Taha Toros Arşivi, Dosya No: 109-Hasan Ali-Can Yüce

Günyol, Vedat

Istanbul Sehir University Repository

33 y ıl sonra H aşan Â li YüceVden \Edebiyat Tarihim izdenJ
Yakup Kadri ekseninde 
edebiyabmız
Edebiyat Tarihimizden-1___________
Haşan Ali Yücel /  İletişim Yayınları 
307 s. /  10.000 TL /  KodNo: 066.094
VEDAT GÜNYOL
Bir yapıtın, otuz üç yıl aradan son­
ra, ikinci baskısının yapılması ne an­
lama gelir, zamanı yendiğini kanıtla­
mış olmasından başka? Evet, Edebi­
yat Tarihimizden 1 adlı çok özgün 
inceleme, yazarı^büyük eğitimci ve 
düşünür Haşan Ali Yücel’in geçmiş­
ten günümüze ulaşan örneksiz ürü­
nü olarak zamanı yenmiş, kendi tü­
ründe vazgeçilmez yapıtlar arasına gi­
rerek. .>
Şiir ve ders kitapları dışında yirmi üç yapıtı bulunan Ha­
şan Âli Yücel, gelmiş geçmiş milli eğitim bakanlarımızın 
kuşkusuz en yetkini ve en seçkinidir. Yedi yılı aşkın ba­
kanlık süresinde, Türk düşünce ve sanat dünyasına kazan­
dırdığı beş yüze yakın klasik çevirileri yanında, Köy Ens­
titüleri gibi dünya eğitimcilerinin hayran kaldığı, Hakkı 
Tonguç’la başbaşa, gönül gönüle gerçekleştirdiği eğitim 
kuramlarıyla da hep anılacaktır.
On yedisi çoktan tükenmiş olan yirmi üç yapıtı içinde, 
bence, en özgünü Edebiyat Tarihimiz l ’dir.
Bu yapıtta Haşan Âli Yücel, o güne kadar denenmemiş 
olan, halâ da denenmeyen bir yöntem uygulamıştır. Üç 
yüz sayfayı aşan bu inceleme, Yakup Kadri Karaosma- 
noğlu ekseninde, bir dönemin edebiyat dünyasını, bir gül­
deste niteliğinde yansıtıyor.
Yücel, 1932’de yayımlaidığı Türk Edebiyatına Toplu Bir 
Bakış adlı yapıtta, daha çok yapıtları ve kişileri toplum­
sal kuramlara bağlayarak edebiyatın basit bir taslağını yap­
mıştı. Oysa, Edebiyat Tarihimiz l ’de, yarım yüzyıllık ede­
biyat yaşantımızın, kendi açısından görebildiği kadarıyla 
tablosunu çiziyor, sayısız metinlerle, bu yapıt, tarihi de 
hesaba katmakla birlikte, daha çok sanat ve genellikle sos­
yal yaşantımızın çekişmeli yönlerine ağırlık veriyor.
Bir dönemin tablosunu vermek için, niçin Yakup Kad­
ri’yi bir eksen olarak ele alıyor Haşan Âli?
Bunu, yapıtın önsözünde, şöyle açıklıyor Haşan Ali: Ona 
göre Yakup Kadri “Meşrutiyetten bugüne kadar, yaşa­
dığı devrin olayları ve insanlarıyla ilgilenmekte ve il­
gisini söylemeden varlığım düşüncesiyle bize duyuran 
bir insanımızdır. Onda çok hayat ve hadisat malzeme­
si vardır.”
Ayrıca Haşan Âli’ye göre, Yakup Kadri’nin “münzevi 
varlığında daima” toplum yaşanmaktadır ve bütün ya­
pıtlarında, içinde bulunduğu dönemin yankılan yer almak­
tadır.
Kitap, Yakup Kadri’nin gençlik yıllarıyla başlıyor, ilk 
yazılarından yola çıkarak, gelişken yıllarına kadar sürü­
yor. Yakup Kadri daha ilk yazılarında (ki bunlardan biri 
edebiyat üstüne bir konuşmadır), yaşadığı döneme tanısı­
nı koyuyor: Haşan Âli bunu şöyle dile getiriyor ve diyor 
ki; “ Bu yazı Türk genç aydınının, bundan yarım asır 
önce sağır ve dilsiz bulunduğu sosyal çevreye bakışım” 
dile getiriyor. O  günlerin edebiyatı, genç Yakup Kadri’­
nin gözünde bir çöldür. Hamit, Fikret yolunu şaşırmış 
birer kuştur. Bununla bizde bir edebiyat çevresi olmadı­
ğını, bu olmayınca da edebiyat olamayacağını ima ediyor.
Kitabı okuyunca, iki Yakup Kadri ile karşılaşacaksınız: 
Biri konuşkan Yakup, biri de dövüşken Yakup. Haşan Âli’­
ye göre, Yakup Kadri olaylar ve kişilerin gülünç yanları­
nı çok kolay yakalayan bir kişidir.
Haşan Âli, bir yerde bu durumu ele alarak, her dönem 
için geçerli olan şu saptamayı yapıyor:
“Tanzimattan beri bizde aydınların şikâyetleri hep ay­
nıdır: Muhitsizlik, anlaşılmamak. Sebebi üstünde dur­
mak akla gelmez. Genç Yakup da zihnini bu yöne çe- 
virmemiştir. ‘Bir millet içinde yetişecek aydınların mu­
hatap bulabilmesi, o millette halkın ve yığınların top­
tan yükselmesine bağlıdır’ hakikati gözden uzak tutul­
dukça bu feryatlar sonsuzluğa kadar gidecektir ve ni­
tekim gitmektedir.
Bu nefis kitap üstüne söylenecek sözlerin binde biri be­
nim bu söylediklerim. Okuyun kitabı, yöntemi kadar, di­
linin yalınlığını ve içindeki bilgi birikimini, özellikle ya­
rım yüzyıllık bir dönem edebiyatçılarının çekişmelerini, 
düşüncelerini, sanat anlayışlarım renkli bir panorama şen­
liğinde görecek, seveceksiniz. □
Taha Toros Arşivi
S A Y F A  8


33 yıl sonra Hasan Ali Yücel'den Edebiyat Tarihimizden:Yakup Kadri ekseninde edebiyatımız

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository