Taha Toros Arşivi, Dosya No: 65-Şair Nigar Hanım.

Not: Gazetenin "Tanımadığımız Meşhurlar" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Es, Hikmet Feridun

Istanbul Sehir University Repository

TANIMADIĞIMIZ MEŞHURLAR: t - i - ı »
Ahmet Mithat efendinin 
Nigâr hanıma hediyesi..
Çatana Nigâr hanımın yalısının rıhtımına yanaştı 
ve içinden Ahm et Mithat efendinin zevcesi çıktı.
Bir mehtap gezintisinde —  Bey kozdaki yalının kalabalık günleri —  
Nigâr hanım ve Ahm et Mithat efendi —  Konservatuvar halindeki yalı 
—  Mithat efendinin çatanası geliyor  —  Servet hanım ne getiriyor —  İki 
büyük denk içindeki hediye! —  Muharrir böyle olur —  160 cilt kitap —  
« Ben seçemedim ,  siz seçiniz!.»  —  Ahm et Rasimle musiki fasılları..
Bir mehtap gezintisi sırasında 
şair Nigâr hanım, gazetecilik üs­
tadı muharrir Ahmet Mithat 
efendiye:
—  İmzalı bir eserinizi rica 
edeceğim efendim... dedi.
Ahmet Mithat efendi de cevap 
verdi:
—  Emredersiniz hanımefendi. 
Derhal takdim ederim.
Nigâr hanım, Ahmet Mithat 
efendi ve ailesile pek samimî gö- 
müşterek zevklerden biri de 
Beykozdaki yalıya gider, geceler- 
ce kalırdı. Orada Nigâr hanımın 
misafir geleceği günler için ay­
ni mış, ve her zaman silinmiş, 
tertemiz duran bir oda vardı. 
Nigâr hanımı Ahmet Mithat 
efendi ve bilhassa ailesine bağ- 
lıyan dostluk rabıtalarından, 
müşterek zevklerinden biri de 
musiki merakıydı.
Zira Ahmet Mithat efendinin 
ailesi, Beykozdaki yalı bir nevi 
konseravtuvar gibiydi. Aile men- 
suplannın her biri ayrı ayrı mu­
siki âletlerini hakikaten pek üs- 
tadane çalarlardı. Bir araya gel­
dikleri zaman nefîs fasıllar ya­
parlardı. Nigâr hanım da son 
derecede musiki meraklısı oldu­
ğu için pek güzel bağdaşmış­
lardı.
Diğer taraftan şairle muharrir 
arasında karşılıklı bir. takviye 
hissi vardı. Ahmet Mithat efendi 
onun büyük bir şair olduğu­
na inanmıştı. Nigâr hanım Ah­
met Mithatm emsalsiz velûdiye- 
tine, okutma kabiliyetine hay­
randı.
Ahmet Mithat efendi ailesile 
aralarındaki müşterek zevkler 
yalnız musikiden ibaret değildi. 
Nigâr hanımın en büyük eğlen­
cesi 'deniz, sandal gezintileriydi. 
Bunlardan da sırası geldikçe 
sonra bahsedeceğiz. Ahmet Mit­
hat efendi ve ailesi, ahbaplarile 
beraber daima meşhur çatana ve 
kayıklarile büyük Boğaz ge­
zintileri yaparlardı. Bunlara sık 
i sık Nigâr hanım da bilhassa da­
vet edilirdi.
Ahmet Mithatın bu gezinti 
partileri bazan bir hafta sürer­
di. Yani misafirler Beykozdaki 
yalıya gelirler, bütün bir mehtap 
zamanı kalırlardı. Gündüzlü ge­
celi yapılan gezintilerde mehtap 
zamanından mümkün olduğu ka 
dar İstifade edilmesi için aynı 
haftada iki üç kere çıkılırdı. 
Mehtap zamanlan yalının en ka­
labalık olduğu günlerdi. Yalnız 
Nigâr hanım, âsabı yorgun ve 
daimî baş ağnlan, uykusuzluk 
içinde bulunduğu için, pek arzu 
etmesine rağmen, diğer misafir, 
ler gibi haftalarca kalamaz, bir 
! iki geceden sonra dönerdi.
İşte bu gezintilerinden birinde 
Nigâr hanım Ahmet Mithat efen­
diden bir kitabını istemişti. Bir 
gün sonra Nigâr hanım Mithat 
efendi yalısından. Hisardaki ken­
di yalısına dönmüştü. Gece mi­
safirliklerinden dönüşlerinde, ne 
kadar eğlensin, ne kadar rahat 
ederse etsin, daima bir yorgun- 
l luk duyardı. O gece erkenden 
I yatıp uyudu.
Ertesi günü uyandığı zaman 
biraz sabah keyfi yapmak ve bu 
nispeten erkence saatte Boğazı 
seyretmek için yalmm pencere­
sinin kenarına oturmuştu. Bir­
denbire uzaktan Ahmet Mithat 
efendinin meşhur çatanası be­
lirdi. Beykoz istikametinden su­
ları yara yara geliyordu.
Bu, Nigâr hanımın biraz tu­
hafına gitmişti. Zira bir gün ön­
ce Ahmet Mithat efendi ve arka­
daşları bir çok gezintiler yap­
mışlardı. Dinlenmeden, ara ver­
meden, hem de sabahın oldukça
Nigâr hanımın yaşmaklı bir halde, hususî sandalile deniz gezin­
tileri sırasında çekilmiş
erken saatinde bu tarafa doğru 
bir yeni gezinti!,.
Ahmet Mithat efendinin çata­
nası yaklaştı, yaklaştı, yaklaştı. 
Ve tam kendisinin Hisardaki 
kendi yalısının önüne kadar gel­
di. Çatana kısa bir manevradan 
sonra yalının rıhtımına yanaştı. 
İçeriden çarşaflı bir hanım çık­
tı. Bu Ahmet Mithat efendinin 
büyük zevcesi Servet hanımdı. 
Arkasında iki de uşak vardı. Bu 
uşaklar birer denk taşıyorlardı.
Nigâr hanim şaşırdı. Pek sev­
diği Servet hanımm bu denkler­
le işi neydi?. Hemen aşağıya 
koştu.
Ve o zaman aralarında şöyle 
bir konuşma geçti, Servet hanım:
—  Buyrunuz efendim... Bun­
lar sizin... Ahmet Mithat efendi­
nin hediyeleri...
Nigâr hanım iki denk karşısın­
da hayrette kalmıştı.
—  Teşekkür ederim... Bunlar 
nedir efendim!., diye sorunca 
Servet hanım cevap verdi:
—  Kitap efendim... Kendisin­
den kitabını istememiş miydi­
niz?.. Bizim efendi eserlerini 
gönderdi...
Evet tam 160 cilt kitap, risale 
vesaireden ibaret olmak üzere 
iki denk eser!.. Ahmet Mithat 
bu!.. «Kitabinizi rica edebilir mi­
yim?..» diyen bir ahbabına, bir 
dostuna böyle ancak iki denkle 
mukabele edebilirdi. Denkler 
açıldı. İçlerinde neler yoktu!.. 
Hemen hemen, Ahmet Mithatm 
bütün külliyatı: «Haşan Mellah», 
«Hüseyin Fellâh», «Dünyaya 
ikinci geliş», «Çengi», «Yeryü- 
züzünde bir Melek», «Karnaval», 
«Bekârlık Sultanlık mı dedin?.», 
«Papazdaki Esrar», «Amerika 
Doktorları», «Eski Mektuplar» 
dan tutun da tercümelere ka­
dar...
Bu edebiyat tarihimize geçe­
cek bir «Edebiyat fıkrası» dır sa­
nırım. Bir muharririn kaleminin 
ne kadar verimli olduğunu bun­
dan daha iyi gösteren dikkate 
değer bir vaka bulamadım. Ken­
disinden bir eseri isteniyor. Bir 
gün sonra bir kitap yerine tam 
bir kütüphane hediye ediyor... 
Muharrir böyle olur. Bu Ahmet 
Mithat efendi külliyatı, Nigâr 
hanımın, fevkalâde bir surette
nadide resimlerinden biri
yetiştirdiği oğullan için istifade­
li olmuştur. Bütün Ahmet Mit­
hat efendiyi oradan okumuşlar­
dır.
Hâdiseyi üç noktaya işaret et­
mesi bakımından dikkate değer 
bularak kaydettik. Ahmet Mit- 
hatın velûdiyetine karakteristik 
bir misal olması, Nigâr hanımın 
yazı âleminde ne kadar sevildi­
ğini göstermesi ve belki de bü­
tün yeryüzünde iki büyük denk 
halinde, ithaflı en büyük kitap 
hediyesi olması itibarile.
Ahmet Mithat efendi, Servet 
hanım vasıtasile Nigâr hanıma 
gönderdiği haberde bu hareketi 
ni pek nazik bir tarzda izah et­
mişti.
«Efendi» şöyle haber yolla­
mıştı:
«Size göndermek hususunda 
eserlerim arasında, onlara karşı 
bitaraf olamadığım için, hiç bir 
seçme yapamadım. Hepsini oldu­
ğu gibi takdim ediyorum. Oku­
mak hususunda lütfen siz bir 
seçme yapınız.»
Ahmet Rasim..
Bu hâtıra dolayısile Nigâr ha­
nımın musiki merakından bah­
setmiştik. Nigâr hanımın evinde 
hemen hemen edebiyat derece­
sinde musikiye yer verilmektey­
di. Babası Osman paşanın eli­
mizde bestelenmiş valsleri oldu­
ğunu görüyoruz. Hattâ bu vals- 
lerden birinin Nigâr hanıma ya­
zıldığını da işaret etmiştik. Bu 
itibarla musikişinaslık kendisin­
de «irsî» dir denilebilir.
Nigâr hanım daima musiki 
meraklısı dostlarını ve fikir 
adamlarını etrafına toplardı.
Meselâ Ahmet Mithat efendi­
nin yanında genç ve gayetle mu­
siki meraklısı «Efendi» gibi pek 
çok okunan bir muharrirle tanış­
mıştı: Ahmet Rasim!.,
Ahmet Mithat efendinin, ye­
tiştirmek hususunda üzerinde 
büyük himmeti olan Ahmet Ra­
sim, «Efendi» nin gezintiler ter- 
tibettiği zamanlarda henüz genç­
ti. Ve yazıya olduğu kadar güzel 
musikiye merakı vardı. Bu iti­
barla hem edebiyat, hem musiki 
cephesinden Ahmet Rasim’in Ni­
gâr hanımın salonunda mühim 
bir mevkii olması gayet tabiîydi.
Hattâ bazı mühim ve sanatkâ-
rane parçalan Ahmet Rasim, 
bestekâr Tatyos efendi ve Nigâr 
hanım hep birlikte geçerlerdi. 
O zaman şair Nigâr piyanoya 
oturur ve çalardı. Ahmet Rasim 
kendisine refakat ederdi.
Nigâr hanımın yalnız yazıları 
değil, giyinişinden, misafir kabul 
edişine kadar bütün hayatı sa- 
natkârane idi.
Hikmet Feridun Es
İtizar __ Geçen yazımızda: «Nigâr
hanım Osmanbeydeki evi, babasın­
dan kalan nefis ve pahalı bir saat 
koleksiyonunu elden çıkararak..» diye 
başlıvan cümledeki «evi» kelimesi 
..üvey» halinde çıkmıştır. Özür dileriz.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği


Ahmet Mithat Efendi'nin Nigar Hanım'a hediyesi:Çatana Nigar Hanım'ın yalısının rıhtımına yanaştı ve içinden Ahmet Mithat Efendi'nin zevcesi çıktı

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/138749/3/001583311010.pdf

Ahmet Mithat Efendi'nin Nigar Hanım'a hediyesi:Çatana Nigar Hanım'ın yalısının rıhtımına yanaştı ve içinden Ahmet Mithat Efendi'nin zevcesi çıktı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository