Taha Toros Arşivi, Dosya No: 2-3-Abalıoğlu, Yunus Nadi, Nadir Nadi, Doğan Nadi. Not: Gazetenin "Evet/Hayır" köşesinde yayımlanmıştır

Akbal, Oktay

Istanbul Sehir University Repository

OKTAV AKBAL / ■ r ' l - K
Ha 1935, Ha 1991! ;
“Yıl 1991: Seksen üç yaşıma bastım. Zihnimi bir türlü to- 
parlayamadığımdan yazı mazı yazdığım yok. Dün hatırımı sor­
mak için lütfen evime uğrayan Sağlık ve Sosyal Yardım Ba­
kanı, gazetelerden uzun boylu şikâyet ettikten sonra, ‘Mem­
leketi uçuruma sürüklüyorlar. Gerekirse topunu birden 
kapatırız' dedi.
Sonra da gönlümü almak kaygısıyla olacak, ‘Sizin zama­
nınızda böyle miydi üstat? O ağırbaşlı, efendice tenkitler ne­
rede şimdi’ diye içini çekti.”
42 yıl önce Nadir Nadi böyle yazmış. 6 Eylül 1951 tarihli 
‘Cumhuriyet’te çıkan başyazısında 1935,1946,1952 yılların­
dan kesitler vererek 91 yılına kadar getirmiş sergilemeyi...
“Üç Hal Kanunu” başlıklı bu yazıda sergilenen nedir? De­
ğişik iktidarların basına karşı tutumu!..
1935’te Şükrü Kaya ile arasındaki bir konuşmayı şöyle an­
latır Nadir Nadi:
“CHP Genel Sekreteri Şükrü Kaya beni makamında ka­
bul etti. Yazılarım konusunda bazı düşüncelerini açıkladık­
tan sonra birdenbire ciddi bir tavır takınarak gazetecilik ha­
yatında nasıl bir yol tutmak gerektiğine dair uzun bir nasi­
hat geçti. Kendisini çocukluğumdan beri tanırdım. Onun için 
hiç sinirlenmeden, karşımda bir amcam konuşuyormuş gibi 
dinledim”
Şükrü Kaya şöyle der genç Nadir Nadi’ye:
“Gazete babanındır diye aklına geleni yazmak hakkını ken­
dinde görmemelisin. Bugün içtimai bir fonksiyon sahibisin. 
Vazifeni başarabildiğin müddetçe orada oturursun. Ters yol­
dan yürümeye kalkarsan seni atarız”.
Nadir Nadi şöyle yazıyor:
"Şükrü Kaya’nın yanıldığı nokta, başarılarımı veya başarı­
sızlıklarımı takdir hakkını-kendinde görmesi ve ona göre de 
gene kendisinin beni kolumdan tuttuğu gibi kapı dışarı et­
mek yetkisine sahip bulunduğunu sanması idi.”
Aradan on bir yıl geçmiştir. Yıl 1946. Tek parti dönemi so­
na ermiştir. Ama iktidar partisi eskisi gibi basını kontrol al­
tında tutmak hevesindedir. O günlerin başbakan yardımcısı, 
Nadir Nadi’ye, basının ‘yurda karanlık akıbetler hazırlamak 
istediğini, buna katiyen müsaade etmeyeceklerini, artık sa­
bırlarının tükenmek üzere olduğunu, gerekirse topunun bir­
den sesini kısacaklarını’ söyler.
Beş yıl sonra, 1951’deyiz. Nadir Bey’in ‘Üç Hal Kanunu1 
nu yazdığı günlerde... İktidarda DP vardır. Ne var ki DPTiler 
eski tek partinin baskıcı anlayışından kendilerini kurtarama- 
mışlardır. Nadir Bey şöyle yazmış:
“Geçenlerde Ankara’da bir devlet adamımızla görüşüyor­
dum. Gazetelerin gidişatını beğenmiyordu: ‘Dört başyazarın 
keyfine göre memleket idare edilir mi. Buna müsaade 
edemeyiz’ diyordu. Muhalefet yıllarındayken iktidara ne ka­
dar çatsak az bulan sayın devlet adamımız şikâyetinde hak­
sızdı... Hükümet sorununu yüklenen bir devlet adamı tek ba­
şına da kalsa hak bildiği yoldan ayrılmamalıdır. Fakat halkın 
duygularını aksettirmekten gayri bir emeli olmayan gazete­
lere ara sıra kulak asmak, hiç değilse bunlara kızmamak da 
demokratik bir iktidarın başlıca vazifelerinden değil midir?”
1951’de kırk yaşlarındaki başyazar, 1991 yılını da uzaktan 
görmüş. Düşlemiş! Şimdi bu uzak görüşlülüğünde hiç mi hiç 
yanılmadığını anlıyoruz. Nadir Nadi bugün 83 yaşındadır. 
Uzunca bir süredir rahatsızdır. Bu yüzden yazılarını yazamı­
yor. 4 Eylül 1951 günlü yazısında, 1991’de de hiçbir şeyin de­
ğişmeyeceğini bilmişi Evine gelen bir bakanın basın için 
‘memleketi uçuruma sürüklüyorlar. Gerekirse topunu birden 
kapatırız” diyeceğini düşünmüş... Hiç de yanılmamış!
1991'deyiz. Basın yine iktidar partisinin ağır baskıları al­
tında çırpınıyor. Ha 1935 ha 1946, ha 1951, ha 1991... Ger­
çek demokrasi, basın, düşünce özgürlüğü alanında bir ka­
rış ileri gitmemişiz. Gazetecilere milyarlık para cezaları; ga­
zetelerden aldığı tazminatla servet yaptığıyla övünen bir cum­
hurbaşkanı, gerekli gereksiz tutuklanan, gözaltına alınan ya­
zarlar!.. 1935'te tek parti vardı, 1951’de demokrasiye inandı­
ğını söyleyen bir başka parti, bugün de yine çağ atlattığını 
iddia eden başka bir parti. Kuşaklar değişmiş, ama kafa hep 
o anlayışsız, hoşgörüsüz, görgüsüz kafa!..
“Üç Hal Kanunu”nun anlattığı gerçekler 2091 yılında da 
olduğu gibi mi kalacak?
Taha Toros Arşivi


Ha 1935, ha 1991!

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository