Taha Toros Arşivi, Dosya No: 109-Hasan Ali-Can Yücel.



Not: Gazetenin "Akşamdan Akşama" köşesinde yayımlanmıştır

Va-Nu [Ahmet Vala Nureddin]

Istanbul Sehir University Repository

•tu ieşm uevveı ıtroo
AKŞAMDAN AKŞAM*
Dört sua l 
Dört c e v a p
İzmir saylavı ve kıymetli edib Ha 
san Âli Yücel aşağıki meseleler hak 
kında, lütfen benim de fikrimi öğren­
mek istemiş:
1 — Bizim edebiyatımızın klâsiği 
var mıdır? Yoksa olması için hangi 
şartların vücudüne ihtiyaç görürsü­
nüz?
2 — Tanzimatın fikir ve sanat ba­
kımından kıymeti nedir? Yetiştirdiği 
adamlar bu sahalarda ne mahiyette 
bir iz bırakmışlardır?
3 — Bizde şair, umumi hayatımıza 
tesir bakımından, nasıl bir rol oyna­
mıştır? Bugünkü ve yarınki hayatı­
mızda daha oynayabileceği roller var 
mıdır?
4 — Türk edebiyatının hangi isti­
kametlerde inkişaf edeceğini umu­
yorsunuz? Nasıl olmasını istiyorsu­
nuz? Ve bunun için de kendinize ayır­
dığınız vazife nedir?
1 — Bizim klâsiklerimiz, kabuğu 
soyulmamış yemişlere benzer. Bunla­
rı biraz emek sarfile istifadeye elve­
rişli bir hale sokmak lâzımdır ve 
mümkündür. Bunun için, basta 
vak’anüvisler olmak üzere, bütün 
naşirleri yoklamalıyız; mevcudu nadü 
el yazısı eserleri - hattâ ecnebi kütüp 
hanelerinde iseler bile - bulup bas- 
tırmalıyız. Sonra bunlar üzerinde iş­
lemeğe başlamalı; elfaz kalabalığın­
dan ibaret olmayan, dua ve senadan 
âzade kısımlarını şimdiki dile çevir­
meliyiz. Bazı yerlerini tay; bazı yer­
lere haşiyeler ilâve etmeliyiz. Böyle­
likle meselâ yirmi sekiz Mehmed Çe­
lebinin bir aslı, bir de şimdiki türkçe- 
ye çevrilmiş nüshası olmalı. Keza, 
bir program dahilinde, diğer milletle­
rin klâsiklerini de sadıkane tercüme 
etmeliyiz. Bütün bunların heyeti umu 
miyesi klâsik kütüphanemizi teşkil 
eder. Dilimiz, imlâmız, sarfımız, nah­
vimiz da bu mesai içinde istikrarını 
büsbütün bulur.
2 — Tanzimat, hâlâ devam eden 
garplılaşma hareketimizin büyük ba­
basıdır desem teşbihte hata eder mi­
yim? Üç dört nesil evvelin izlerini bu 
kadar değişmelerden sonra ne dere­
ceye kadar muhafaza edebilirdik?
Maanıafih o devrin eserleri, birinci 
bahiste anlattığım rötuşlardan son­
ra tekrar tap edilirse, bu ve bundan 
sonraki nesillerin fikir ve zevkine hi­
tap eden parçalan olduğunu görece­
ğiz. Tanzimatın hâkim ve idealist 
şahsiyetleri böylece yeniden can bu­
lacaktır. Bu eleme yapılmadıkça, el­
faz ve eşkâlin dikenli kabuklan için­
de saklı duran nefis meyvalanmızdaıı 
istifade edemiyoruz; edemiyeceğiz.
3 — Çekoslovakyadan gelen telgraf­
larda okudum; halk, meydanlarda he{ 
bir ağızdan şu şarkıyı okumuş: «Ben­
den ayrılırsan ben kaybolmam, sen 
mahvolursun î» O millet hesabına 
tehayyüce düştüm. Geniş tabakalara 
böyle yüksek sesle hitap eden bir şiir 
çeşidi bizde var mı? Bilhassa ki «umu 
mî hayatımıza tesir» diyorsunuz. Bes­
telerimiz gibi güftelerimiz, mazmun­
larımız, bu kanlı canlı, bu cesur, atıl­
gan milleti sanki teskin için yapılmış 
gibi ekseriyetle uyutucu!... Denebi­
lir ki, mısrağlann kamçılamasına ha­
cet kalmaksızın, hamle kabiliyetini bi 
zim millet kendi kanında buluyor... 
— Bugünkü ve yannki edebiyatın ro­
lü coşkunluk yahud propagandacılık 
şeklinde değil, kültürel olabilir. İhti­
yacımız bunadır; rağbet kazanacak 
ta budur. Şiirin de kültürlü kafalar­
dan çıkmışı muvaffak oluyor, olacak..
4 — Yukarıda anlattığım gibi, iğ­
neyle kuyu kazar şekilde eski eser­
leri tasfiye; ecnebi muhalledatını ter­
cüme; ana eserleri yaratmak (her tür 
lü lügat, ansiklopedi, sarf mahiv, ne­
sillerce değişmiyecek mektep kitapları 
ilh.); uzak yakın tarihinden bügüneka 
dar, bu milleti, bu memleketi hakika­
te ve zevke uygun şeküde anlatan mil 
lî eserler... — Bunlar arasında kendim 
ayırdığını vazife gazetecilik yapmak­
tır; bir talebe gibi de, tarih öğrenme­
ğe çalışıyorum. Şayed yukaııki birin­
ci bahiste anlattığım şekilde bir mil­
lî mesai başlarsa bu kısmın da bir 
amelesi olmağı pek isterim. Kolayca 
anlaşılır ki, böyle şeyler tek başına 
yapılamaz.
tvâ - m ft
Taha Toros Arşivi


Dört sual dört cevap

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository