Taha Toros Arşivi, Dosya No: 396-Osman Hamd

Naci, Elif

Istanbul Sehir University Repository

3 Mart 1964
■fMiıııtiMMHiıııııııııiliHiııııııııııııııııııımııııııiHiıııııııııııııııiHiıııııııııııınııııınıııııııııııııııııııııııııııııı
Güzel Sanatlar Akademisinin Yıldönümünde
Osman Hamdi Bey
Yazan: Elif Naci
Geçenlerde Müzelerin binişi
olarak ölümünün ytl dönümü 
münasebeti ile hazin bir törenle 
andığımı» Osman Hamdi Bey, 
temelini attığı bir başka mües- 
sesenin kuruluş gününde yine 
karşımızda. Onun eseri olan Gü­
zel Sanatlar Akademisinin sek­
sen birinci yılını idrâk ediyoruz 
bugün.
Osman Hamdi Bey, tarihte eşi­
ne az rastlanır o büyük adam­
lardan biridir ki beş on aydını 
değil, bütün milleti teheyyüçle- 
rin en ulvisi ile yerinden fışkır­
tacak ve şahlanmış bir minnet 
seli halinde büyük meydanlarda 
coşturacak, haykırtacak, onun 
büyüklüğüne yaraşır bir ibadet­
le anılması gereken mitolojik 
bir kahraman. Halbuki geçen a- 
yın 24 ünde tulûat kumpanyala­
rının el ilânları zevki ile tertip­
lenmiş bir anma programı eli­
mizde serin bir salonda toplanan 
bir avuç insan, tatsız, heyecan­
sız, adını sakız çiğner gibi an­
dık, kendi kendimize konuştuk 
durduk.
Tarihi kolaçlayacak olsak, 
serhadlerde dalkılıç düşmanı te- 
peliyen ünlü serdarlar tümen 
tümendir. Amma kültür alanın­
da Osman Hamdi Beyin çabası 
ölçüsünde bir başarı kaydeden 
bir başka insan bulmak kolay 
mı? Medenî bir memleket tasav­
vur edelim ki müzesi ve sanat­
kâr yetiştiren bir okulu yoktur, 
olur mu böyle şey? İşte Osman 
Hamdi Bey, Türk milletine bu 
iki müesseseyi hediye eden, Al­
lah tarafından gönderilmiş bir 
Resuldür.
Devir gelmiş ki yabancı Arke­
ologlar köstebek gibi toprakla­
rımızı eşelemişler, çıkan antika­
ları sırtlayıp kendi memleketle­
rine götürmüşler, gık dememi­
şiz. Eski eserin ne olduğundan 
habersizmişiz. Louvre’un Milo 
Venüsü, Almanyanın Bergama 
mabedi önlerinde dövünmemiz 
için kâfi birer sağlama mihrabı­
dırlar. Osman Hamdi Bey, mü­
zeye müdür olduğu zaman (1881) 
elde 36 maddelik bir talimatna­
me vardı ki bununla kazılardan 
çıkan eserlerin bir kısmı kazan 
adamın, ikinci kısmı arsa sahi- 
binindi. Üçüncü kısmı ancak mü 
zeye girebiliyordu.
Bu talimatnameyi yırtıp top­
raklarımızın altındaki servetleri 
bize tanıtan ve bağışlayan adam 
dır bu Osman Hamdi Bey. Bu 
Osman Hamdi Bey, Müze Mü­
dürlüğüne getirildiğinin ikinci 
senesi (1883) o zamanki adı «Sa­
nayii Nefise Mekteb-i Âlisi» o- 
lan Güzel Sanatlar Akademisini 
kuran adamdır. O Fatih gibi, A- 
tatürk gibi Milletlerarası tanın­
mış, kabul edilmiş bir adamdı.
Osman Hamdi Bey, aynı za­
manda büyük bir ressamdı. Bou- 
langer ile Gerome’un talebesi a- 
ma batı sanat dünyasında açılan 
sergilerde madalyalar kazanan 
zorlu bir sanatkâr.
Milletlerarası değerini daha 
kesin olarak belirten mazhari­
yetlerini sayalım mı?
Pariste 1867 ve 1889 da açılan 
sergilerde üç, 1873 de Viyana ser­
gisinde altın madalya almış, yi­
ne 1898 do Atmadaki Fransız 
Enstitüsünün ellinci, Uviedo Ü- 
niversitesinin yüzüncü yıl dö­
nümlerinde, Fredrik Müzeum’un 
kuruluş tarihine rastlıyan 1904 
de birer madalya almıştır.
Alman İmparatoru İkinci Wil­
helm, doğu Arkeoloji cemiyeti 
tarafından kendisine verilen ma­
dalyayı «bu ona lâyıktır» diye­
rek Hamdi Beye vermiştir. Ens­
titü dö Frans’», Berlin, Londra, 
Viyana ve Amerikadaki Boston 
ve Filâdelfiya Arkeoloji Ensti­
tülerine ve Atina Güzel Sanat­
lar Cemiyetine üye olmuş, İn - 
gıletere Mimarî Akademisi fah­
rî âzalığını ve ölümünden bir 
sene evvel (1324 - 1908) Oksford 
Üniversitesinde doktorluk pâye- 
sini kazanmıştır. Hamdi Beyin 
(Müze-i Hümayun) a Müdür o- 
luşunun yirmi beşinci senesin­
de (1906) Bon, Lâipziğ, Heydel - 
berg, Aberden Üniversiteleri o- 
na doktor ünvanını vermişler­
dir. Hayatının son günlerinde 
kendisine milletlerarası akade­
milerin müşterek karar ve mu­
vafakati ile verilen «Bavyera 
Kırallığı ilim ve sanat büyük 
altın madalyası» hediye olun­
muştur ki, bunu kazanmak hiç 
kolay değildir.
Güzel Sanatlar Akademisinin 
ilk binası, hemen kurulduğu 
günlerde inşası tezelden tamam­
lanan, bugün Eski Şark Eserleri 
Müzesi olan yapıdır. Bugün Ar­
keoloji Müzesi olan (Müze-i Hü­
mayun) a ek ve onun bir parça­
sı gibidir. Akademi 1917 ye ka - 
dar burada kaldı. Sonra bir gö­
çebe haline girmiştir ki, içler 
acısıdır. Evvelâ Cağaloğlunda 
bugün Akşam Kız Sanat Oku - 
lu olan bina, sonra Sıhhiye Mü­
zesi, Şehzadebaşındaki kiralık 
konak. Velhâsıl, Fındıklıdaki 
Sultan Sarayına yerleşinceye ka­
dar bir hayli bucak bucak do­
laştı.
Akademinin kuruluş yıldönü­
münde bir defa daha onun ku­
rucusu Osman Hamdi Beyin ö- 
nünde saygı ile eğiliriz.
m ı m m i m ı m m m m m m n ı m ı m m ı l i l m m m m m m m ı m ı ı m m m ı ı m ı ı ı m ı ı ı « « ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı i M i ı n n ı ı
Taha Toros Arşivi
M
llllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllir
illlllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllU
llllll«


Güzel Sanatlar Akademisinin yıl dönümünde Osman Hamdi Bey

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository