Taha Toros Arşivi, Dosya No: 396-Osman Hamd

Filoğlu, Lale

Istanbul Sehir University Repository

7- b m
Türkiye’nin 138. müzesi Gebze-Eskihisar’da açıldı
Türk müzeciliğinin kurucusu 
Osman Hamdi adına bir müze
Yazlarını geçirdiği Eskihisar, Osman Hamdi Bey’in en 
çok sevdiği yerlerden biridir. O yıllarda Osman Hamdi 
Bey köşküne giden toprak yolda sık sık faytonla gezinir, 
sahildeki derme çatma kahvelerde köylülerle sohbet eder, 
onlarla birlikte balığa çıkar. Zaman zaman da 
Eskihisar’ın etkileyici dinginliğini tuvaline aksettirir.
LALE FİLOĞLU
Müzeci, arkeolog, ressam Os­
man Hamdi Bey’in Gebze Eski- 
hisar’daki evi, geçen günlerde 
Kültür ve Turizm Bakanı Mesut 
Yılmaz tarafından, “ Osman 
Hamdi Bey Evi ve Müzesi” adıy­
la hizmete açıldı. İzmit’in küçük 
sakin bir sahil köyündeki bu 103 
yaşındaki köşk, sanatçının ölü­
münden 77 yıl sonra sadece mü­
ze haline dönüştürülmedi, aynı 
zamanda binanın üst katındaki 
atölyeye genç ve amatör ressam­
ların çalışmalarını sürdürebilme­
leri amacıyla yeni bir düzenleme 
de getirildi. Bu atölyenin kimle­
re açılacağı, kimlerin gelip bura­
da çalışabileceği henüz belli de­
ğil, ama Osman Hamdi’nin ha­
vasını soluduğu bu mçkânda ça­
lışma fırsatı bulanlar, belki de 
bir zamanlar Hamdi Bey’in re­
simlerine konu olan Eskihisar’ı 
yeni haliyle tuvallerine aktara­
caklar.
Osman Hamdi’nin 1884’te 
yaptırdığı köşk, tipik Fransız mi­
marisinden izler taşıyor. Hamdi 
Bey, babası Sadrazam İbrahim
Osman Hamdi (1842-1910)
Edhem Paşa tarafından Paris’e 
hukuk öğrenimi için gönderile­
cek, ancak kendisi güzel sanat­
lara duyduğu ilgi ile resim yap­
mayı öğrenmek amacıyla ünlü 
hocalardan resim dersleri ala­
caktır. Fransa’da sanat eğitimi 
gören Osman Hamdi, yıllar son­
ra kendi çizdiği planlara uygun 
olarak yaptırdığı köşkünde de 
Fransız stilini benimseyecek, 
hatta evin tuğla ve kremitlerini 
de Lyon şehrinden getirtecektir.
Yazlarını geçirdiği Eskihisar, 
Osman Hamdi Bey’in en çok 
sevdiği yerlerden biridir. O yıl­
larda Osman Hamdi Bey, köş­
küne giden toprak yolda sık sık 
faytonla gezinir, sahildeki derme 
çatma kahvelerde köylülerle soh­
bet eder, onlarla birlikte balığa 
çıkar, zaman zaman da Eskihi- 
sar’ın etkileyici dinginliğini tuva­
line aksettirir. 1906 kasım tarihli 
Servet-i Fünun dergisinde Ah- 
med İhsan Bey, Eskihisar’daki 
Osman Beyi şöyle anlatır: “Es­
kihisar Gebze’nin eteğinde, İz­
mit Körfezi’nin kıyısında, en ruh 
okşayıcı bir mevkidedir... Ora­
da sayın üstadı bazen elinde bah­
çe makası ile kendi yetiştirdiği 
nadide meyve ağaçları, üzüm 
bağları ve gül fidanları arasında 
görürsünüz. Bazen balık kayığı 
içinde elinde olta, balık tutar bu­
lursunuz...”
Osman Hamdi, Gebze’den 5 
kilometre uzaklıktaki bu köşkü 
26 yıl boyunca yazlık olarak kul­
lanır. Hamdi Bey’in yazlarını ge­
çirdiği köşk ve bahçesi, onun' 
ölümünden sonra devlet büyük­
lerinin konakladığı, dinlendiği 
yer olur. Birinci Dünya Savaşı 
yıllarında askeri karargâh olarak 
kullanılan bu arazide ismet İnö­
nü de birkaç gün konaklar. 1933 
yılında ise deniz yoluyla Yalo­
va’dan gelen Atatürk dinlenir 
aynı köşkte.
Dünya savaşları geride kalır­
ken, köşkte de bazı tahripler or­
taya çıkmaya başlar. 1945 yılın­
da atölyede çıkan bir yangın so­
nucu ahşaptan yapılmış olan üst 
kat büyük ölçüde zarar görür. 
1982 yılında kamulaştırılan bina­
lar ve koruluğun restorasyon 
projeleri Kültür ve Turizm Ba­
kanlığı, Eski Eserler ve Müzeler 
Genel Müdürlüğü ile İstanbul 
Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü 
tarafından hazırlanır. Onarım 
çalışmaları ise 1985 yılında baş­
lar. 2 yıl boyunca “Türk müze­
ciliğinin kurucusuna yakışır bir 
müze yaratmak üzere” onarılan 
köşk, bu çalışmaların bitiminde 
bugünkü halini alır.
Şu günlerde müzenin açılışıy­
la birlikte bir kez daha gündeme 
gelen Osman Hamdi Bey hak­
kında etraflıca bilgi edinmek 
için, Osman Hamdi Bey yokuşu 
bitimindeki Osman Hamdi Bey’­
in yaptırdığı Arkeoloji Müzesi’- 
ne gidiyoruz. Arkeoloji Müzesi’- 
nin kimi bölümleri personel ye­
tersizliğinden kapalı tutuluyor. 
Bir yandan Osman Hamdi Bey’­
in adına müze açılırken, diğer 
yandan çetin zorluklarla yaptır­
dığı Arkeoloji Müzesi’nin bazı 
bölümlerinin kapalı tutulması 
kuşkusuz çelişki yaratan- bir uy­
gulama.
Oxford Üniversitesi’nden fah­
ri doktorluk unvanı, Fransa hü­
kümeti tarafından Legion 
d’Honneur alan Osman Hamdi 
(1842-1910) aynı zam anda 
Sanayi-i Nefise Mektebi’nin de 
kurucusu. Türk sanatı tarihi do­
çenti Mustafa Cezar’ın “Sanat­
ta Batı’ya Açılış ve Osman 
Hamdi” adlı kitabında müzeci, 
arkeolog, ressam Osman Ham- 
di’ye ait geniş bilgi buluyoruz. 
Osman Hamdi Bey’i yakından 
tanıyan Adolphe Thalasso’nun 
“ ressam Osman Hamdi’ye dair 
söylediklerini buraya da aktara­
lım: “Kanaatimce Doğunun de­
koru, hiçbir yerde Hamdi Bey’­
in eserlerindeki kadar gözler
YENİ KÖŞK — Osman Hamdi Beyin yazlarını geçirdiği bu köşk­
te, ölümünden 77 y ıl sonra genç ressamlar, belki de Eskihisar 'm ye­
ni halini resmedecekler.
ESKİ KÖŞK  —  Paris'te eğitim gören Osman Hamdi Bey’in 1884’te 
yaptırdığı köşkü tipik Fransız stilinden izler taşıyor. Fotoğrafta Ham­
di Bey’in damadı Sait Bey ve büyük kızı Fatma görülüyor.
önüne serilmiş değildir. O, de­
taylar yığını tuvallerinin her bi­
rini bir sanat ve hayat şiiri hali­
ne getirir ki, onlardaki en ufak 
teferruat, tabloya adını veren 
esas kişi kadar öncelikle belirlen­
miş ve işlenmiştir..."
Osman Hamdi Bey sayesinde 
dünya arkeologlar literatürüne 
ilk kez bir Türk’ün de ad', geçer. 
Osman Hamdi bunu sadece mü­
ze yöneticiliğine borçlu değildir. 
Müzeyi Humayun adına katıldı­
ğı Nemrud Dağı, Sayda, (bu ka­
zıda ünlü İskender lahdi bulun­
muştur) Sidamara kazısında ol­
duğu gibi daha birçok kazıya
bizzat katılriıası da etkilemiştir 
bu başarısını. Sanata sevgiyle 
yaklaşan Osman Hamdi’nin, 
Arkeoloji Müzesi’nin ikinci bö­
lümünün temel atma töreninde, 
kazmayı omuzlayarak temel at­
masını anlatan İkdam gazetesin­
deki yazıdan birkaç cümle alalım 
son olarak: “Yorulmak bilme­
yen ve her an reviyyet ve dirayet 
ibrazından geri durmayan o 
ressam-ı meharet irtisamın fırça­
yı pek güzide bir sanat ve dikkat 
ile kullanan ellerine kazma ala­
rak temel hafrine tasaddi eyle­
mesi hakikaten şairane bir levh- 
i garra vücuda getirmiştir...”
Kasparov’un 
bavulları
İspanya’nın Sevilla kenti 
12 ekimden başlayarak 
dünyanın en büyük satranç 
olayına sahne olacak.Gari 
Kasparov ile Anatoli 
Karpov, dünya 
şampiyonluğu için bir kez 
daha kapışacaklar. Ancak 
Kasparov’un İspanya 
serüveni biraz talihsiz 
başladı. Kasparov, 
menajeri Andrew Page’le 
birlikte Sevilla kentine 
geldiğinde, bavullarının 
unutulduğunu fark etti. 
Kasparov’un yandaşları, 
bu türden unutkanlık ya 
da talihsizliklerin Karpov 
karşılaşması sırasında 
olmamasını diliyorlar şimdi.
Taha Toros Arşivi


Türkiye'nin 138. müzesi Gebze-Eskihisar'da açıldı:Türk müzeciliğinin kurucusu Osman Hamdi adına bir müze

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/134766/3/001584164010.pdf

Türkiye'nin 138. müzesi Gebze-Eskihisar'da açıldı:Türk müzeciliğinin kurucusu Osman Hamdi adına bir müze

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository