadar yük­
sek, hümavon-vekır biı
Evet İtalya üaıit var ol,
du. Ye o zaman anlardmız-
ki, bütün o eğrileri gören, 
bozuklan duyan müstesna 
ve nefis bir zevk sahibinin 
karşısında bulunuyorsunuz. 
Ve denebilir ki, kendisini 
en ziyade sevdiren şeylerden 
birisi de bu idi.
ufka yükseler bas, kendisin­
den sonra gelen nesle, ede­
biyat ve san’ ti aşıkı çocuk­
lara pervasız bir azameti, 
ruha ve kalbı nufuz eden 
bir heybetle ve o heybet ve 
azametin içir de payansız bir 
mııbahat ile bakabilir. Fa­
kat ne kadar yazıkki, “Ec­
dadın mirasım ahfadın vicda­
nına nekl v< tevdi edecek,, 
yegâne ve büyük bir mu­
harrir olan Nazif in ziyade, 
emsalsiz bir neşir tarzı ebe­
diyen kayboldu.
Süleymar Aazif bir aşk 
şairi olmaktan ziyade, nir 
vatan, bir memleket şairi 
idi. Şcydayi vatan bir mu­
harrirdi. Gençliğini, edebiyata 
heveskâr olduğu devir 've 
demleri bir iarafa bırakacak 
olursak, Siil *vman İVezifin 
aşk ve hey -cana tahsis 
ettiği yazılar haman haman 
lâşey kabilit dendir. O yalnız 
'geçmiştekiı bi yüklere cemiyet 
milliyete ilân aşk etmekten 
zevk duymu ş, Türkiye se­
masının ren ine, Türkiye 
toprağının kokusuna gönül 
vermiştir. Canandan, hicran 
dan şikâyete bedel; gülü 
ve bülbülü terennüm etmek­
ten ziyade, memleketin mah­
rumiyetinden, vatandaşları­
nın sefaletinden, iiç beş der­
bederin düşüncesiz hareket­
lerle zayi ettiğimiz mem­
leketlerden en acı bir lisanla 
şikâyet etmiştir. Bilhassa, 
Mu,sulun. Bağdadın ,
ziva’ı, onun, bu aziz türkün 
kalbinde bir ukfe ‘olmuştur. 
(Firakı Irak) bu elim ve ko-
Nevlıaîan arasında, bir 
an içinde cennetten cehen­
neme istihale ediveren ede­
biyatı düradtırdıı, mahmuru 
mütefekkir uzanan çölün na­
mütenahiliğinde, kâh bir valıe 
kâtı bütün renkleri topiayup 
mavi bir elekten geçirirken 
kturların üstüne 'bin dürlıi 
bedavi toplayan güneşi,
“Develerin Iıemhemei n e k a r a - • °  ’ .muhabbeti, imanı vatan aşıkı
tını,, bir tebessüm “Hurma­
ların mehabeti ihtiram ferrau 
dunu,, tasvir ederken, maz­
lum balkuda teselliye ve f e- 
dakârlığa sevk ve teşci edi­
yor, müebbeden söndürülmek 
üzere tutuşturulmuş köyle­
rin, fecayi yanan gözlerini, 
camileri, minareleri görüyor 
ve düşünüyor ve müuıteni- 
iil tanzir tarzı tebliği ve 
ruhşına selikile tasvir edi­
yordu.
Beşerin seyyiat ve hasa- 
natile alâkadar olan Nazif:
Hasta gönlümde ey gamı alem, 
Gizli bir makesi elem buldun!
‘.Süleyman Nazif,, , Türk ro!j‘k uktenin mahsulü hic- 
edebiyatuun en kuvvetli ve i r2nı ve matemidir, 
heyecanlı bir şahsiyeti, kud-j Anadolunun muhtelif 
retîi ve ateşli bir çocuğu } yerlerinde, imanın diyarı 
idi. O, düşündüğünü, hisse-j °^an Arabistan da uzun sene- 
ttiğini, hakikat bildiğini, I e^r gezen Nazif kadar bu
fütiirsüz ve korkusuz’yazmış,| memleketin taşma ve topra- 
doğru olmadığınaeyı ve
iman ettiği şeyler, onun 
yazılarına karışmamıştır, 
işte bunun içİndirki, onun 
her eseri bir bediai hissiye 
ve nefise idi.
Onun ifadesindeki su­
hulet, selâseti beyan, lıa- 
man haman hiç bir muhar­
ririmizde yoktur dense, be- 
cadır. Kelimeler—Süleyman 
Nazifin haman her yazısında 
olduğu gibi—birer boya ve 
ses kuvvetile manzara ve vak- 
ayi hem tasvir, hem intak 
eder. Cümleler, satırlar bir 
alev gibi, gözü ve kalbi yakar,; 
ısıtır.
mn:- hm b;r muharririmi? 
rabtı aşk etmemiş, zayi olan
parçalarına hiç bir şairimiz 
Nazif kadar samimi ve yü­
rekten göz yaşı dökmemiş­
im. Hatta, 6u aziz toprağın 
üzerinde, hayata veda edince­
ye kadar, o sel gibi çoşan, 
volkanlar ği'oi taşan, şelale­
ler gibi cagiıyan sesile
ağlamaktan
Diyecek kadar âlî ve 
manalı birer vehme malik 
olduğu için daima tahakküm 
ve tecebbürün, hak re acze 
tasallut eden her kuvvetin 
bi aman bir hasını olmuş­
tur. Bunun için, mütareke 
seneleri dediğimiz uğursuz 
ve siyah senelerin f ecaatını 
hiç bir muharririmiz Nazif 
kadar hissetmemiş, onun 
kadar hararet ve nefretle 
tasvir edememiştir. Ingiliz 
çizmesinin toprakımızı çiğ­
nediği pek feci günün ve 
çok meş’um günleri takip 
eden facialarla dolu sene­
lerin elem ve azabını, Nazif 
kadar hiç bir muharrir, ha­
rap ve bitap olmuş vatanın 
m üreffeh mazisile beraber, 
daüssılevi bir hararet hay­
retle yadelnrş, hiç bir 
lisan ve kalem zekâye ve 
hisse, bu kadar sade söz­
lerle, bu kadar derin ve sar­
san heyecanlar vermemiş­
tir.
(Hadisat) sütunlarında 
Fransız ceneralına açık 
mektup yazmak, îngilizler 
kumandanlarının yüzlerine, 
ordularının lıaksızlıkraına 
haykırmak, ve ni - 
hayet türkün şahametini ve 
lastaııî kahramanlığını ba­
kı; bu bıilent makam boş 
ve sahihsiz kaldı.
Süleyman Nazif, lıer şey­
den evvel büyük bir vatan 
perverdi. Ben, korkmayarak 
çekinmeyerek, bunu soy 
lemekteıı büyük bir zevk 
duyuyorum.
Vatanını, Süleyman Nazif 
kadar seven, onun kadar 
bu vatanın taşına toprağına 
rabtı iman eden, bir rmılıar 
rir, daha tanımıyorum. 
Onun dini kini değil, vatan
idi. Vatan mes’eleleri, mem 
leket kavgaları karşısı nda, 
evlâdını, kardeşini, ve- 
lıatta ( Şairi azimüşşan) un­
vanını verdiği Lincik Hadimi 
bile belki dile ye kalemde 
feda etrnekten“çekimniyecek 
kadar, piirateş ve pürhayattı. 
(Namık Kemal) in bu hü­
viyet ve serbesti şairinin 
vatan aşkını, vatan muhab­
betini terennüm eden ya­
zılardı1, Nazifin eserlerini 
mukayese edersek, bilmem 
ki, harareti beyan, his ve 
duyğu itibarde hangisi da­
ha kuvvetli, daha kalbe ve 
imana yakındır?
Süleyman N azifin  eser­
lerinde, vatan perverliğin 
Ulviyetini, vatan muhabbe­
tinin csaletve rahm aniyeti 
gösteren, öyle satırlara, 
öyle levhacıklara tesadüf 
ederizki, insan okurken  
asabı baştan başa, ihtizaz 
ediyor, kalp darbanım  
şaşırıyor. M eselâ iste- 
y  orsanız, siz3 rast gele 
iki bedia, naklediyorum:
(Ah! vatan muhabbeti ib- 
tidaî, hatta hayvanı bir his 
olsa bile, hissimin, aklımın, 
vicdanı ıra fazilet şeklinde ta­
nıtmış olduğu her vazifeyi , 
ve her akideyi ona feda ede-J 
rim.) (1)
(Ben o topraklara (Vatan) 
derimki, üstünde dinim ve 
devletim icrayi hüküm ve hü­
kümet etsin. Böyle bir top­
rak üstünde küçük bir kulübe 
ile çiliz bir oğul kâfidir. Di­
nimden, devlet ve milletim­
den mehcur, ve mahrum 
edilmiş bir diyar benim üs­
tünde muhteşem saraylarım, 
tuvanaçOcuklamn yükseleceğin 
hanem bir avuç haküster, sü­
lâlem de makbereler olsun] (2)
iniştir.
Trablos garp muharebesi 
Türkün Afrikadaki son top- 
' raklarını gasb etmeğe çalı­
şır ve çapalarken, Süleyman
ğırmak, hep vatan aşkının 
geri durma- (uyandırdığı sevgi ve hürmet 
hissinden başka bir şeymi-
dir? işte, bunun içindirki, 
hu aziz ölünün ziyaile ne 
kadar müteellirn, ne kadar 
mü tessif ve mütessir ol-
Nazif (Hak) sütunlarında: | sak azdır. Çünkü; bu ınev
Süleyman N a zif hiç şüphesi 
çok büyük bir vatanper­
verdi. fa ka t ayni zamanda 
hislerini, duygularını, en 
Ulvî elvan ve anatiyle 
yaşatmakta , ve asil ve 
miimta?. bir zevk ile 
ibda ve tasvir etmekte 
nazirsiz bir saıı’atkâr, 
kelimelere istediği ahenk 
ve sesi "veren mahir bir 
bestekârdı.
Hiç şüphesiz “Süley­
man N a z if , in hayatı Türk 
edep ve i r f  anında bir
merhale idi. ölümü di 
huşulu kalpler için bir 
v a k fe  olmalıdır.
Her sene tiirk gençliği 
(dün) ii hürmetle hatırlars 
ancak üstada karşı borcu 
nıı ödeye bilir,, (3)
8 Kânun sani 933
Çapan Oğlu
M ünir Siil ey f i  an
Taha Toros Arşivi
A o  9  9  o  1 o


Süleyman Nazif:Ölümünün yıldönümü münasebetiyle

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository