Taha Toros Arşivi, Dosya No: 95-Reşat Nuri Güntekin.



Not: Gazetenin "Pencere" köşesinde yayımlanmıştır

Selçuk, İlhan

Istanbul Sehir University Repository

9 AR A LIK  1986
PENCERE
30’uncu Ölüm 
Yıldönümünde Reşat N u ri...
Abdullah Kâmil Bey, gözlüklü, göbekli, bastonluydu; o dö­
nemde çok görüldüğü gibi yelek cebinde kordonlu saat taşır­
dı; Türkçe öğretmenimizdi. Büyükler, çocuklara, olduklarından 
çok daha yaşlı görünürler; bize göre hocamız bin yaşındaydı; 
anılarının iskandilini cumhuriyet öncesine sallandırırdı.
Silifke Kalesi’nin altındaki yamaçta, birinci katı taş, ikinci katı 
ahşap ortaokul, yukardan Göksu Nehrini gözlerdi. Kasaba, bu 
tepenin altına yayılmış, Göksu üzerindeki taş köprüden öte yana 
birazcık taşmıştı. Evler gaz lambalarıyla aydınlanır, yörenin so­
ğuk poyrazı, tozu toprağı insanın gözüne savururdu.
Biz her sabah erkenden, okula tırmanan, kimi yeri taş ba­
samaklı, kimi yeri toprak daracık bir patikaya vururduk. Yamaçta 
birbirine yaslanmış evlerde pastırma yapılır, kokusu her yana 
dağılırdı. Yolda Abdullah Kâmil Bey’e rastladık mı, arkasında 
yürümeye başlardık. Hoca, oflaya puflaya yokuşu tırmanmaya 
çalışır, arkasında bizi duyumsadı mı, durur; soluklanarak bas­
tonunu havaya kaldırır, bize “geç”  işaretini verirdi.
Türkçe öğretmenimiz yaman bir cumhuriyetçiydi; fötr şap­
kası, hem devrin, hem devrim simgesiydi. İlkokul havasını üs­
tünden atamamış yaramazlara, Cumhuriyet Türkiyesinin ünlü 
yazarlarını sabırla anlatmaya çalışırdı. Kimlerdi bunlar? En baş­
ta Reşat Nuri, Yakup Kadri, Halide Edip gelirdi. OsmanlIdan 
hoşlanmazdı Abdullah Kâmil Bey, yeni çağın adamıydı.
Bir gün Reşat Nuri Güntekin’in okulu denetlemeye gelece­
ği duyuldu. Hepimizi heyecan sardı. O yıllarda Yedigün dergi­
si birbiri ardından Çalıkuşu yazarının romanlarını yayımlıyor­
du. Eski Hastalık, Dudaktan Kalbe ve Ateş Gecesi’riı yeni oku­
muştum.
Büyük yazarı beklemeye başladık.
★
Türkçe dersindeyiz. Ortalıkta bir fısıltı dolaşıyor. Reşat Nu­
ri’yi bekliyoruz. Kapı açıldı. Ayağa kalktık. Sıradan bir adam 
göründü. Olağanüstü birini bekliyordum; gösterişsiz, badem 
bıyık, sakin birisi sınıfa girince düş kırıklığına uğradım.
Reşat Nuri, o yıllarda Milli Eğitim Müfettişiydi; bir sıraya iliş­
ti; dersi izliyor. Abdullah Kâmil Bey, Askerlik Şubesi Kâtibinin 
oğlu İsmet’i kaldırdı, sordu:
—İnşat nedir?
—Şiir okumaktır.
Yanıt doğruydu; ama Reşat Nuri, birdenbire ayağa kalkıp, 
ismet’e doğru yürüdü:
—Söylediğini tahtaya yazar mısın!..
İsmet “inşat"ı "inşaat”  yazmasın mı!.. Abdullah Kâmil Bey 
alı al, moru mor:
—Ben sana böyle mi öğrettim İsmet?
Olay çocuk belleğime çakıldı. Uzun yıllar sonra BabIâli’de 
bir gün, Reşat Nuri’ye Silifke anısını anlatırken ilk izlenimleri­
mi araya katmayı da unutmadım:
—Reşat Nuri’yi olağanüstü bir yaratık gibi düşünüyordum; 
sadece bir insan görünce şaşırmıştım.
Gülümsedi:
—Sadeden de aşağı... dedi.
Alçakgönüllü, uygar, kültürlü bir adamdı; her konuşmada bir 
şeyler öğretirdi. Dudaklarında sürekli sigara taşırdı, akciğer kan­
serinden 1956'da öldü.
Düşünüyorum, bir dönemde Reşat Nuri’den daha çok oku­
nan ve daha eikili bir yazar anımsamıyorum. Reşat Nuri'nin 
romanları Anadolu kasabalarında evden eve, elden ele gezer­
di; bir kitabını en aşağı on kişinin okuduğunu sanırım.
★
İkinci Abdülhamit; yazarlara, sanatçılara, aydınlara düşman­
dı. İttihat ve Terakki fırtınası, Abdülhamit’i tarihe gömdü. Son­
ra savaşlarla dolu bir sürecin ertesinde cumhuriyet kurulun­
ca; yazar, sanatçı, aydınla yönetim kaynaşıp bütünleşti.
Ne var ki, bugün durum çok değişiktir...
Reşat Nuri, bugün yaşasaydı, Milli Eğitim Müfettişi olmak 
şöyle dursun, “devlet düşmanı” sayılabilirdi. Çünkü “altı ok"u 
benimsemiş gerçekten laik düşünceli çağdaş bir adamdı.
Taha Toros Arşivi


30'uncu ölüm yıldönümünde Reşat Nuri...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository