Taha Toros Arşivi, Dosya No: 55-Adalet Ağaoğl

Oral, Zeynep

Istanbul Sehir University Repository

sanat# zeynep oral -7  7
ADALET AğAOğ LU'NUN BAŞARISI
“Bir Düğün Gecesi»
A DALET Ağaoğlu, “ Bir Düğün Gecesi”  adlı romanıyla Simav! Ede­biyat ödülü ve Madaralı Roman 
Odülü’nden sonra geçtiğimiz hafta içinde 
de Orhan Kemal Roman ödülü’nü kazandı. 
Edebiyat tarihimizde ilk kez bireser belli- 
başlı ödülleri toplarken, bugüne dek süre­
gelen, “ Bu ödülü şu aldı, şimdi sıra ötekin­
de”  gibilerinden bir “ sıralamayı”da yıkmış 
oldu. Adalet Ağaoğlu’nun bu başarılı 
yapıtım değerlendirmesini, ozan ve eleştir­
men Hilmi Yavuz’dan istedik:
“Adalet Ağaoğlu ‘ ölmeye Yatmakla 
başlattığı bir dönüşümün insani tarihini 
sürdürüyor ‘Bir Düğün Gecesi’nde. Bu 
dönüşüm Türkiye'de aydının somut 
dramını bir eksen olarak alan, giderek bu 
eksen çevresinde genişleyip farklı insan 
katmanlarını, tarihsellikleri içerisinde kav­
rayan bir yapı oluşturuyor. Denebilir ki, 
Türkiye’de aydın sorununu Türkiye’nin 
tarihsel dönüşümünde somut insana eklem­
leyen romanlar, ilk kez Adalet Ağaoğlu'nun 
çabasıyla gerçekleştirilmiştir. Üstelik Ağa­
oğlu, 19. yüzyılın büyük Batı romanı 
geleneğinin (epik roman geleneğinin), için-
Adalet Ağaoğlu
I
STANBUL Devlet 
Güzel Sanatlar Aka­
demisi öğrenci
Temsilciliği ve Kültür Kollan 
her yıl süregelen geleneksel 
kültür şenliğini mayıs ayı 
içinde gerçekleştirdi. Sayısız 
film gösterilerine, konserlere 
ve yurt içinden,yurt dışından 
halk oyunlan gösterilerine 
yer verilen şenlikte, “ Sanatta 
Gerçekçilik", "Türkiye’de 
Karikatürün İşlevi", “ Geçti­
ğimiz Dönemin Filmleri”  gibi 
konular çerçevesinde tartış­
malar, açıkoturumlar düzen­
lendi.
Geleneksel Kültür Şenli­
ği'ne Devlet Güzel Sanatlar 
Tiyatrp Kolu "Rıza Babmda 
öğretici Oyun "la katıldı. 
Bertold Brecht'den Can Yli- 
cel’in Türkçeye çevirdiği, 
oyunu, topluluk derinleme­
sine bir dramaturji çalışma­
sıyla amaçlarına en uygun bir 
biçime getirmişti. Amaçları­
nı "sosyalist toplumsal ör­
gütlenişteki oluşumları bir 
öğrenci tiyatrosunda ¿ismen 
-"gerçekleştirmek, insanlar 
arasındaki yabancılaşmayı 
kırmak, yeni toplumsal dü­
zende üretim dinamiklerini 
belirlemek, sosyalizmle sen­
tez bulabilecek bir varoluş el­
de etmek ve benzer alanların 
gerçek tanımlamasını yap­
mak” diye özetleyebiliriz.
20
İDGSA
KÜLTÜR
YAPILDI
Seyirciyle iç içe, sınırları 
değişken, kalıpların dışında, 
açık biçimli bir oyun alanı... 
Dürt beş kişilik, şimdi ya­
bancılaşmayı zorlayacak, 
sonra söyleneni yorumlaya­
cak, ilişkileri ya da aykırılık­
ları vurgulayacak dört beş 
kişilik bir müzik topluluğu... 
Oyun boyunca kullanılan, 
kâh geçmişten günümüze ta­
rihsel belge niteliğinde, kâh 
yorumlayıcı (örneğin Yüksel 
Arslan'ın Kapital' tabloları) 
projeksiyonve slaytlar... Ve 
oyuncular... İşte Brecht’in 
öğretici oyununu seyirciye 
iletmek için kullanılan malze­
me...
Bu malzemeyi topluluk en 
başarılı bir biçimde kullanı­
yor. Biri dışında: O da
oyuncular. örneğin maki­
nistlerin proletaryayı, pilo­
tun burjuvaziyi, "kalabalı­
ğın" da kamuoyunu simge­
lediği yalnız sözlere, hepsi 
herzaman pek anlaşılmayan 
sözlere bırakmak yerine, ta­
vır ve davranışlara da yay­
mak, en azından beklenenler 
arasındaydı. Ve kanunca 
oyuncuların biraz daha titiz 
çalışması, diğer malzemelerin 
başarılı kullanışıyla bir araya 
gelince, “ öğretici oyun’ un 
tüm “ kuru "luğunu yok et­
meye yetebilirdi, 
t
"İyi insan olacağınıza öyle 
bir yere götürün ki dünyayı, 
iyilik beklenmesin” diye ana 
temasını özetleyebileceğimiz, 
kapitalizmin bir yandan tek­
nolojiyi geliştirirken öte yan­
dan, yaşam düzeyini düşür­
mesini ("ama ekmek satıl­
madı eskisinden ucuza...") 
vurgulayan oyunda, DGSA 
tiyatro kolu, "dünyayı değiş­
tirirken, kişinin kendini ve 
yaşamımda değiştir meşini" 
öğütlüyor. Bugüne dek alışa­
geldiğimiz öğrenci tiyatrosu 
kavramını ve ve çalışmasını 
değiştirerek başlamışlar işe, 
kutlarız... ,
den yazıyor, insan için içkin anlamlar taşı­
yan bir dünyayı yeniden kuruyor. Ağaoğ­
lu, günümüzün hiç kuşkusuz en önemli 
romancısı.”
“ Bir Düğün Gecesi”  yalnız uzmanların, 
eleştirmenlerin üzerinde düşünce birliğine 
vardığı bir roman değil. Aynı zamanda 
geniş bir okuyucu kitlesi tarafından benim­
senen, üzerinde tartışılan bir eser. Romanı 
okur açısından irdelemelerini istediğimiz iki 
eleştirmen, Konur Ertop ve Doğan Hızlan 
ise bizi şöyle yanıtladılar:
Konur Ertop:
“ Üzerinde ‘ödül kazanmıştır' yazılı bir 
bant taşıyan kitabın okur için ne ölçüde çe­
kici olacağını kestiremiyorum. Ama sanı­
rım üç ödülü birden kazanmış bir kitap 
şaşırtıcı olacak ve benzerlerinden iyice 
farklı sayılacaktır. ‘Bir Düğün Gecesi' ödül 
dağıtılırken, bugüne değin izlenen yanlış 
bir tutumun artık değiştiğini göstermekte­
dir. Bundan böyle birbirine yakın değerde 
yapıtlar arasında türlü ödüller dağıtılırken, 
daha gerçekçi ve haktanır davranılacağını 
bekleyebiliriz... Dikkatli okur Ağaoğlu‘nun 
hangi yapıtlarla yarışarak ödül kazandığını 
da elbet gözetmelidir... Okur, romanda 
toplumumuzun 12 Mart‘tan sonraki dö­
nemle ilgili olan canlı yansımasını bulacak­
tır. Toplayıcı ve çözümleyici bir ustalıkla 
türlü çevrelerden, türlü eğilimlerde insan­
larımız bir kurgu başarısıyla biraraya ge­
tirilmiş ve tartışma konusu yapılmıştır. Bu 
sayfalar yaşadığımız günlerin toplumsal 
sorunlarını yansıtmakta. Romancı, daha 
önceki çalışmalarından gelen türlü tipleş- 
tirmeleri, saptamaları geliştirerek ustalıklı 
bir roman vermiştir,"
Doğan Hızlan’ın okur açısından romanı 
değerlendirişi ise şöyle:
“ Okur, bu romandaki karakterlerde, 
toplumsal karmaşamızın bütün öğelerini 
bulabiliyor. Üniversite öğretim üyesinden 
tüccara kadar çeşitli mesleklerden kişiler, 
ustalıkla, gerçekçiliğin bütün çağdaş bo­
yutlarıyla çiziliyor, o zaman da ciddî olarak 
anlattıklarının gülünçlüğü ortaya çıkıveri- 
yor. Bir kesimin romanı değil 'Bir Düğün 
Gecesi’. Okurun ilgi yoğunluğunun nede­
nini burada da aramalıyız. Yaşadığımız 
günlerin, her gün konuştuğumuz insan­
ların, geniş bir yüzeye yayılmış romanı. 
Çoğu kimse tanıdıklarını yeni bir yanıyla 
bu romanda buluyor. Okur, düşündükleriy­
le edebiyat katında karşılaşmanın güvenini 
kazanıyor.
‘Bir Düğün Gecesi'nde düğümlenen ilgi 
bir başka görüşü de getiriyor. Bir romanın 
tek yönlü, tek boyutlu, güdümlü olmaması 
gerektiğini. O dönemi anlatan romanlar 
içinde romanın başarı grafiğinin yüksekliği, 
görüşümü destekler sanırım.
Ağaoğlu'nuıı, olayların kökenine indi­
ğinde kullandığı ince yergi hiç kuşkusuz 
roman kişilerine daha bir inanılırlık kazan­
dırıyor.
Bir Düğün Gecesi’, yalnız bir yazarın 
değil, okur çoğunluğunun bakış açısını 
yansıttığı için de beğenildi, okundu.”
1 HAZİRAN  1980/PAZAR
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 1 3 8 4 8 0 0 6 *


Adalet Ağaoğlu'nun başarısı:Bir düğün gecesi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository