Taha Toros Arşivi, Dosya No: 396-Osman Hamd

Şentay, Bülent

Istanbul Sehir University Repository

KÜLTÜR - YAŞAM
KENDİSİ MODEL  —  Osman Hamdi Bey (solda), pekçok tablosunda model olarak değişik kıyafetler 
içinde kendisine de yer verdi. Sanatçının ünlü bir yapıtı da “Cami Avlusunda Hocalar” adını taşıyor.
75. ölüm yıldönümünde Osman Hamdi Bey:
• •
Öncü bir ressam, kararlı
arkeolog, bilinçli müzeci
Osman Hamdi Bey, tam 75 yıl önce 24 şubat 
1910 günü ölmüştü. Yurt dışında 12 yıl resim 
eğitimi gören bu büyük sanatçı, İskender 
Lahdi’ni Almanlara armağan etmek isteyen II. 
Abdülhamit’e bile karşı çıkmış ve “Böyle bir şey 
yaparsanız kendimi öldürürüm” diyerek ona 
engel olmuştu.
da birçok arkeolojik kazıya ka­
tılmaktan da geri kalmadı.
“Kendimi öldürürüm!”
BULENT ŞENTAY
Batılı anlamda resim yapan ilk 
sanatçılarımızdan biri kabul edi­
len Osman Hamdi Bey, aynı za­
manda hem kararlı bir arkeolog, 
hem de bilinçli bir müzeciydi. 
Altmış sekiz yıl süren ve bundan 
tam yetmişbeş yıl önce, 24 Şubat 
1910’da noktalanan yaşamı bo­
yunca kültür ve sanatımıza çok 
yönlü katkılarda bulundu. Arke­
oloji Müzesi ve Güzel Sanatlar 
Akademisi gibi iki önemli kuru­
luşu ülkemize o kazandırdı. 
Bunları, çağdaş gelişmelerin 
doğrultusunda uzun yıllar başa­
rıyla yönetti.
Hukuk öğrenimi için gittiği 
Paris’te çok geçmeden Güzel Sa­
natlar Akademisi’ne giren “Res­
sam Osman Hamdi” , sekiz yıl­
dan fazla kaldığı bu kentte Le- 
on Gerome ve Louis Boulanger’- 
nin öğrencisi oldu. Fransız ro­
mantizminin etkisinde resimler 
yapmaya başladı. Sonraları, o 
yıllarda Batı’da moda olan akı­
ma uyarak daha çok oryantalist 
anlayışla resimler çizen Osman 
Hamdi, yapıtlarında çoğunluk­
la Doğu’ya ve Doğu insanına yer 
verdi. Bu tutumunu da yaşamı 
boyunca sürdürdü.. Batılı or­
yantalistlerden farkı, Doğuyu 
onlar gibi yıkık dökük, ihmal 
edilmiş bir yer olarak değil, ken­
dince yansıtmasıydı. Tuvaline 
aktardığı Doğu, gördüğü ve bil­
diği Doğudan çok özlediği Do­
ğuydu.
Osman Hamdi, kendisinden 
önceki ressamlarımızdan, eserle­
rinde insan fugürlerine öncelik 
tanımasıyla ayrıldı. İnsanları ve 
bu insanların içinde bulunduk­
ları mekânları ince bir işçilikle, 
kendine özgü bir titizlikle işledi. 
Ayrıntılara verdiği önem nede­
niyle, resim çizerken kendi çek­
tiği ya da özel olarak çektirdiği 
fotoğraflardan yararlandı.
Resimlerinin çoğunda model 
olarak kendisini kullanan Os­
man Hamdi, 1867 yılında Paris 
Uluslararası Sergisi’ne, 1873’te 
ise Viyana Uluslararası Sergisi’­
ne Osmanlı Devleti komiseri gö­
reviyle gönderildi. Bu gezilerde
öğrendikleri on iki yılı bulan re­
sim eğitimiyle birleşince, resim 
bilgisinin sınırları genişledi. Zen­
gin birikiminin de yardımıyla, 
kendinden sonraki ressamları da 
etkileyecek yapıtlarını art arda 
yaratmaya koyuldu.
Müzeci Osman Hamdi
Bey__________________
“Müzeci Osman Hamdi” de,
en az ressam Osman Hamdi ka­
dar başarılı oldu. 1881 yılında 
henüz kurulma aşamasındaki ar­
keoloji müzesi müdürlüğüne 
atandığında, önce bir “Asar-ı 
Atika Nizamnamesi” (Eski 
Eserle Tüzüğü) hazırlattı. Müze­
nin üst katında zengin bir kitap­
lık kurdu, burayı bir araştırma 
merkezi haline getirdi. Gerçek 
anlamda ilk müzemiz sayılan ar­
keoloji müzesi, Osman Hamdi 
Bey’in yoğun çabaları ve akılcı 
yönetimiyle dünyanın sayılı mü­
zeleri arasında anılmaya başlan­
dı. Özellikle lahit koleksiyonuyla 
uluslararası bir üne kavuştu.
İki yıl sonra 2 Mart 1883’te 
Sanayi-i Nefise Mektebi’nin hiz­
mete açılmasını da yine Osman 
Hamdi gerçekleştirdi. Yirmi öğ­
renciyle öğretime başlayan oku­
lun öğrenci sayısı, iki yıl içinde 
altmışa ulaştı. Osman Hamdi, 
arkeoloji müzesi yöneticiliğinin 
yanı sıra Sanayi-i Nefıse’nin mü­
dürlüğünü de üstlendi. Bu ara-
Osman Hamdi Bey 1883-1895 
yılları arasında art arda çeşitli 
kazılar düzenledi. Bunların ço­
ğunda kendisi de bulundu. Ya­
bancı arkeologların da yer aldı­
ğı bu kazılar sırasında, 1887’de 
Sayda’da çok önemli eserler or­
taya çıkardı. Bunları büyük güç­
lüklere göğüs gererek İstanbul’a 
taşıttı. Bu eserler arasında İsken­
der’in Lahdi, Ağlayan Kadın 
Lahdi, Likya Lahdi ve Satrap 
Lahdi de bulunuyordu.
O güne kadar bilinmeyen mer­
kezlerde yaptığı kazılarla dikkat­
leri çeken Osman Hamdi, daha 
sonra Adıyaman yakınlarında 
Nemrut dağı kazılarım yönetti. 
Batı ülkelerinde de ünlenmesini 
sağlayan kazı ise Adana’nın İn­
cirlik bölgesinde gerçekleştirdi­
ği kazı oldu. Burada, Hititlere 
ait çok değerli yazılı levhalar 
buldu.
“Arkeolog Osman Hamdi”-
nin asıl önemli yanı, yeraltmda- 
ki tarihsel ve sanatsal değerleri­
mize kesin bir tutumla sahip çık­
masıydı. Bu uğurda, arkeolojik 
zenginliklerimizi Batılılara so­
rumsuzca “dağıtan” Sultan Ab­
dülhamit’e bile karşı koydu. İs­
kender Lahdi’ni Almanya’ya he­
diye etmek istemesi üzerine ona, 
“Eğer böyle bir şey yaparsanız, 
kendimi öldürürüm” diyerek en­
gel oldu.
Türk sanatının ve kültür orta­
mının çağdaşlaşması yolunda 
yorulmak bilmez kişiliğiyle 
önemli adlımlar gerçekleştiren 
Osman Hamdi Bey’i, 75. ölüm 
yıldönümünde bir kez daha say­
gıyla anıyoruz.
Türk sinemasının son 
on yık tartışılacak
Kültür Servisi — Moda Sine­
ması Kültür Merkezi’nde 11-17 
mart günleri arasında düzenlene-' 
cek “Türk Sineması’mn Son On 
Yılı” konulu sempozyum çerçe­
vesinde dört açıkoturum yapıla­
cak ve Türk sinemasından ör­
nekler gösterilecek.
Sempozyumun 11 mart günü 
14.00’te düzenlenecek “Sinema­
mızda Anlatım Sorunları” ko­
nulu açıkoturumu Atilla Dorsay 
yönetecek. 15 m art günü 
14.00’te Hüseyin Kuzu’nun yö­
neteceği açıkoturumun konusu
ise “ Sinemadaki Gençlik Türk 
Sinemasına Nasıl Bakıyor?”
Sempozyumun üçüncü oturu­
munda “Son On Yılın Genel De­
ğerlendirmesi ve Sinemamızın 
Yapısal Sorunları” tartışılacak. 
Bu oturumu Burçak Evren yöne­
tecek. 17 mart pazar günü saat 
14.00’te Vecdi Sayar’ın yönete­
ceği açıkoturumda ise “ Son On 
Ydda Toplumsal Değişme ve Si­
nemamız” tartışılacak.
Sempozyum süresince Moda 
Sineması’nda son on yılın Türk 
sinemasından seçilmiş yapıtlar 
gösterilecek.
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 8 4 1 8 8 0 1 0 *


75. ölüm yıldönümünde Osman Hamdi Bey:Öncü bir ressam, kararlı arkeolog, bilinçli müzeci

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository