Taha Toros Arşivi, Dosya No: 10-Abdullah Cevdet.

Not: Gazetenin "Olaylar ve İnsanlar" köşesinde yayımlanmıştır

Pulur, Hasan

Istanbul Sehir University Repository

Ters adamın 
işi ters gider!
i
HASAN PULUR h .p u lu r@ m illiy e t .c o m .tr
T ERS adamın işi ters gider, aksi adamın işi aksi gider, derler. Abdullah Cevdet hem
aksi adammış, hem de ters, 
üstelik kurulu düzene...
Öleli 7 4  yıl geçmiş, hâlâ 
tartışılıyor.
Ankara’da bir sokağa 
onun adını vermişler, bele­
diye sokağın adını değiştir­
miş, Yusuf Halaçoğlu 
yapmış, bu kararı İdare 
Mahkemesi bozmuş...
★ ★ ★
KİMDİR Abdullah Cev­
det?
Yusuf Ziya Ortaç 
“Portreler”de onu şöyle 
tanımlar:
“Abdullah Cevdet bir 
başka adamdı; doktor­
du, şairdi, bilgindi, ve... 
Türkçü değil, İslamcı 
değil, insancıydı. Bir 
dörtlüğünde şu iki mıs- 
rayı okuyoruz:
Milletçiler, vatancı- 
lar, dinciler var sinemde 
Bir insancı çok mu? 
Bırak, bir insan da ya­
şasın!”
★ ★ ★
1 9 0 0 ’lü yıllann başında 
İstanbul’un kültür hayatında 
üç dergi vardır: Türk Yur­
du milliyetçilerin. Sebilür- 
reşat tslamcılann, İçtihad 
laiklerin dergisidir.
Bir sokaktaki adına bile 
tahammül edememenin kö­
keni belli oluyor değil mi?
★ ★ ★
C A Ğ A L O Ğ L U ’NDA 
üzerinde Fransızca imlaya 
uygun, “İctihad” diye oku­
nan, “İçtihad Evi” yazılı 
bir apartman vardır, bu 
apartmanın birinci katında 
“Içtihad”m hazırlanıp ba­
sıldığı matbaa, ikinci katın­
da da Abdullah Cevdet’in 
dairesi vardır. Her çarşam­
ba, bu dairede devrin şairle­
ri, edipleri, muharrirleri 
toplanır, fikir ve sanatı gö­
rüşürlerdi.
★ ★ ★
ABDULLAH Cevdet’in 
yaşarken de düşmanı çok­
tu, lâkin o, düşmanlannı bi­
raz da kendisi yaratırdı, me­
sela durup dururken Fuzu­
li’yi bahane ederek Ziya 
Gökalp’e saldınr, sonra pe­
rişan olurdu.
Pintiliğiyle de meşhur­
du.
Evindeki toplantılar da 
çayı şekerle değil, kuru 
üzümle verirdi, bahanesi de 
“Şeker bulunmu-
yor!”du, şeker vardı ama, 
pahalıydı.
Abdullah Cevdet’le en 
çok çatışanlardan biri de 
Süleyman Nazif’ti; biri 
onun için “Meteliğe kur­
şun atar” deyince, Süley­
man Nazif araya girer:
“Ne kurşunu... Mete­
liğe göbek atar, gö­
bek!”
Birinci Dünya Sava- 
şı’nın kötü günlerinde bir şi­
ir yazar:
“Vatanın öksüzüyüm 
Öksüzlerin gözü­
yüm”
Mürettip şiiri dizerken 
“öksüz” kelimelerindeki 
“s” harfini atlamış, ya da 
harf düşmüş, şiir şöyle ya­
yımlanmıştı:
“Vatanın öküzüyüm 
Öküzlerin gözüyüm” 
Bu, mürettip hatası mıy­
dı, yoksa düşmanlannm ha­
in bir oyunu muydu?
★ ★ ★
ONUN en çok eleştiri­
len görüşü “Türk neslini 
ıslah etmek için dışarı­
dan sağlıklı, gösterişli, 
yakışıklı erkeklerin geti­
rilmesiydi.”
Yıllar yılı bu önerisi sap- 
tınlarak başına kakıldı, so­
kağın adı da herhalde bu 
yüzden değiştirildi.
Hiç kuşkusuz bu laflar 
tepki yaratacak bir görüştü.
Ama konuya Oral Ça­
lışlar’ ın baktığı gibi de ba­
kılamaz mı?
“Dışarıdan kadın ge­
tirelim, Türk erkekleri 
dünya ırkını ıslah etse­
ler deseydi, adı sokak 
tabelalarında ilelebet 
kalırdı.”
★ ★ ★
Y U SU F Ziya Ortaç, 
onun bir şiiriyle, portresine 
son çizgiyi atar:
“İçmem su, susuzla­
rın elinden
Açlar arasında ben 
tok olmam”
Ve noktayı koyar: 
“Güzel... Yalan da ol­
sa güzel!”
Taha Toros Arşivi


Ters adamın işi ters gider!

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository