Taha Toros Arşivi, Dosya No: 109-Hasan Ali-Can Yücel.



Not: Gazetenin "Eşlerine Göre Ediplerimiz" köşesinde yayımlanmıştır

Uysal, Sermed [Sermet] Sami

Istanbul Sehir University Repository

diplerimiz
Bayan Refika Yücel
Hasan Aliyi anlatıyor
Röportajı yapan: Sermed Sami Uysal
Bizim gazete idarehanesine, haf­
tada bir gün, o da beş on dakikalı­
ğına uğrarım. Bu sebebden dolayı 
«Cumhuriyet» e yazı yazanların 
çoğunu şahsan tanımam.
işte böyle kısa ziyaretlerimden 
birinde, yazı işleri müdürünün o- 
dasmda otumrken içeriye orta boy­
lu, etine dolgun, beyaz ceketli, gri 
pantalonlu birisi girdi. Daha, gür 
kaşlarının altındaki gözlerini görür 
görmez kendisini tanıdım: Haşan
Ali Yücel. Zaten o gözleri görüp 
de tanımamaya imki n mı var? Gor- 
ki, Tolstoyla karşılaştıktan sonra: 
«Tolstoy’un gözlerinde insana bin 
göz birden bakıyor» demiş .. Haşan 
Âli Yücelin gözlerinde, gerçi bin 
göz birden insana bakmıyor ama, 
bin türlü mâna birbirine karışıyor. 
Fakat birisi diğerlerini bastırıyor: 
Şefkat:
«Eşlerine Göre Ediblerimiz» seri­
sine başlarken, bu eski Maarif Ve­
kilimiz Ankarada oturuyordu. O - 
nun için kendisile konuşamamıştık. 
Madem şimdi fırsat ayağımıza gel­
mişti, kaçırmak için sebeb yoktu.
Haşan Âli Bey, arzumu öğrenince, 
kabul etmek nezaketini gösterdik­
ten sonra:
— Yalnız, dedi, Dragos'ta oturu­
yorum. Hajrli yorulacaksınız.
— Röportaj için kaç defa Pendi- 
ğe gittim de yorulmadım. Dragos 
daha yakın... Acaba bu pazartesi 
resimcimizle ziyaretinize gelebilir 
miyiz?
— Hay hay, sabahleyin buyrun, 
Öğle yemeğini birlikte yeriz.
— Yemek teklifinize teşekkür e- 
derim. Fakat bu seriyi hazırlarken 
hiç bir edibin evinde yemek yeme­
meye karar verdim.
— Bir edibden çok, bir dostunu­
zun evine geleceğinizi unutmayın.
Bu güzel söz üzerine sustum. Ma­
lûm, sükût ikrardan gelir.
Cevizli istasyonunda inip de Dra- 
gos'a doğru yürümeye başlayınca, 
Haşan Âli Beyin «Hayli yorula- 
¡caksımz» sözünün hikmetini an­
ladım. Meğer evleri, epey uzak­
mış. Hele o kızgın güneş altında 
yol yürümek ömür törpüsü. (Bere­
ket dönüşü, Yücel ailesinin bir 
dostunun, Ankaranın tanınmış ter­
zilerinden Sabiha Hanımın arabası 
ile yaptık Hem de bizi ta Beyoğlu- 
na kadar getirmek nezaketini gös­
terdiler. Üste'ik, direksiyondaki 
terzi hanımın tatlı dilinden başka, 
arkada yanımda oturan annesinin o 
eski İstanbul hanımefendiliği, ne­
zaketi ve incelisi volun nasıl gec-
Yücel ailesi
tiğini farkettirmedi. Kendilerine 
çok teşekkürler.)
Evlerine vardığımızda, Haşan Âli 
Beyi, denize karşı olan geniş 
salonda, gazete kupürlerde meşgul 
bulduk. Meğer yakında «Hürriye­
te Doğru» isimli bir kitabı çıkacak­
mış da onun bazırlıklarile uğraşı­
yormuş. (Tabii bizim yüzümüzden 
geri kaldı.)
Henüz oturmuştuk ki, sağ taraf­
ta bulunan merdivenlerden olgun 
bir hanım inip yanımıza geldi; eski 
Maarif Vekilimizin refikaları, Re­
fika Hanımmış.
Yücel ailesinin samimiyeti, bol 
ve güzel esprileri sayesinde, kı-a 
zamanda yabancılığımı unuttum. 
Şundan bundan konuşmaya başla­
dık. Bir ara söz evliliğe intikal 
edince Haşan Âli Bey:
— Evliliğin bir şiir devri, bir 
şuur devri vardır, dedi. Biz şiir 
devrini geçirip şuur devrine girdik
— Demek izdivacınızın tarihi 
hayli eski?
Refika Hanım:
— 30 yıl evvel evlendik. Fakat 
ben evliliğin şiir devrini tercih ede­
rim. Haşan Âli Bey:
— Şuur devri daha iyi, daha sa­
kin. Asıl fenası şiir devri geçirme­
den şuur devrine girmektir.
Hepimiz güldükten sonra Refika 
Hanıma sordum:
— Hangi ayda evlenmiştiniz?
— Ağustosta. Zaten ağustosla 
doğdum, ağustosta nikahlandım *•« 
ikizlerimi ağustosta doğurdum.
— Şimdi ikizler neredeler?
— Canan burada idi. Eşi ile An- 
karaya döndü. Can ise Koreye gö­
nüllü gitmişti. Bugün İzmire dön­
müş olacak.
— Başka çocuğunuz var mı?
— Evet, bir kızım daha var: Gü­
lümser. Denize gitti, biraz sonra 
gelir. (Zaten Haşan Âli Bey, on 
birde gelin de hep beraber denize 
gireriz, demişti. Ama on ikide erit­
tiğimiz için biz bu zevkten mahrum 
kaldık.)
— Hanımefendi, acaba izdivacı­
nızdan sonra eşinizin değişen huy­
ları oldu mu?
— Hayır. Yalnız bekârken çok 
serazad yaşamayı severdi. Evlen­
dikten sonra evin.“ bağlandı. Ama 
bekârhğ’ndan bir iz kaldı: bizi eez- 
miye götürüp dönünce, kendisi 
tekrar dışarı çıkar ve bir müddet 
daha yalnız gezer.
— Artık bu kadar olur.
— Evet, biz çok iyi anlaştık.
— Her halde, vaktile aruz, sonra 
da hece ile şiirler yazan eşinize, 
hayli ilham kaynaklığı yapmışsınız­
dır:
— Evet benim için bir çok şiirler 
yazdı.
— İsimleri?
— O kadaı çok ki...
— Daha ziyade ne zamanlar yaa
yazar?
— Geceleri, sükûnet içinde yaz­
mayı sever. Bilhassa 12 den sonra, 
Bazan güneş doğuncaya kadar ya­
zar.
Haşan Âli Bey:
— Ama bu eskidendi. Üç s*nedi’ 
burada vazları itiyadımı bozuyo­
rum: sabahları yazıyorum.
Refika Hanım:
— Vaktile İzmirde bir küçük evi­
miz vardı.
Haşan Âli Bey:
— Küçük değil, bir odalı idi.
Refika Hanım:
— Bir odalı da olsa orası benim 
için bambaşka bir yerdi. İşte o ev­
de Âli Bey geceleri çalışırdı. Ara­
dan seneler geçtikten sonra o evi. 
bir mabed ziyaret eder gibi ziyaret 
ettim.
Haşan Âli Bey:
— Hatırlar mısın orada ben ne­
fesler de yazardım. Beni Bektaşi 
Babası zannederlerdi. Zaten ç-k 
defa beni olduğumdan başka zan­
netmişlerdir.
İçimden, «Atarlar sengi tarizi 
dırahtı meyvedar üzre» dedikten 
sonra Refika Hanıma sordum:
— Yazı yazarken eşinize yardım­
larda bulunur musunuz?
— Hayır, sadece sükûnetini t“ -  
min ederim. Çocuklara gürültü et­
tirmem.
Haşan Ali Bey:
— Büyüklere de.
— Hanımefendi, eşinizin en be­
ğendiğiniz eserleri?
— Köy Enstitüleri, Klâsikler v< 
maarifte yaptığı işler. Hangi iş; 
tuttu ise muvaffakiyetle bitirdi.
Aynı suali eski Maarif Vekilimi­
ze sorunca, suali öbür mânada an­
layıp şu cevabı verdi:
— Sevecek eserimi yazdığımı t»jl 
min etmiyorum. Daha hayat bet® 
yazı üstünde çalışacak şakilAs ra­
hat bırakmadı. Istemiverek idari 
hayatına girdim. Sonra politika ha­
yatına atıldım.
— Zannedersem partiden çekil­
mişsiniz?
— Evet, C. H P. den istifa ettim
Aktif politikadan ayrıldım. Faka 
vatandaş olarak politika ile meş­
gulüm.
— Eşiniz yazılarını kolay yaza] 
mı hanımefendi?
— Bidayette bir makaleyi ik 
günde yazardı Şimdi ise yazıların: 
kolaylıkla yaz'yor. Hern de müs­
vedde yapmadan.
Haşan Âlı Bey gülerek bana:
— Ona sen inanma. Şimdi dü­
şünme zamanım çok, onun için ko­
lay yazıyorum.
— Hanımefendi eşinizin batıl iti-
— Arkası Sa 1 Sü l de
Eşlerine göre ediblerimiz:
Bayan Refika Yücel 
Hasan Aliyi anlatıyor
(Beşinci sahifeden devam) 
kadlan vaı mıdır?
— Hayır.
Haşan Âli Bey:
— İtikadım vardır benim.
— Refika Hanım, eşinizin başka 
hususiyetleri?
— Sevimli ihtiyarlan, çocuklan 
ve şimdi yaşı ilerlediğinden genç­
leri pek sever. Fincandan, bardak­
tan da hoşlanır. Sonra çakşırken 
çiçeği çok sever. Masasında bir 
gül. bir karanfil olsun ister.
Haşan Ali Bey, masanın ortasın­
daki kuşkonmaz saksısını göstere­
rek:
— Bulamayınca böyle yeşillik ko­
rum. diye güldükten sonra Refika 
Hanım sözlerine şöyle devam etti:
— Parası olmadığı zaman eve 
iyi bir şey almayı da çok sever.
Haşan Âli Bey:
— Evet, son paramı verip beğen­
diğim şeyi alırım. Onu da yaz ki 
çok zaman param bulunmaz. Ha bir 
de çocukluğumdanberi'hâmile ka­
dınlara acırım.
Refika Hanım:
— Çok hesabdan hoşlanmaz, eli 
»çıktır. Sonra kitabları hem temiz 
olsun ister, hem dokunulmasın is­
ter.
Haşan Âli Bey:
— Görüyorsunuz ya hanımın bu 
«özünün altında ufak bir şikâyet 
gizli. Ama ben de haklıyım. Öm­
rüm kâğıd aramakla geçti. Her 
hangi bir kitabdan aldığım notu, 
temizlik yüzünden uzun müddet 
»radığım olmuştur.
— Hanımefendi. Haşan Ali Bey 
kendisinden ufak bir şikâyette bu­
lunduğunuzu söyledi. Ondan, bü­
yük bir şikâyetiniz 4=
— Yapmak istediği bir şeyi yapa- 
maymca asabileşir.
Tam bu sırada yanımıza, eski 
Maarif Vekilimizin çok muhterem 
•nnesi geldi; asil bir İstanbul ha­
nımefendisi. Üstelik hazırcevab 
da. Oğlunun beğenmediği huyunu 
sorduğumda:
— A evlâdım annesine çocuğu 
sorulur mu? diye tatlı tali tebessüm 
etti.
Haşan Ali Bey:
— Yani anne her şeyimi beğe­
niyor musun?
— Tabi! beğeniyorum. Sana ku­
sur bulursam bana da dokunur. 
(Hani tam diplomat olacak hanıme­
fendi).
Baktım bu sahada bir şey öğre- 
nemiyeceğim. 180 derecelik bir tor­
nistanla aksini sordum:
— Refika Hanım eşinizin en be­
ğendiğiniz tarafı?
— Ben Âli Beyi çok severim. Her 
şeyi, her tarafı hoşuma gider. Hiç 
bir hareketi benim için fena gel­
memiştir. Onun beğendiği bir şeyi 
yapmak beni dehşetli memnun eder.
Bu sırada sevimli köpekleri Min­
noş yanımıza geldi. Son dereci 
şirin bir hayvan. Koraltanm Fran­
sız köpekleri kadar hassas, üstelik 
onunkilerden daha sempatik.
Haşan Âli Bey:
— Minnoş benim tabi! yatmamla, 
hasta yatmamı farkeder. Göz yaşın» 
hiç tahammülü yoktur.
Refika Hanım:
— Ali Bey hızlı konuşunca yavaş 
konuş diye kolundan çeker.
Haşan Ali Bey:
— Ya son mürebbiyem Minnoş­
tur.
— Hanımefendi eşinizin elinden 
başka işler gelir mİ?
— Bazı zaman yemek yapmak is­
teyince eline yakışır. Evlendiği­
mizde birlikte yemek pişirirdik. Âli 
Bey güzel tatlılar yapardı.
— Beyefendinin tatk tatk beste­
leri de vardır. «Sen bezmimlze gel­
diğin akşam neler olmaz», «Hem 
aşkım, hem ümidim, hem dç neş­
em sin» v» «Nesin sen kız gel anlat 
sen benim nemsin» gibi... Bunlar­
dan başka besteleri de var mı?
Haşan Ali Bey:
■— Evet, meselâ «Hasretten usan­
dım, dar-ı vuslata kaçsam bir tür­
lü, kaçmasam bir türlü diye başh- 
yan nefesimi segah makamında bes­
teledim. Şöyledir.
Haşan Âli Bey, o  gür, pürüzsüz 
sesi ile bu bestesini okudu. Güfte 
de, beste de, sesi de fevkalâde gü­
zeldi.
Bunca yıllık hocalık, müfettişlik, 
meb’usluk ve vekilliğine rağmen 
(çıkan yağı ve kitabları da caba) 
hâlâ hususî bir otomobili olmıyan 
Haşan Âli Beye:
— Keşke ses sanatkârı olsaydınız, 
geçen yıl piyasaya çıkan hanendeler 
bu yıl altlarına hususî otomobil ak- 
yor, deyince, o her zamanki hazır- 
cevablığı ile şu mukabelede bulun­
du:
— Ses sanatkârlığının böyle ve­
rimli olacağını bilseydim ses sanat­
kârlığına ve bestekârlığa devam 
ederdim. Bunda da isabetsizlik et­
mişim.
Bu sırada Gülümser Hanım de­
nizden döndü... Artık kamımız a- 
cıkmıştı. Yemeğe oturmadan sor­
dum:
— Refika Hanım en beğendiğiniz 
romancılarımız?
— Halide Edib Hanım, Reşad 
Nuri Bey. Hikayecilerimizden de 
Ömer Seyfeddini çok severdim.
— Ya şair?
— Orhan Veli.
Haşan ÂH Bey:
— Hayır hayır en çok kendi şai­
rini beğenir.
— Kim o?
— Can.
Refika Hanım gözlerinde pırılda­
yan gururla tasdik etti:
— Evet Canın şiirlerini çok se­
verim.
Haşan Âli Bey:
— Hattâ annesine göre dünya­
nın en büyük şairi Candır.
Haşan Âli Bey bana oğlunun 
«Yazma» isimli kitabından da ver­
mek nezaketini gösterdi. Ben de si­
ze içinden bir şiir ikram ederek rö­
portaja son vereyim. Malûm ya ye­
mek vakti; başka bir ikram bizi 
bekliyor.
Kayıp çocuk
Birden işitilmez olsun ayak seslerim; 
Gölgem bir başka sokağa sapıversin; 
Unutayım bir anda her şeyi,
Nerde oturduğumu,
Bîr tuhaf âdem olduğumu Can
adında.
Aklım arayadursun başka kapılarda
kısmetini;
Ben. bilmediğim sokaklarda bir 
başıma;
Gönlüm öylesine geniş, öyle ferah, 
tik defa görmüş gibi dünyayı,
Bir şaşkınlık içinde, yeniden doğ-
»»(»■i! • muş gibi;
Hatırlamam artık değil mi. dostlar, 
Hatırlamam artık garibllğimi?
=•* Can Yücel
"" \
A Ç 1 K H A V A
T i y a t r o s u n d a
4 eylül cumartesi saat 21.15 te 
Emekli Sahne Sanatkârları 
yararına
BÜYÜK MÜSAMEflE
Programı hazırlıyan:
VASFI RIZA ZOBU 
PERİHAN ALTINDAĞ SÖZERİ 
BAL ARILARI 
Alman Akrobat Topluluğu 
ve Cevad Kurtuluş 
Şehir Komedi Tiyatrosu 
Prezantasyon: Perihan Tedü - 
Orhan Boran 
Hatlar: 5, 2.50, 1 liradır. 
Biletler: Şehir Dram Tiyatro­
sunda ve Necmi Rıza Mağa­
zasında satılmaktadır.
S ü n n e t ç i
A H M E D  T E M İ Z
Beyazıd Tel: 25616.


Bayan Refika Yücel Hasan Ali'yi anlatıyor

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/157736/3/001513210006.pdf

Bayan Refika Yücel Hasan Ali'yi anlatıyor

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository