Taha Toros Arşivi, Dosya No: 169-169/A-Bedrettin Simav

Menavino, Antonio

Istanbul Sehir University Repository

—  6 —
Kültür Tarihi:
ŞEYH BEDREDDİN
DOLAYISIYLE
T O R L A K L A R
Yazan Çeviren
Antonio Menavino Prof. Lütfü Yücer
Mecmuamızı himaye eden T.H. ve İ.A. Derneğince 1967 de neşredilen 
(Sosyalistler : II, Şeyh Bedreddin) adlı eserde ve bütün kaynaklarda Şeyh­
imizin malûm iki müridinden bahsedilir: Torlak Kemal, Börklüce Mus­
tafa. Esasen Şeyh'den bahseden her kaynak için bu iki isim meçhul değil­
dir. Brinici isim hakkında bilgi verenler “Torlaklar” m bir tâife teşkil et­
mesi ihtimalini de ileri sürerler.
Kıymetli meslekdaşımız, İktisat Fakültesi İktisat Tarihi Profesör­
lerinden Prof. Lütfü Gücer yaptığı bir İtalya tedkik seyahatinden avde­
tinde, dolayısiyle Şeyh’i de alâkadar edecek bir kaynağa rastlamış ve vesikayı 
kendi hususi kütüphanesi için temin de etmiştir. Aşağıdaki iktibas, bu 
kaynakla ilgilidir. Kendisine bilhassa teşekkür ederiz.
I — Vesika hakkında:
Müellif : Vulturi’li Gio. Antonio Menavino.
Eserin A dı: Costumi et la Vita de Turchi (Türklerin âdetleri ve ya­
şayışı).
Yazar, 12 yaşında iken bir deniz yolculuğu esnasında bir Türk korsanı 
tarafından esir edilmiş ve U. Beyazıt’e hediye olunmuş, bu sultanın ve Ya­
vuzun saltanatında 10 yıl müddetle Türkiye’de (daha fazla sarayda) yaşamış. 
Iran seferi esnasında kaçmıştır. Memleketine döndükten sonra, intihalarını 
ve gördüklerini yazmış ve kitabım Yavuz’un ölümünden evvel Fransa kra­
lına takdim etmiştir (1517-1520 arası).
Î1 — Eldeki Basılı nüshanın basıldığı yer ve tarihi :
1948 senesinde Floransa’da bir bukinistten satın alınan bu nüshanın 
iç kapağında 1543 senesinde Venedik’te basıldığı kayıtlı ise de kitabın
;ktisadi yatırım sahası ve döviz kaynağı olarak alâka göreceğinden şüphe 
etmiyoruz. Bütün bu gayelerin plânlaştırılması için Ziraat Vekâletince 
salâhiyeti! ilim adamlarından kurulu bir “ Ziraat ve Ziraî Sanayi Şûrası 
mu 1970 içinde toplanması acaba düşünülebilir mi?
—  7
ilk sahifesinin harap olduğu, sahifenin alt yarısının sonradan yapıştırıi- 
dığı, yapışan kısmın başka bir kitaba ait olduğu kolayca fark edilmekte­
dir. Kitap Ludovico Domenichi tarafından tercüme edilen Türkçe bir 
kehaneti zeyl olarak ihtiva etmektedir. Bu keyfiyet, kitabın sağlam plan 
kapağının üst kısmında ve asıl adın altında (con una prophetia turca, et 
altre cose turchesca tradotte per M. Ludovico Domenichi) şeklinde tas­
rih edilmiştir. Bu Zeylin yazarı, eserini 7 Mart 1545 te Adda Senyörü Av- 
gusto’ya ve daha sonraları diğer bir kısım Avrupa Büyüklerine takdim et­
miştir. Bu şartlar altında kitabın basılışını 1548 den sonraya almak lâ­
zımdır.
İÜ — Menavino, eserinin ikinci kitabında (Kiliseleri, “camileri’’, has- 
tahaneleri, dinleri ve adalet tevzi tarzları) başlığı altında; Türkiye’nin dört 
dini (Tarikatı olacak) bölümünde Torlaklardan bahsetmektedir.
X. Bap, S. 53 - 555: Giomailer (Comailer okunur).
XI. Bap. Sf. 55 - 56 : Kalenderler.
XII. Bap. Sf. 56 - 59 : Dervişler.
XIII. Bap. Sf. 59 - 60 : Torlaklar.
IV — Bu Baplardan sonuncusunu olduğu gibi naklediyoruz :
Torlaklar dervişleri gibi kuzu postu giyenler (dervişlerin omuzlarına 
kuzu postu sardıklarını bu postların edep yerlerini örtecek şekilde aşağı­
ya sarktığını yazmaktadır). Vücutlarının geri kalan kısımları çıplaktır. 
Serpuş giymezler, baölari tıraşlıdır,. Soğuktan korunmak için başlarını 
yağlarlar. Terin görmelerine mâni olacak şekilde aşağıya akmasını önle­
mek için şakaklarını yanık paçavralarla yakarlar. Yaşayış tarzlart bizim 
panayırlara benzer. Şu farkla ki, bunlar okumasını bilmezler ve erkeğe 
yakışır hiç bir iş tutmazlar. Diğerleri daha yukarıdaki Baplarda anlatılan­
lar gibi dilencilik ederler. Şehirde yalnız dolaşırlar. Başkalarının sırtın­
dan geçinmek için, Aşhanelere ve Hamamlara devam ederler. Çok defa 
kırlara ve ıssız yerlere giderler. İyi giyinmiş birisine rastlayınca yanların­
dan kovarlar. Çünkü kendileri çıplaktır. Köylerde kadınlara yaklaşıp, 
uzun boylu Chiromantie tahsil etmiş kimselerin edası ile ve bizim mem­
leketlerdeki Çingeneler gibi fallarına bakarlar. Kadınlar bu hizmetlerine 
karşılık onlara, ekmek, yumurta, peynir ve bahah olmıyan bir çok yiye­
cekler verirler. Çok defa kendi aralarında zamdnın örfüne ve dine aykın 
işler yaparlar. Bu arada, içlerinden yaşlı kimseyi, ermiş bir kişi gibi gös­
terirler. Semavî ülkelerin sakinlerine yakışır, fakat sahte bir saygı ile 
etrafını sararlar. Bu uydurma saygılı kişi uğrandan köylerde en zengin
—  8 —
eve misafir edilir. Torlaklar, derin bir saygı ile onun etrafında yer alır. 
Yılların geçmesi ile değil, kötülüklerinden dolayı yıpranmış olan bu zat. 
mutena bir mabedin içinde imiş gibi gayet vakur bir tarzda ve az konu­
şur. Bir Ora yüzünü ve dilerini semaya kaldırır vecd içinde imiş gibi bir 
tavır takınır. Anlaşılmaz bir şeyler mırıldanır. Müridleri durumuna geç­
miş olan Torlaklar bir az daha ona yaklaşırlar. Ermiş kişi, “Benim sevgi­
li evlâtlarım! Beni bu evden uzaklaştırın! gözlerimin nurunu semaya çe­
virince, bu ev için büyük bir felâketin hazırlatmakta olduğunu gördüm" 
diye konuşur. Müridler derin bir içlilik ile ermiş kişiden bu ev ve insan­
lık içki haiıfldmnakta olan büyük felâketi önlemişimi, bunun içiri de 
Allaha yalvarmasını isterler. Ermiş kişi, Torlakların bu yalvarmalarından 
hoşlanır ve Tanrıya dua etmeye başlar. Mahirane bir şekilde uydurulmuş 
hu oyunun farkında olmayan, gerçekten İlâhî ve mucizevî olayların ce­
reyan ettiğine inanan köy sakinleri kadınlı, erkekli bu çıplak kalabalığın 
etrafını sarar. Onlara bu sadakalar verirler. Torlaklar köyü terk ederken 
(mların etrzakım köylü sırtında taşır. Torlaklar yerlerine dönünce, kendi­
lerine bunca sadakayı vermiş olan saf köylülerle üzün uzun alay ederler. 
Bunlar da dervişler gibi sarhoş edici olu kullanırlar. Toprak üzerinde ya­
rı çıplak halleri ile uyurlar. Hayvanlar gibi ve onlardan daha bestiyal 
bir tarzda kendi aralarında cinsî münasebette bulunurlar. Biitün bu kö­
tülüklere rağmen iarikatlerinin mukaddes olduğunu söylerler."
Taha Toros Arşivi


Kültür tarihi:Şeyh Bedreddin dolayısıyle Torlaklar

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository