Taha Toros Arşivi, Dosya No: 80-Menemencioğulları.



Not: Gazetenin "Günün Mevzuları" köşesinde yayımlanmıştır

Menemencioğlu, Numan

Istanbul Sehir University Repository

Günün Mevzuları
ııııııiHimıiiiıiüm
Etrafımızda neler geçiyor??
arb sonrasında galibler
| i |? arasındaki aynlık bit
l a »  üçüncü dünya harbine
I I  götürmedivse, bunun se­
bebini sağduyuların galebesine de­
ğil, çabuk bir zafer elde edememe­
nin nelere mal olacağı düşüncesinin 
doğurduğu endişede aramak lâzımdır. 
Buna rağmen Rusların batıyı aşın­
dırmak için girişmiş oldukları hare­
ketler soğuk harb "namı altında ha­
zan en tehlikeli vaziyetlerin tahad- 
düsüne sebeb olmaktan hâli kalma­
mış ve bu şekil mücadele yeni yeni 
kisveler altında, sıklet merkezini de- 
ğiştire değiştire dünyada-yarma itl- 
mad hissini âdeta ortadan kaldırmış­
tır.
Soğuk harb tezahürleri hâd şekil­
lere girdikleri yerlerin hususiyetle­
rine göre, ehemmiyette mütehavvil 
akmışlardır. Bazı vaziyetlerde düş­
manın gerilemesi uzun sürmüş v* 
soğuk harb şimdiye kadar devasını 
ancak müzminleşmede bulabilmiştir. 
Bu devayı getiren, tecavüze maruz 
hür memleketlerin aralarında tesa- 
nüdü arttırmalarıdır. Kore meselesi­
ni, Bellin köprüsündeki tehlikeli 
durumu birer misal olarak zikrede­
bilirim.
Rtıslar giriştikleri yolda muvaffa-
kıyet.'izlik âmilinin bilhassa iıür 
memleketler arasındaki tesanüd ol­
duğunu bildikleri için Stalin’in ölü­
münden sonra muhtelif şekillerde 
gevşetme hareketlerine teşebbüs et- | 
m işler ve kaleyi içinden vurmak pren 
sipini takib etmeğe başlamışlardır. 1 
Malenkof idaresile başlayan ve esa- 
sında sırf şekle münha'ir olan bu 
gevşetme teşebbüsleri, itiraf etmeli- j 
dir ki, Stalin metodundan daha iyi 
neticeler vermiş ve Rus siyasetinin 
bu zehirli metodu güderek devam; 
etmesi istihsal edilen başarılan â ti! 
için ümid verici olmalarından doğ­
muştur.
Bugün kanaatimce, mazidekilerden j 
de tehlikeli bir soğuk harb muvace- j 
nde bulunuyoruz. Son zamanlar- | 
i siyasî haberler, faaliyet merke- j 
sıkletinin Orta Doğuya intikal et- : 
¡ini gösteriyor. Boğazlardan geçen I 
i ufaklı Rus harb gemileri ve bun- j 
arın kısmen Siivevşi de geçerek Aka I 
körfezini murakabe eıjer bir vazl. j 
ite girmiş bulunmaları, Arab memle 
itlerinde hasıl olan kargaşalıklar, 
krallar arasında mevzuu gizli tutulan 
görüşmeler, Ürdündeki kıyam teşeb­
büsleri, Nuri Said Paşanın Irak i 
Başvekilliğinden çekilmesi, Rusların 
Mısıra modern denizaltılar ve Yeme- ; 
ne harb teçhizatı vermeleri vesaire i 
hep bu soğuk harbin tezahürleridir 
ve Orta Doğuda emnivetin münselib 
olmasına bir tek muharrik gösteri­
lebilir: Sovyet Rusya..
Bu hâdiseleri ayrı ayrı muhakeme i 
edecek değilim. Halkımızın kendi et­
rafındaki hâdiselere alâkası, isabetli 
görüşleri bugün artık her tarafta 
münakaşayı şu veya bu şekilde hep 
bu olayların üstüne toplamış bulu- 
nuyor. Görüşlerde belki teknik fia- : 
talar vardır. Fakat davanın esası 
Herkes içiiî malûmdur: Soğuk harb 
zehirli faaliyetini çok tehlikeli bir 
şekilde, çok tehlikeli bir mıntıkaya 
intikal ettirmiş olarak yapmak az­
minde görünüyor ve buna karşı
Yazan: Numan Menemencioğlu
Boğazlardan geçen irili ufaklı Rus harb gemileri, bun­
ların kısmen Sıiveyşi de geçerek Akabe körfezini 
murakabe eder bir vaziyete girmiş bulunmaları, Arab 
memleketlerinde hasıl olan kargaşalıklar. Krallar ara­
sında mevzuu gizli tutulan görüşmeler, Ürdiindeki kı­
yam teşebbüsleri, Nuri Said Paşanın Irak Başvekilliğin 
den çekilmesi, Rusların Mısıra denizaltı ve Yemene harb 
teçhizatı vermeleri mazidekilerden de tehlikeli bir so­
ğuk harbin başladığını gösteren işaretlerdir
müttefiklerimizin tedbirleri kâh sa­
kat, kâh noksandır. Boğazlar­
dan, biri büyük bir saffı harb 
gemisi olmak üzere 5-6 destroyerin 
geçmeleri, esasında Rusların ahden 
haiz oldukları bir salâhiyeti kullan­
malarından ibarettir. Montreux mü­
zakerelerini yaptığımız zamanı hatır­
larım. Karadeniz emniyeti yanında 
Bir de Boğazlar dahili- mmtakanm 
emniyeti mevzuubahis oluyordu. 
Daha doğrusu Montreux’nün asıl 
güçlükleri geçid serbestisi nazariye- 
sini müdafaa eden İngilizlerle Kara- 
denizi garb devletlerine kapalı tut­
mak gayesini güden Ruslar arasın­
daki mübayenetin zaman zaman u- 
fukta beliren inkıta heyulasına mâni 
olmakta mündemiç bulunuyordu. 
Belki her gün, her gece heyeti mu-
! rahhasa reisi Dr. Tevfik Rüştü Araş 
Rusları iknaa ve ben de İngilizleri 
biraz daha uysal olmağa sevketmeğe 
uğraşıyorduk. Neticede meydana çı­
kan hal şekli, Boğazlar mmtakasının 
emniyeti davası ile bir taraftan İngi- 
lizlerin eşitlik iddialarına ve diğer 
taraftan da Rusların kendi gemileri­
nin tonaj tahdidini kabul etmemele­
rine müncer oldu. Günlerce de bu 
dava ile uğraştık. Dr. Araş, Rus id­
diasının Boğazların dahilî, emniyeti­
ne taallûk etmek itibarile âdeta 
Türkiye emniyetinin ihlâli manasına 
gelebileceğini ve çünki Ingilizlerin, 
Rusların tâbi olmadığı bir tonaj 
tahdidine Boğaz mıntakasında razı 
olamıyacaklarım ileri sürüyor ve 
Sovyet Hariciye Nazırı Litvinof’a, a- 
ramızdaki dostluğun icablarını ha-
Doç. Dr. Sahir ERMAN
Sahtekârlık Cürümleri
? nci bası - 544 sa hife - Fiatı 10 lira
Kemal AYKAÇ
Şerh ve İzahlı Âmme Alacaklarının 
Tahsil Usulü Hakkında Kanun
2 nci hası - 246 sa hife - Fiatı 5 lira
İ SMAİ L  A K G Ü N  M Ü E S S E S E L E R )
Bilumum Matbaacıl ık ve Kitapçılık İşleri 
Merkez; Cagalogiu Servilimesdt S. 24 Istanbul-Tel. 22 09 68
_ f  K İ T A I E V İ B «y «z rt . Ü n iv e rs ite  C a d . isten.
S a ııs  yerleri< HAK k i t b b e v i  <B.b.e.n c.d. ♦ ıst, „ .
(  H A l KlTABEVt Vanıhsaraylar Sok. ta İstanbul
Güzelliği, Temizliği, Rahatım seven aileler için
1 Temmuzdan itibaren
T U R İ S T İ K
Küçük Modada plaj üstü Kalamış ve Adalara nazır
H U Z U R
O te l P a n s iy o n u
Tel: 36 16 72
emrinizdedir.
K. Köy —  Moda Mekteb sok. 4-6
AĞUSIOS'TA 4 APARIMAN DAİRESİ *150.000 LİRA PARA İKRAMİYESİ
SON PARA YATIRMA GÜNÜ
tırlatıyordu. En sonra Boğaza girm 
kabul edilen tonajın fevkinde bir 
Rus saffı harb gemisinin 2 destroyer 
refakatinde Boğazdan geçmeleri İn- 
gilizler tarafından da kabul edildi 
ve Montreux mukavelesi meydana 
çıktı. İşte bu defa geçen Rus büyük 
gemisi Montreux’de kabul edilmiş 
olan ve hükme müsteniden ve geçişi 
korekt bir surette Türkiye hüküme­
tine haber vererek vukua gelmiş­
tir. Ahkâm-t ahdiye tamamdır, yal­
nız 20 senedenberi hiç tatbik edilme­
miş olan bu hükmün bugün tatbi- 
kına başlanması, dünyanın bu du­
rumu içinde ve Orta Doğu mesele­
lerinin gitgide hâd şekiller almakta 
olduğu bu sırada insanı düşünceye 
sevketmekten hâli kalmamaktadır.
Evvelki bir makalemde Karaşi ne. 
ticelerini tahlil ederken, Bagdad Pak 
tının Amerikanın askerî komiteye 
katılmasından sonra Orta Doğu mem 
leketlerine bir cazibe noktası olabile­
ceğini söylemiştim.
Bu hayırlı neticenin tahakkuk e- 
debilmesi bir şarta bağlıdır. Bunıı da 
o zaman Amerikanın askeri komiteye 
girmesinden sonra cümlesile ihsas 
etmiştim. Bu şart, aradaki tesanüdün 
muhafazası ve hattâ arttırılmasıdır.
Kral Suud, Amerikalılarla görüş­
tüğü zaman Eüenhower Doktrinini 
reddetmemişti. Kendisi koyu bir ko­
münizm düşmanı olduğuna göre, ko­
münist sızıntılarının memleket kapı­
larına yaklaştırılmaması birinci de­
rece bir emelidir. Yalnız o İngiliz- 
lerin ve Fransızların müstemlekeci­
liklerini yıkmağa uğraşır ve bu iti­
barla onları siyaseten takviye etmek 
istemez. Evvelâ Bağdada ve bilâhare 
Amman# götürdüğü kompromi, tah­
min edilebilir ki, Amerikan yardı- 
mını kabul etmek komünizme karşı 
miisaadekârlık /göstermemek ve bu- 
1 nun yanında da İngiltere ve Fran- 
saya karşı hemen hemen bütün A- 
rab âleminde meveud olan husumet 
i cephesinden ayrılmamak esasına müs 
j tenid olsa gerektir. Yani, kısaca 
ifade etmek lâzım gelirse, Orta Do­
ğuyu komünizme kapatmak için bü­
tün Arab âleminin ve Türkiyenin 
Amerikalılarla birlikte cephe alma­
ları ve fakat İngiliz.lerin elir.de bir 
siyasî vasıta olan Bağdad Paktının 
değil, yeni bir Orta Doğu misakınm 
meydana çıkarılması...
Kral Suud, böyle bir plânla har«' 
ket ediyorsa, bunda hem İngiltere, 
hem Amerikaya karşı vaziyet alarak 
netice elde etmek imkânsız olduğu­
nu pekâlâ bilir. O halde Eisenhower 
Doktrinini kabul etmek ve anti-ko 
münist cephede yer almak için A- 
merikayı bu plâna kâfi şiddetle mu- 
: halif görmemiş olması lâzımdır. A- 
merika Rusları Orta Doğuya sokma­
mak için icab eden cepheyi kurmuş 
ve mmtakanm müdafaası mesuliye­
tini üzerine almış oluyor ve böylece 
Orta Doğunun sükûnet bulmasını İn­
giliz liderliğinin sona ermesinde gör­
mekten çok uzak bulunmuyor de­
mektir.
Amerikanın bu işe giriştiği veya 
girişme müsaadesini Kral Suuda ver­
diği şimdilik vârid addedilemez. 
Ancak Nuri Said Paşanın Başvekil­
likten çekilmesi, Kral Suud ile Kral 
Faysal arasında cereyan eden gö- 1 
j nişanelerle alâkadarsa, bunda .Irakın 
da diğer Arab memleketlerde bera- 
; ber yürümek yolunda bulunduğu 
I tahmin olunabilir. Herhalde Ingilte- 
l re .  Amerika tesanüdü tam değil­
dir ve tam olmadıkça da Orta Do- 
: ğuyu korumak mümkün olamaz.
Biz bütün bu davanın içindeyiz. 
Esas mesele, Rusların cenuba doğru 
ak anlamalarıdır. Bu gayeyi şu veya 
bu liderin yardımı ile kuvvetli bir 
teşekkül haline getirmek -eğer müm- 
: kün olsa- bizi de tatmin edebilir. 
Fakat maalesef hakikatler böyle ba- 
| s|t değildirler. Orta Doğu bir takım 
hususiyetler taşıyan bir bölgedir, a- 
halisinin mizacı menfaatlerine ve 
hislerine göre değişir. Eisenhower 
Doktrini bu havali için mükemmel 
bir yardımcı teşekküldür. Fakat asıl 
; pratik neticeyi verecek olan Bağdad 
misâkı gibi sağlam bir ittifak mua- 
i hedesfdir. Onu zayıflatmak Ameri- 
kablarm Orta Doğuda ümid ettikleri 
sükûn ve istikrarı zedeler ve Eiscn- 
i hower Dotrini onun yerine kaim 
olamaz.
Amerikalıların bu hakikati anla - 
maları ve kendi tertiblerini Bağdad 
Paktına inzimam edecek bir teşek­
kül halinde tutmaları, dünya sulhu 
için lüzumludur. Bizim vazifemiz de 
pek iyi tanıdığımız bu havalinin hu­
susiyetlerini gene pek iyi tanıdığı - 
mız Rus oyunlarının muhtemel ce­
reyan tarzlarını dostumuz ve mü'te- 
fikrimiz Amerikaya iyice anlatmak ve 
Ortadoğuda İngiliz - Amerikan iş - 
birliğinin kuvvetli temellere dayan­
ması büyük dâva için zarurî oldu - 
ğunu kendilerine bir dost ve bir 
müttefik gibi samimiyetle söyle­
mektir.
Taha Toros Arşivi


Etrafımızda neler geçiyor?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository