Taha Toros Arşivi, Dosya No: 62-Salih Münir Paşa. Not: Gazetenin "Yakın Tarihten" köşesinde yayımlanmıştır

Esenbel, Aziz

Istanbul Sehir University Repository

SON TELGRAF “îT- Sk3<\
Ta r  i h t e n
WKmKzmamBKm— m—m—mm— LmmmimmmmmBmmmmm
Balkan devletleri ile yapılan 
bazı m üzakereler
1906 tarihinde bir Balkan it­
tihadı io^. temas ve müzakere­
lere m#nur edilen Paris sefi­
ri Salih Münir paşa Şubatta 
Paristen Sofyaya hareket et­
mişti.
Bundan sonra da sırasile Ku­
manya, Sırbistan, Karadağ ve 
Yunanistanı ziyarete gitti.
Bu siyasî mahiyetteki 
retlerin Balkan­
larda sulhun 
devamı ve Bal­
kan devletleri 
arasmda dosta­
gelmektedir. Her halde burala­
rını biletraf müzakere etmek 
için Istanbula kadar gelmeniz 
lâzımdır. Karadağ hükümeti 
küçük ise de prensi pek kur­
naz olduğu gibi elli bin kişilik 
bir askere malik olmakla bera­
ber iki yüz kadar top tedarik 
ve daha ziyade diğer esleha 
temin etmesi kabildir. Karada-
A Z i Z  E S £ N B
ne münasebet­
lerin tesisi maksadile yapıldığı 
nı ilân etmişti.
23 şubat 1906 tarihinde Bel- 
gradda bulunan Salih Münir 
paşa 24 şubatta ikinci Sultan 
Abdülhamitten şu şifreyi alı­
yor:
(Bulgaristan prensi ile mülâ- 
katı devletleri neticesine dair 
arz ve takdim olunan tahrirat 
üzerine şıerefsudur buyurulan 
iradei seniyei hazreti padişah! 
Sofyada tebliğ olunacağından 
Sırbistan başvekili Mösyö Pa- 
siç ile görüşüldükten sonra, 
prens ile mülâkat etmek üze­
re Sofyaya azimet ve badeimü- 
lâkat icap ederse Istanbula 
gelerek yine avdet etmek üze­
re oradan arz ve iş’arı keyfi­
yet olunması iradei seniyei 
hazreti padişah! iktizayi âlisin- 
dendir.)
işbu şifreden anlaşılacağı gi­
bi ikinci Abdülhamit ısrarla 
Bulgaristan ile bir sulh çarele­
ri aramaktadır.
27 Şubat tarihinde Sırp devlet 
adamları ile Salih Münir paşa 
müteaddit mülâkatlardan sonra, 
Sofyaya avdet ediyor. Aynı gün 
akşam, ikinci Abdülhamit ta­
rafından gönderilen müstacel 
şifreyi alıyor. Bu şifre siyasî 
vaziyet hakkında Salih Münir 
paşanın Sofyadan göndermiş 
olduğu rapora cevap teşkil et­
mektedir.
(Mazrufan irsal buyurulan a- 
rizai devletleri manzuru âlice­
nabı padişahî buyuruldu. Bun­
da arz ve beyan olunan iki su­
retten birincisi arzu olunursa 
da aldanmaklığımızın ihtimali 
Bulgarlar gayet haris ve tülü 
® e l  'bulunmaların* ve maziye 
nazaran ağlebdir. ikinci surete 
gelince mahirane ve müdebbi- 
rane çalışılıyorsa bundan istifa­
de olunacağı memuldür. Şu ka- 
darki Avrupanm sair Balkan 
hükümetlerinden ziyade Bul- 
gp liara meyli olarak Rusların 
Bulgarlara kapılmak istemiye- 
cekleri çünkü Ferdinanda em­
niyetleri olmadığı Avusturyanın 
da Bulgarları elde etmek gay­
retinden geri durmıyacaklan 
Ingilterenin Be pek ziyade 
mütemayil ve Fransadan Bul­
garların icra ettikleri mübayaa- 
tı harbiye sebebiyle lehlerine 
haylice temayül hâsıl olduğun­
dan bu ikinci surette bazı me- 
vaniaya tesadüf edilmek hatıra
ga ehemmiyet vermemek asla 
caiz olmayıp bilâkis Karadağ 
prensi elde edilmezse devleti 
aliye için müşkülât hasıl olabi­
leceği derkârdır. Karadağ hü­
kümetinin Italyanın emir ve rı­
zası haricinde hareket edemiye- 
ceği aşikârdır. Istanbula azime­
ti devletlerinden evvel bu taf­
silâtın tebliği belki oraca bazı 
malûmat istihsaline lüzum gö­
rünüyor mütaleasına müstenit­
tir. Avrupada karışıklık ihtimali 
beyan olunur. Bu baptaki ihti­
mali kavî görünmekte de ve 
Elcezire konferansı ile bir şey 
yapılamıyacağı zannolunmakta- 
dır. Fashlann taassubu islâmi- 
yeleri cihetile ve dolayısile is- 
lâmiyete dokunacak şeyleri ka­
bul etmiyecekleri ve Almanya 
ile Fransa arasmda bir itilâf hâ­
sıl olsa da Fashlann bunlara 
muvafakat göstermiyecekleri, ti­
carete ait bir takım netayiç is- 
. tihsal edebilmeleri melhuz ise 
de bu suret Fransaya kâfi gel- 
miyeceğinden Almanyada sebat 
edeceklerinden gerginliğin git­
tikçe tezayüt edeceği anlaşıl­
maktadır. Sofyada iken evvelki 
müiâkatm tafsilâtını arz için Is- 
tanbula azimet olunduğunun ve 
daha evvel bir şey arzedilmemiş 
iaüğünün ihsas ettirilerek ve 
Karadağa da azimetleri tasavvur 
buyurulmakta bulunmasına ve 
işin müstaceliyetine binaen der- 
saadete azimete müsaraat olu­
narak hareketlerinin arzı ba 
iradei seniyei hazreti padişahî 
tebliğ olunur.)
Her şeyden evvel ikinci Ab- 
dülhamidin haricî siyaset hak- 
kmdaki görüşü şayanı hayret 
ve dikkattir. Yıldız sarayının 
dört duvarının arasında ömrü­
nü geçiren bu adam, dünya si­
yaseti ye muvazenesi hakkında 
kendisinden çok daha okumuş 
olan sefirlerine direktif verebil­
mektedir. Ne yazık ki Osmanlı 
tahtına cülûs ettiği zaman kifa­
yetsiz devlet adamlarının bece­
riksizlikleri yüzünden fena yol­
lara sülük etmiştir. Birinci meş­
rutiyet pâyidar olup memleket­
te hür ve parlâmenter bir rejim 
yerleşmiş olsaydı tarihimizin sey­
ri tamamen başka olacaktı. 28 
Şuibat 1906 tarihinde Sofyadan 
ikinci Abdülhamide 210 numa­
ralı bir şifre, gönderilmektedir.
(27 Şubat tarihli telgrafname- 
nin cevabı ehemmiyeti maslaha­
ta mebni taahhütlü bir zarf de- 
rununda mufassal bir tahriratla
ve bugünkü sürat postasiyle gön­
derilmiştir).
Denilmektedir, Salih Münir 
Paşa Bulgaristan ile yaptığı mü­
zakereler bir çıkmaza girmek 
tehlikesini göstermesi üzerine 
Kumanya, Sırbistan, Karadağ 
ve Yunanistan ile bir Balkan 
ittihadı teşkil et­
mek maksadiyle 
müzakerelere ka­
rar vermiş ve 
fikrini gerek ikin­
ci Abdülhami­
de ve gerek Babıâliye kabul et­
tirmiştir. Bu Balkan devletleri 
ile başlayan müzakerat 1906 
senesinden 1908 senesine kadar 
ve muhtelif safhalar arzederek 
devam etmiştir, ikinci meşruti­
yetin ilânından üç ay evvel 
müzakereler hitam bulmuş ve 
Ostncıulı imparatorluğu ile Ru- 
mauya, Sırbistan. Karadağ, ve 
Yunanistan arasmda bir Balkan 
ittihadı katî bir mahiyet almış­
tır. Hazırlanmış olan muahede­
nin imza ve tasdik formaliteleri 
için alâkalı hükümetler arasın­
da görüşmeler yapıldığı sırada 
ikinci meşrutiyet ilân edilmiş 
bulunuyordu. Bulgaristan he­
men istiklâlini ilân etti, iktida­
ra gelen hükümetler ise bir 
Balkan ittihadının ehemmiyeti­
ni takdir edemiyerek ve bazı 
büyük devletlerin sözlerine ka­
pılarak imza edilmek üzere bu­
lunan bir muahedeyi bir köşe­
ye atmışlardır.
Bundan sonra da Balkan dev­
letleri bir araya gelerek Os­
manlI imparatorluğu aleyhinde 
Balkan harbini hazırladılar. Os- 
manlı imparatorluğu aleyhinde 
tecelli eden Balkan harbi mad­
dî ve manevî büyük felâketlere 
sebep oldu. Biraderim Salih 
Münir paşadan öğrendiğime na­
zaran 1908 senesinde Balkan it­
tihadı muahedesinin ne sebep­
ten imza edilmediğini sadrâzam 
Sait ve Kâmil paşalardan Bal­
kan harbi sırasında sormuştur. 
Her iki devlet adamından aldı­
ğı cevap insanı dehşet içinde 
bırakmaktadır. Cevap şudur:
Balkan ittihadı için yapılan 
müzakerelerin tarafınızdan ida­
re edilmiş olmasını meşrutiyeti 
müteakip iktidara gelen parti­
lerin ileri gelenleri tarafından 
hoş görülmemiş ve zararlı te­
lâkki edilerek akamete uğratıl­
mıştır.
Korkunç bir şey. Meğer par­
ticilik insanları nereye kadar 
sevkettirebiliyormuş. Bir Balkan 
ittihadı için ikinci teşebbüs Bü­
yük Atatürk tarafından yapıl­
mıştı. Bir Balkan ittihadım sağ­
lamak maksadiyle Salih Münir 
Paşa iki sene müddetle uğraş­
mıştır. Paris sefareti gibi mü­
him vazifesine devam ederken 
sık sık Balkan hükümet mer- « 
kezlerini ziyaret etmiş, müza­
kereler sırasında en büyük su­
hulet ve anlayışı Sırp hüküme­
tinden görmüş olduğunu daima 
anlatıyordu,
Taha Toros Arşivi


Balkan devletleri ile yapılan bazi müzakereler

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/132555/3/001583968010.pdf

Balkan devletleri ile yapılan bazi müzakereler

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository